Ngày 4/8, tại TP.HCM, hội thảo "Làm chủ bối cảnh bán lẻ mới tại Việt Nam với AI và dữ liệu" do Hiệp hội Các Nhà bán lẻ Việt Nam (AVR) phối hợp cùng TDI APJ và SAP Việt Nam tổ chức, quy tụ hơn 70 lãnh đạo, chuyên gia và đại diện doanh nghiệp bán lẻ. Sự kiện nhấn mạnh vai trò then chốt của dữ liệu và AI trong việc định hình tương lai ngành bán lẻ.
Thị trường bán lẻ Việt Nam: tiềm năng lớn, cạnh tranh khốc liệt
Phát biểu khai mạc, bà Trần Thị Phương Lan, Chủ tịch AVR, cho biết ngành bán lẻ Việt Nam đang bước vào giai đoạn phát triển mới khi công nghệ trở thành nền tảng và dữ liệu trở thành tài sản chiến lược. Việt Nam hiện là một trong những thị trường bán lẻ tăng trưởng nhanh nhất châu Á, với quy mô khoảng 281 tỷ USD năm 2025. Trong đó, bán lẻ hàng hóa đạt khoảng 215 tỷ USD, thương mại điện tử đạt khoảng 32 tỷ USD.
Với dân số hơn 100 triệu người, tầng lớp trung lưu ngày càng gia tăng cùng tốc độ đô thị hóa nhanh, thị trường bán lẻ còn nhiều dư địa phát triển. Tuy nhiên, lợi thế cạnh tranh không còn nằm ở mặt bằng hay nguồn hàng mà đang dịch chuyển sang công nghệ, dữ liệu và trải nghiệm khách hàng. Người tiêu dùng ngày càng yêu cầu mua sắm thuận tiện, nhanh chóng, cá nhân hóa và liền mạch trên nhiều nền tảng, thúc đẩy sự phát triển của bán lẻ đa kênh, thương mại điện tử, logistics thông minh và AI.
Doanh nghiệp cần thay đổi tư duy quản trị
Để thích ứng, bà Lan nhấn mạnh doanh nghiệp cần thay đổi mạnh mẽ tư duy quản trị, coi chuyển đổi số là chiến lược dài hạn; đầu tư nhiều hơn vào dữ liệu và AI thay vì chỉ mở rộng điểm bán; xây dựng đội ngũ nhân lực có năng lực số và tăng cường liên kết với doanh nghiệp công nghệ, startup đổi mới sáng tạo cùng các trường đại học nhằm hình thành hệ sinh thái bán lẻ thông minh. Hiệp hội sẽ tiếp tục là cầu nối giữa doanh nghiệp với Chính phủ và các cơ quan quản lý, đẩy mạnh đào tạo, tư vấn, xúc tiến thương mại và kết nối công nghệ.
Ông Trần Minh Triết, Giám đốc Giải pháp SAP Southeast Asia, nhận định AI đang mở ra cơ hội thay đổi cách vận hành, nhưng yếu tố quyết định thành công vẫn là dữ liệu, quy trình và hệ thống ERP. Theo ông, AI không chỉ dừng lại ở việc trả lời câu hỏi hay tạo nội dung. Khi được đặt trên nền tảng dữ liệu doanh nghiệp và quy trình vận hành, AI có thể hỗ trợ doanh nghiệp đưa ra quyết định nhanh hơn, tiến tới mô hình "Autonomous Enterprise" - nơi con người định hướng, còn AI hỗ trợ thực thi.
