Trận chiến tại khu vực Dobropillia vừa chứng kiến sự tái xuất đầy bất ngờ của tổ hợp pháo - tên lửa phòng không Tunguska-M1 (2K22M1) trong một diện mạo hoàn toàn mới. Không còn phụ thuộc hoàn toàn vào những cánh sóng radar dễ bị lộ diện, cỗ máy chiến tranh từ thời Liên Xô vừa được Nga âm thầm bơm ‘máu mới’ bằng trạm quang điện tử thế hệ mới do Tập đoàn NTC ELINS phát triển.
Đây được đánh giá là bước ngoặt công nghệ mang tính sống còn, giúp Tunguska-M1 lột xác thành ‘thợ săn đêm’ tàng hình, sẵn sàng vô hiệu hóa các đàn UAV và FPV drone ngay trên chiến trường khốc liệt nhất. Theo các chuyên gia quân sự Nga, việc tích hợp trạm quang điện tử cho phép hệ thống hoạt động mà không phát ra bức xạ radar, tránh bị đối phương phát hiện và tấn công bằng tên lửa chống bức xạ.
Sự tái xuất bất ngờ tại Dobropillia
Hình ảnh đầu tiên về Tunguska-M1 nâng cấp được ghi nhận trong các video chiến trường tại Dobropillia, nơi Nga đang tiến hành các chiến dịch tấn công. Khác với phiên bản tiêu chuẩn, hệ thống này không còn cụm radar phía trên tháp pháo, thay vào đó là một module quang điện tử nhỏ gọn. Sự thay đổi này cho thấy Moscow đang ưu tiên khả năng tác chiến điện tử thụ động.
Theo thông tin từ Bộ Quốc phòng Nga, đây là một phần trong chương trình hiện đại hóa vũ khí cũ, nhằm đối phó với mối đe dọa ngày càng gia tăng từ máy bay không người lái cỡ nhỏ. Trong các cuộc xung đột gần đây, UAV và FPV drone đã trở thành vũ khí nguy hiểm, buộc các lực lượng phải thay đổi chiến thuật.
Trạm quang điện tử: ‘Mắt thần’ mới cho Tunguska
Trạm quang điện tử do Tập đoàn NTC ELINS phát triển là một hệ thống cảm biến thụ động, bao gồm camera hồng ngoại, camera quang học độ phân giải cao và laser đo xa. Nó có khả năng phát hiện, theo dõi và khóa mục tiêu trong mọi điều kiện ánh sáng, kể cả ban đêm. Không giống radar bức xạ, hệ thống này hoàn toàn im lặng về mặt điện từ.
Một đại diện của NTC ELINS cho biết: “Trạm quang điện tử của chúng tôi cung cấp khả năng phát hiện mục tiêu ở khoảng cách xa hơn so với các hệ thống tương tự, đồng thời chống nhiễu tốt hơn. Việc tích hợp nó lên Tunguska-M1 giúp tăng đáng kể khả năng sống sót của tổ hợp trên chiến trường hiện đại.”
Lợi thế trước ‘bầy’ UAV và FPV drone
Điểm mạnh nhất của bản nâng cấp là khả năng tác chiến ban đêm và chống lại các cuộc tấn công bằng drone. Trong chiến tranh Ukraine, các UAV cỡ nhỏ thường hoạt động vào ban đêm để tránh bị phát hiện, và các hệ thống phòng không dùng radar dễ bị gây nhiễu hoặc dẫn đường bằng tín hiệu. Trạm quang điện tử giúp Tunguska-M1 bắn hạ các mục tiêu này mà không cần phát tín hiệu.
Hơn nữa, Tunguska-M1 vốn có tốc độ bắn cao với hai pháo 2A38M 30 mm (tổng cộng 4 nòng) và tên lửa 9M311. Khi kết hợp với trạm quang điện tử, nó có thể đồng thời đối phó với nhiều mục tiêu, từ drone cỡ nhỏ đến trực thăng hay tên lửa hành trình. Các chuyên gia ước tính rằng khả năng tiêu diệt UAV tăng ít nhất 30% so với phiên bản chỉ dùng radar.
Ý nghĩa chiến thuật trên chiến trường
Việc Nga triển khai Tunguska-M1 nâng cấp cho thấy xu hướng chuyển đổi từ phòng không dựa trên radar sang các giải pháp quang điện tử thụ động. Điều này không chỉ giúp bảo vệ các đơn vị cơ giới và bộ binh trước làn sóng UAV, mà còn làm giảm nguy cơ bị phát hiện và tấn công bởi các hệ thống trinh sát điện tử đối phương.
Trong bối cảnh các cuộc xung đột công nghệ cao ngày càng phổ biến, những cải tiến như thế này có thể quyết định cục diện chiến trường. Với khả năng tác chiến tàng hình và hiệu quả cao, Tunguska-M1 mới hứa hẹn sẽ là một vũ khí đáng gờm trong tay quân đội Nga. Dobropillia có thể chỉ là điểm thử nghiệm đầu tiên, và loạt trang bị này dự kiến sẽ được nhân rộng ra nhiều đơn vị khác.
