Lý do Mỹ tạm ngừng chiến dịch không kích
Cuối tuần qua, eo biển Hormuz bất ngờ yên ắng khi quân đội Mỹ ngừng không kích Iran sau gần 2 tuần oanh tạc liên tục, dù vẫn duy trì phong tỏa biển. Điểm nóng tạm thời chuyển sang biển Đỏ với các cuộc tấn công qua lại giữa Ả Rập Xê Út (đồng minh của Mỹ) và lực lượng Houthi tại Yemen (đồng minh của Iran). Lầu Năm Góc không giải thích lý do, nhưng truyền thông Mỹ dẫn các nguồn thạo tin đưa ra nhiều suy đoán.
Theo tờ The New York Times, Tổng thống Mỹ Donald Trump sau khi họp bàn với các cố vấn đã quyết định tạm dừng kế hoạch tấn công vì lo ngại xung đột mở rộng, làm cạn thêm nguồn vũ khí phòng không của Mỹ cho các đồng minh vùng Vịnh. Một quan chức Mỹ tiết lộ với CNN rằng trong cuộc họp tại Nhà Trắng hôm 24.7, Phó tổng thống J.D. Vance và Chủ tịch Hội đồng Tham mưu trưởng liên quân Dan Caine đã phân tích cho Tổng thống Trump về những ảnh hưởng tiêu cực tiềm tàng của việc leo thang cũng như lo ngại về kho vũ khí dự trữ.
Kho vũ khí Patriot và áp lực từ đồng minh
Một yếu tố quan trọng được các quan chức Mỹ nhấn mạnh là sự suy giảm nghiêm trọng của kho tên lửa đánh chặn Patriot. Theo một số ước tính, đến cuối tháng 4, quân đội Mỹ đã sử dụng hơn 1.200 tên lửa Patriot trong xung đột với Iran, khiến kho dự trữ giảm xuống mức đáng lo ngại. Tình hình càng tồi tệ hơn khi Iran tăng cường phóng tên lửa đáp trả. Hàng loạt đồng minh của Mỹ tại vùng Vịnh phụ thuộc vào nguồn cung tên lửa Patriot từ Washington. Tướng Caine được cho là đã báo cáo rằng quân đội hoàn toàn có năng lực khôi phục chiến dịch tấn công mạnh mẽ, nhưng việc đó sẽ khiến Iran đáp trả và kho tên lửa đánh chặn sẽ suy kiệt đến mức nguy hiểm.
Ngoài ra, Nhà Trắng còn lo ngại về sự xa lánh từ các đồng minh chủ chốt ở vùng Vịnh, vốn dễ bị tổn thương trước các cuộc tấn công của Iran, cũng như tác động kinh tế liên quan đến giá dầu và khủng hoảng tị nạn. Những yếu tố này khiến quyết định tạm dừng chiến sự trở nên cần thiết.
Ông Trump không vội vàng – hai phương án song song
Cuộc xung đột mà Tổng thống Trump từng dự đoán sẽ chỉ kéo dài 4-5 tuần nay đã gần bước sang tháng thứ 5, gây áp lực lên tỷ lệ ủng hộ đảng Cộng hòa trước thềm bầu cử giữa nhiệm kỳ vào tháng 11. Tuy nhiên, chủ nhân Nhà Trắng tuyên bố không vội vàng. Ông nhấn mạnh Mỹ vẫn duy trì cả hai phương án: sẵn sàng gia tăng áp lực quân sự đồng thời để mở cánh cửa ngoại giao.
Một quan chức khu vực tham gia nỗ lực hòa giải cho biết các hoạt động ngoại giao phối hợp đang được tiến hành. Việc hai bên tạm ngừng ăn miếng trả miếng là tín hiệu tích cực giúp ích cho nỗ lực giảm leo thang căng thẳng, theo AP. Tuy nhiên, Giám đốc điều hành Michael Singh tại Viện Washington về chính sách Cận Đông tỏ ra dè dặt: "Nếu nó kéo dài nhiều ngày, đó sẽ là điều đáng chú ý nhưng rất khó nói liệu đó có phải là sự tạm dừng mang tính quân sự hay là tạm dừng để cho phép một số hoạt động ngoại giao hậu trường."
Ngoại giao hậu trường và đàm phán Iran – Oman
Trong bối cảnh đó, Iran và Oman đã tiến hành đàm phán cấp thứ trưởng về quản lý eo biển Hormuz tại Tehran trong hai ngày 24-25.7. Phát ngôn viên Bộ Ngoại giao Iran Esmaeil Baqaei thông báo hai bên tập trung trao đổi về các nguyên tắc chung và cơ chế vận hành nhằm đảm bảo an toàn cho tàu thuyền di chuyển qua eo biển, đồng thời tôn trọng chủ quyền của cả hai quốc gia ven biển. Ông mô tả cuộc đàm phán diễn ra hữu ích và đã đạt được tiến triển.
Những diễn biến này cho thấy khoảng lặng trong chiến sự Mỹ-Iran có thể là cơ hội cho ngoại giao, nhưng cũng có thể chỉ là sự tạm dừng chiến thuật. Giới quan sát cho rằng quyết định của ông Trump phản ánh cả sự sẵn lòng tạo không gian cho ngoại giao lẫn nhận thức rằng nếu không dùng đến chiến dịch quy mô lớn, mức độ tấn công hiện tại đã đạt đến giới hạn về hiệu quả.
