TS Nguyễn Minh Chung, Ủy viên Ban Thường vụ, Trưởng ban Tuyên giáo và Dân vận Đảng ủy Mặt trận Tổ quốc, các đoàn thể Trung ương, vừa có bài viết quan trọng về vai trò của báo chí cách mạng trong kỷ nguyên số. Ông nhấn mạnh báo chí cần làm chủ các thành tựu khoa học - công nghệ để nâng cao chất lượng và hiệu quả truyền thông.
Hơn một thế kỷ đồng hành cùng dân tộc
Ngày 21/6/1925, tại Quảng Châu (Trung Quốc), lãnh tụ Nguyễn Ái Quốc sáng lập tờ báo Thanh Niên, đặt nền móng cho nền báo chí cách mạng Việt Nam. Từ đó, báo chí cách mạng luôn đặt lợi ích của Tổ quốc và Nhân dân làm mục tiêu cao nhất. Khác với báo chí thông thường, báo chí cách mạng ngay từ đầu đã mang sứ mệnh lịch sử đặc biệt: là vũ khí sắc bén trên mặt trận tư tưởng, văn hóa, góp phần hình thành sức mạnh chính trị và tinh thần của dân tộc trong cuộc đấu tranh giành độc lập, tự do.
Trong cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp và đế quốc Mỹ, báo chí cách mạng đã trở thành những chiến sĩ trên mặt trận tư tưởng. Hàng nghìn nhà báo đã có mặt tại các chiến trường ác liệt, nhiều người đã anh dũng hy sinh. Những phóng sự, bức ảnh, thước phim từ tuyến lửa không chỉ phản ánh sự khốc liệt của chiến tranh mà còn làm sáng lên tinh thần quả cảm, ý chí kiên cường của quân và dân ta.
Báo chí cách mạng trong công cuộc đổi mới
Đất nước thống nhất, báo chí cách mạng bước vào chặng đường đồng hành cùng Nhân dân trong công cuộc hàn gắn vết thương chiến tranh, khôi phục kinh tế và xây dựng chủ nghĩa xã hội. Từ khi Đảng khởi xướng công cuộc đổi mới năm 1986, báo chí đã trở thành lực lượng quan trọng trong việc tuyên truyền đường lối đổi mới, góp phần tạo sự thống nhất về nhận thức và củng cố niềm tin của Nhân dân.
Báo chí không chỉ là kênh tuyên truyền chủ trương, chính sách mà còn là diễn đàn của Nhân dân. Thông qua báo chí, tâm tư, nguyện vọng của người dân được phản ánh đến các cơ quan lãnh đạo; nhiều bất cập trong thực thi chính sách được phát hiện và kiến nghị sửa đổi; những tấm gương người tốt, việc tốt được lan tỏa trong xã hội.
Đổi mới mạnh mẽ trong kỷ nguyên số
Cuộc Cách mạng công nghiệp lần thứ tư với sự phát triển của trí tuệ nhân tạo (AI), dữ liệu lớn, điện toán đám mây và các nền tảng số đang tạo ra những thay đổi sâu sắc. TS Nguyễn Minh Chung cho rằng, đổi mới báo chí không còn là sự lựa chọn mà là yêu cầu tất yếu. Tuy nhiên, đổi mới không đồng nghĩa với việc đánh mất bản sắc hay chạy theo thị hiếu đơn thuần.
Thứ nhất, cần đổi mới tư duy làm báo, chuyển từ báo chí truyền thống sang báo chí số, truyền thông số. Các cơ quan báo chí cần xây dựng mô hình tòa soạn hội tụ, lấy dữ liệu làm nền tảng, lấy công chúng làm trung tâm, phát triển các sản phẩm đa phương tiện, đa nền tảng.
Thứ hai, nâng cao năng lực dự báo, định hướng và dẫn dắt dư luận xã hội. Báo chí cách mạng phải đi trước một bước trong phát hiện vấn đề, lý giải các chủ trương, chính sách lớn của Đảng và Nhà nước, tạo sự thống nhất trong nhận thức và đồng thuận trong hành động.
Thứ ba, giữ vững vai trò nòng cốt trên mặt trận tư tưởng, bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng trong không gian mạng. Báo chí cần chủ động chuyển từ tư duy phản ứng, xử lý thông tin sai trái sang tư duy kiến tạo dòng thông tin tích cực, cung cấp thông tin chính xác, có chiều sâu, phản ánh chân thực đời sống đất nước.
Thứ tư, xây dựng đội ngũ người làm báo thời đại số vừa hồng vừa chuyên, có bản lĩnh chính trị vững vàng, đạo đức nghề nghiệp trong sáng và năng lực làm chủ công nghệ mới. Nhà báo cần giữ gìn phẩm chất tâm sáng, lòng trong, bút sắc, đồng thời có tư duy số và khả năng thích ứng nhanh với công nghệ.
Thứ năm, tiếp tục đổi mới để xây dựng nền báo chí chuyên nghiệp, nhân văn, hiện đại, thực sự là diễn đàn tin cậy của Nhân dân. Mọi đổi mới cuối cùng đều phải hướng đến mục tiêu phục vụ Nhân dân, củng cố mối quan hệ mật thiết giữa Đảng với Nhân dân.
TS Nguyễn Minh Chung khẳng định, hình thức làm báo đã thay đổi, công nghệ làm báo đã thay đổi, nhưng sứ mệnh của báo chí cách mạng Việt Nam vẫn vẹn nguyên. Đó là sứ mệnh đồng hành cùng dân tộc, là tiếng nói của Đảng và Nhân dân, là lực lượng xung kích trên mặt trận tư tưởng, văn hóa. Trong kỷ nguyên số, báo chí cách mạng phải không ngừng đổi mới, làm chủ khoa học - công nghệ, nhưng tuyệt đối không xa rời nền tảng cốt lõi: lấy lợi ích quốc gia - dân tộc làm tối thượng, lấy Nhân dân làm trung tâm.
