Tại World Cup 2026, FIFA hợp tác với Lenovo ra mắt trợ lý AI chuyên dụng Football AI Pro, cung cấp cho tất cả 48 đội tuyển tham dự. Đây là nỗ lực của FIFA nhằm tạo ra một sân chơi công bằng hơn trước sự bùng nổ của trí tuệ nhân tạo trong bóng đá.
World Cup trong thời đại AI
World Cup 2026 lập kỷ lục với lượng dữ liệu khổng lồ: FIFA theo dõi khoảng 150 triệu điểm dữ liệu trong mỗi trận đấu. Riêng quả bóng chính thức, hệ thống cảm biến IMU ghi lại 500 phép đo mỗi giây theo thời gian thực.
Patrick Lucey, nhà khoa học trưởng tại Stats Perform, công ty dữ liệu và AI cung cấp nền tảng cho hầu hết hệ sinh thái bóng đá toàn cầu, cho biết: “Điều đặc biệt ở bóng đá là số lượng kịch bản có thể xảy ra trong một trận đấu còn nhiều hơn cả số lượng nguyên tử trong vũ trụ”.
Stats Perform hỗ trợ nhiều lĩnh vực: từ tuyển chọn cầu thủ, định giá phí chuyển nhượng hàng triệu USD, đến lựa chọn chiến thuật, đội hình, thiết kế bài tập đá phạt góc và đá phạt trực tiếp.
AI trong đời sống bóng đá
Ngay cả những quốc gia nhỏ cũng tận dụng công nghệ. Curacao, hòn đảo Caribe với dân số khoảng 159.000 người, trở thành quốc gia nhỏ nhất đủ điều kiện tham dự World Cup sau khi sử dụng dữ liệu để theo dõi tài năng gốc Curacao thi đấu ở nước ngoài. Alex Stewart, CEO Analytics FC, cho biết: “Chỉ có một cầu thủ trong số 26 cầu thủ của đội Curacao thực sự sinh ra trên đảo. Những người còn lại đều sinh ra ở Hà Lan”.
AI hỗ trợ huấn luyện: phân tích nhóm phương án, xác định chiến lược gia phù hợp, lập đội hình dựa trên đối thủ vòng bảng. Đội tuyển Anh dùng AI để phân tích quả phạt đền; công việc trước đây mất 5 ngày nay chỉ còn 5 giờ, theo người đứng đầu bộ phận phân tích và đánh giá hiệu suất của FA.
Khi còn dẫn dắt Leeds United, Marcelo Bielsa cùng đội ngũ từng dành 300 giờ để phân tích một đội bóng. Với AI, công việc này trở nên tự động, Lucey minh họa bằng video hiển thị điểm dữ liệu mô phỏng di chuyển cầu thủ.
Tuy nhiên, AI và đội ngũ vận hành rất tốn kém, không phải quốc gia nào cũng đủ nguồn lực. Lượng dữ liệu lớn cũng có thể làm khó nhà phân tích, khi họ phải chắt lọc thông tin hữu ích cho huấn luyện viên.
Giải pháp của FIFA
FIFA hợp tác Lenovo xây dựng Football AI Pro, giao diện tương tự ChatGPT, cho phép huấn luyện viên nhập câu hỏi và mở khóa thông tin về đối thủ. Các trận đấu tái hiện 3D, phân tích từ góc độ mới. Mọi thứ đều định lượng: vị trí chuyền bóng, quãng đường di chuyển, triển khai tấn công, phòng ngự, từng cú sút và bàn thắng.
Johannes Holzmüller, giám đốc đổi mới của FIFA, khẳng định: “Chúng tôi xem nhiệm vụ của mình là cung cấp công nghệ cho tất cả đội bóng, để mọi người đều có thể tiếp cận và sử dụng một cách đơn giản mà không cần thêm chuyên gia trong đội, bởi vì không phải ai cũng có đủ khả năng chi trả”.
Tuy nhiên, việc này có thu hẹp khoảng cách giữa đội tuyển có hệ thống dữ liệu sơ sài và thế lực như Anh hay không vẫn còn tranh luận. Holzmüller nói thêm: “Đó là mức tối thiểu chúng ta có thể làm. Chúng tôi thấy khoảng cách này, nơi một số đội sử dụng công nghệ và dữ liệu nhiều hơn những đội khác”.
Khi được hỏi liệu FIFA có can thiệp, hạn chế các quốc gia chỉ sử dụng công cụ AI được FIFA phê duyệt, Holzmüller bình luận: “Đó là một câu hỏi lớn”. Ông cho biết hiện tại chưa thể trả lời, nhưng khẳng định AI sẽ đóng vai trò quan trọng hơn trong tương lai bóng đá thế giới.
