Phó Giáo sư, Tiến sĩ Lưu Văn Quảng, Phó Giám đốc Học viện Báo chí và Tuyên truyền, nhấn mạnh rằng trí tuệ nhân tạo (AI) không chỉ là xu hướng công nghệ tiên tiến mà còn đặt ra yêu cầu sử dụng hiệu quả, kiểm soát tốt và đề cao tinh thần đạo đức xã hội. Ông khẳng định: "Trí tuệ nhân tạo và công nghệ số là động lực quan trọng của đổi mới sáng tạo, nhưng công nghệ không thể thay thế đạo đức, trách nhiệm xã hội và vai trò chủ thể của con người."
Bảo vệ dữ liệu và minh bạch thuật toán
Theo Phó Giáo sư Lưu Văn Quảng, vấn đề cốt lõi là ứng dụng AI hiệu quả nhưng vẫn bảo đảm bảo vệ dữ liệu cá nhân, tính minh bạch của thuật toán, phòng ngừa tin giả và thao túng nhận thức xã hội. Học viện Báo chí và Tuyên truyền chú trọng trang bị cho sinh viên kỹ năng nghề nghiệp, bản lĩnh chính trị, đạo đức số và tư duy phản biện để kiểm chứng thông tin trong môi trường chuyển đổi số. Ông nhấn mạnh: "Người làm báo không thể đứng ngoài dòng chảy công nghệ, nhưng cũng không được tiếp cận công nghệ một cách thụ động hay thiếu chuẩn mực."
Đại sứ Pháp: AI là cuộc cách mạng cơ bản
Đại sứ Pháp tại Việt Nam Olivier Brochet khẳng định AI là một cuộc cách mạng cơ bản, tất yếu như máy hơi nước hay điện năng trong thời đại công nghiệp hóa. AI có thể cải thiện hiệu quả công việc và học tập, nhưng không bao giờ thay thế được tư duy phản biện, sự sáng tạo và khả năng phân biệt đúng-sai của con người. Đối với nhà báo tương lai, kỹ năng phân tích và kiểm chứng thông tin là "nghĩa vụ đạo đức và chính trị". Ông khuyến khích sinh viên cởi mở với đổi mới nhưng giữ tinh thần phản biện để công nghệ phục vụ phát triển bền vững. Đại sứ cam kết Pháp tiếp tục hỗ trợ trao đổi học thuật với Việt Nam, xây dựng không gian số phục vụ con người.
Hợp tác Pháp-Việt trong quản trị số
Ông Eric Soulier, Tham tán Hợp tác và hoạt động văn hóa, Đại sứ quán Pháp tại Việt Nam, nhận định AI là phần tất yếu của cuộc sống, sự bùng nổ thông tin thách thức lòng tin công chúng. Pháp và Việt Nam đã hợp tác trong quản trị số từ năm 2018, Pháp đóng góp kinh nghiệm xây dựng Cổng dịch vụ công quốc gia Việt Nam.
AI là công cụ khuếch đại năng lực
Ông Hervé Le Bars, Tổng Giám đốc công ty Numéricité, cho rằng AI không còn là công nghệ tương lai mà đã len lỏi vào mọi mặt đời sống. AI là công cụ khuếch đại năng lực, không thay thế con người. Ông lấy ví dụ: nhờ AI, một chương trình nghiên cứu có thể hoàn thành trong vài phút thay vì một đến hai tuần. Trong giáo dục, AI nên là công cụ hướng dẫn, hỗ trợ tư duy, không phải "chế độ tự động". Ông cảnh báo về nguồn gốc và chất lượng dữ liệu: nếu dùng mô hình AI xây dựng trên dữ liệu nước ngoài, kết quả có thể sai lệch. AI không có nhận thức đạo đức, sẵn sàng đưa thông tin sai lệch, trách nhiệm kiểm chứng thuộc về người dùng.
AI trong quản trị công và kỹ năng tương lai
Ông Thomas Menant, Giám đốc điều hành Numéricité, nhấn mạnh sự cần thiết ứng dụng AI trong quản trị công. Pháp trang bị AI cho công chức thay vì để người dân tiếp xúc trực tiếp với chatbot chưa kiểm soát, tránh sai sót ngôn ngữ hành chính. AI không bao giờ nói "tôi không biết" mà thường đưa câu trả lời xác suất. Ông khẳng định AI không thể thay thế con người; chỉ có việc né tránh học cách sử dụng AI mới khiến con người tụt lại phía sau.
Pháp lý và đạo đức AI: Góc nhìn từ chuyên gia
Bà Manon Lafitte, Chuyên gia Luật chuyển đổi số và bảo vệ dữ liệu, đánh giá cao dự thảo Luật Trí tuệ nhân tạo của Việt Nam, cho rằng nó đồng bộ với nguyên tắc quốc tế về quản trị rủi ro và bảo vệ quyền riêng tư. Bà ủng hộ phân loại rủi ro và nghiêm cấm hành vi AI xâm phạm quyền tự do cá nhân. Châu Âu đã phát triển công cụ phát hiện deepfake và áp dụng hình phạt nghiêm khắc.
Hợp tác quốc tế và hành trang cho nhà báo tương lai
Tọa đàm khẳng định hợp tác bền chặt giữa Học viện Báo chí và Tuyên truyền với đối tác Pháp, mở ra hướng nghiên cứu liên ngành về quản trị truyền thông số và đạo đức công nghệ. Nhà báo tương lai cần chuẩn bị kỹ năng công nghệ số để bước vào kỷ nguyên mới.