AI trong ERP: chìa khóa tạo giá trị thực
Ông Trần Văn Pháp, Giám đốc Tư vấn TDI APJ Việt Nam, chia sẻ nhiều doanh nghiệp đã ứng dụng AI vào marketing, bán hàng và phân tích hành vi khách hàng, nhưng vẫn chưa khai thác hiệu quả AI trong hệ thống ERP - nơi tạo ra những quyết định quan trọng nhất. Theo ông, AI chỉ thực sự tạo ra giá trị khi kết hợp với dữ liệu doanh nghiệp và các quy trình cốt lõi như dự báo nhu cầu, bổ sung hàng tồn kho, lập kế hoạch sản xuất, tối ưu vận hành hay phát hiện gian lận.
"Tại TDI APJ, chúng tôi phát triển các giải pháp như SAP RetailPlus và các ứng dụng AI chuyên biệt cho ngành bán lẻ, được xây dựng trên nền tảng SAP và điều chỉnh theo đặc thù thị trường Việt Nam. Nhờ đó, doanh nghiệp có thể triển khai nhanh hơn, tận dụng AI ngay trong các quy trình kinh doanh cốt lõi và tạo ra hiệu quả thực tế thay vì chỉ dừng ở các ứng dụng AI rời rạc", ông Pháp nhấn mạnh.
Rào cản của doanh nghiệp bán lẻ truyền thống
Trao đổi bên lề sự kiện, bà Trần Thị Phương Lan cho biết nếu thương mại điện tử đã ứng dụng công nghệ số ở mức rất cao thì các doanh nghiệp bán lẻ truyền thống vẫn còn nhiều khó khăn trong chuyển đổi số. Trở ngại đầu tiên là nguồn nhân lực đáp ứng yêu cầu công nghệ số còn hạn chế. Cùng với đó, doanh nghiệp phải đối mặt với áp lực cạnh tranh gay gắt từ các doanh nghiệp trong nước và nước ngoài, trong khi nguồn lực tài chính dành cho chuyển đổi số còn hạn chế.
Ngoài ra, không ít doanh nghiệp vẫn lúng túng trong việc chuyển đổi từ mô hình quản trị truyền thống sang quản trị dựa trên dữ liệu, từ tổ chức hệ thống vận hành đến đào tạo nhân sự và đầu tư trang thiết bị. Theo bà Lan, muốn xây dựng nguồn dữ liệu chuẩn, doanh nghiệp buộc phải ứng dụng AI và công nghệ số để quản lý khách hàng, hàng tồn kho, chuỗi cung ứng, nhân sự và toàn bộ hệ thống vận hành. Nếu không có dữ liệu đồng bộ, doanh nghiệp sẽ rất khó khai thác AI hiệu quả.
AI không thể thay thế con người
Bà Lan cũng nhấn mạnh AI không thể thay thế hoàn toàn con người trong hoạt động bán lẻ. AI có thể hỗ trợ quản lý nhân sự, dữ liệu khách hàng, hàng tồn kho, chuỗi logistics, nắm bắt xu hướng tiêu dùng và tối ưu vận hành. Tuy nhiên, doanh nghiệp cần xác định rõ khâu nào cần AI hỗ trợ, khâu nào vẫn cần vai trò con người để tạo ra những điểm chạm tốt nhất với khách hàng.
"AI không thể thay thế toàn bộ hoạt động quản lý và vận hành của một chuỗi bán lẻ. Điều quan trọng là doanh nghiệp phải lựa chọn đúng những lĩnh vực AI có thể hỗ trợ để quản trị hiệu quả hơn, còn con người vẫn giữ vai trò quyết định trong việc vận hành và tạo ra trải nghiệm cho khách hàng", bà Lan chia sẻ.
Trong bối cảnh cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ tư diễn ra mạnh mẽ, AI không còn là công nghệ của tương lai mà đã trở thành công cụ kinh doanh hằng ngày. "Doanh nghiệp muốn phát triển nhanh phải chuyển đổi số. Muốn phát triển bền vững phải làm chủ dữ liệu. Muốn cạnh tranh quốc tế phải ứng dụng AI. Đây không còn là lựa chọn mà đã trở thành yêu cầu sống còn", bà Lan nhấn mạnh.
