Sáng 4/8, tại Kỳ họp không thường lệ thứ Nhất, Quốc hội khóa XVI, Quốc hội đã nghe Tờ trình và Báo cáo thẩm tra dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của 9 luật về quân sự, quốc phòng. Đây là bước quan trọng nhằm thể chế hóa chủ trương của Đảng về bảo vệ Tổ quốc, tiếp tục sắp xếp tổ chức bộ máy của hệ thống chính trị tinh, gọn, hoạt động hiệu lực, hiệu quả.
Mục tiêu và phạm vi sửa đổi
Theo Đại tướng Phan Văn Giang, Phó Thủ tướng Chính phủ, Bộ trưởng Bộ Quốc phòng, việc xây dựng và ban hành luật là yêu cầu cấp thiết nhằm đẩy mạnh phân cấp, phân quyền, cắt giảm thủ tục hành chính, hoàn thiện thể chế phục vụ phát triển đất nước trong kỷ nguyên mới. Dự án luật sửa đổi các quy định liên quan đến sắp xếp tổ chức bộ máy và xử lý các vấn đề cấp bách phát sinh trong thực tiễn, không sửa đổi phạm vi điều chỉnh và đối tượng áp dụng của 9 luật hiện hành.
9 luật được sửa đổi gồm: Luật Quốc phòng; Luật Sĩ quan Quân đội nhân dân Việt Nam; Luật Quân nhân chuyên nghiệp, công nhân và viên chức quốc phòng; Luật Nghĩa vụ quân sự; Luật Biên phòng Việt Nam; Luật Phòng không nhân dân; Luật Lực lượng dự bị động viên; Luật Phòng thủ dân sự; và Luật Dân quân tự vệ.
Nội dung chính của dự thảo Luật
Dự thảo Luật được thiết kế thành 10 điều, tập trung sửa đổi, bổ sung các quy định về phòng thủ khu vực, tổ chức quân sự địa phương, chế độ chính sách, và xử lý vi phạm. Cụ thể, Luật Quốc phòng được sửa đổi liên quan đến phòng thủ khu vực; Luật Sĩ quan Quân đội nhân dân Việt Nam quy định về chức vụ cán bộ của Chỉ huy Bộ chỉ huy quân sự cấp tỉnh, Ban chỉ huy quân sự cấp xã, hạn tuổi phục vụ cao nhất của Chỉ huy trưởng Ban chỉ huy quân sự cấp xã, và bổ nhiệm chức vụ trong các đơn vị dự bị động viên.
Luật Quân nhân chuyên nghiệp, công nhân và viên chức quốc phòng được sửa đổi về giải ngạch quân nhân chuyên nghiệp dự bị. Luật Nghĩa vụ quân sự được sửa đổi về xử lý hành vi trốn tránh nghĩa vụ quân sự, các hành vi bị nghiêm cấm trong khám sức khỏe quân sự, giải ngạch dự bị, tổ chức giao công dân nhập ngũ, bàn giao hạ sĩ quan, binh sĩ hoàn thành nghĩa vụ, và chế độ chính sách cho công dân trong thời gian đăng ký, sơ tuyển, khám sức khỏe.
Điều chỉnh để phù hợp với tổ chức mới
Luật Biên phòng Việt Nam được sửa đổi về xây dựng phòng thủ khu vực trong nhiệm vụ của Bộ đội Biên phòng, phù hợp với việc giải thể Ban chỉ huy phòng thủ khu vực. Luật Phòng không nhân dân được sửa đổi về phòng thủ khu vực, phân cấp thẩm quyền từ Bộ Công thương sang Ủy ban nhân dân cấp tỉnh, cắt giảm thủ tục hành chính, và bãi bỏ điểm đ khoản 1 Điều 11. Luật Lực lượng dự bị động viên được sửa đổi, bổ sung, bãi bỏ một số điều về phòng thủ khu vực. Luật Phòng thủ dân sự được sửa đổi khoản 4 Điều 34 về phòng thủ khu vực.
Đặc biệt, dự thảo sửa đổi quy định về Ban chỉ huy quân sự cấp xã, xác định đây là cơ quan quân sự địa phương trực thuộc Bộ Tư lệnh Thủ đô Hà Nội, Bộ Tư lệnh Thành phố Hồ Chí Minh, Bộ chỉ huy quân sự cấp tỉnh. Điều này nhằm tinh gọn bộ máy, nâng cao hiệu quả hoạt động.
Thẩm tra và đề xuất hoàn thiện
Thẩm tra dự án Luật, Chủ nhiệm Ủy ban Quốc phòng, An ninh và Đối ngoại, Thượng tướng Lê Tấn Tới cho biết, Ủy ban nhất trí với sự cần thiết và mục đích xây dựng Luật, cơ bản tán thành với phạm vi sửa đổi. Hồ sơ dự án Luật đã được Chính phủ chuẩn bị kỹ lưỡng, đủ thành phần theo quy định, đủ điều kiện trình Quốc hội cho ý kiến.
Ủy ban đề nghị Chính phủ tiếp tục nghiên cứu quy định về "Chính trị viên Ban Chỉ huy quân sự cấp xã" để phù hợp với thực tiễn và khả thi, đồng thời rà soát phân định rõ trách nhiệm giữa Ban Chỉ huy quân sự cấp xã và Bộ Chỉ huy quân sự cấp tỉnh trong quy trình tuyển quân, tránh chồng chéo hoặc bỏ sót nhiệm vụ.
Đối với Luật Dân quân tự vệ, Ủy ban cơ bản nhất trí nhưng đề nghị chỉ quy định chức vụ Chính trị viên Ban Chỉ huy quân sự cấp xã (do sĩ quan chính quy đảm nhiệm), không quy định chức vụ Chính trị viên phó để bảo đảm đủ vị trí, chức vụ cơ bản. Đồng thời, đề nghị rà soát, bổ sung quy định về quản lý lực lượng tự vệ, trước đây do cấp huyện quản lý, để bảo đảm đầy đủ, chặt chẽ, không bỏ sót nhiệm vụ.
