Không Quân Mỹ Có Thể Đã Tiếp Nhận F-35A Không Có Radar
Theo thông tin từ tờ Defense Daily của Mỹ, Không quân Mỹ có thể đã phải nhận một loạt tiêm kích tàng hình F-35A không có radar chính do chương trình phát triển bị chậm tiến độ. Tập đoàn Lockheed Martin dường như đã bàn giao những máy bay này từ tháng 6/2025, nhưng không kèm theo radar ở mũi máy bay. Tuy nhiên, lý do Không quân Mỹ đồng ý tiếp nhận vẫn chưa được làm rõ.
Nguyên Nhân Từ Chương Trình Radar AN/APG-85
Nguyên nhân chính bắt nguồn từ chương trình phát triển radar mảng pha quét điện tử chủ động AN/APG-85 của Northrop Grumman, nằm trong gói nâng cấp lớn Block 4. Dự án này đã bị chậm tiến độ và đội giá đáng kể. Trong khi đó, tiêm kích F-35A bán cho khách hàng nước ngoài sử dụng radar AN/APG-81 cũ hơn và không bị ảnh hưởng bởi sự chậm trễ này.
Văn phòng Quản lý Chương trình F-35 (JPO) cho biết: "Tiêm kích F-35 đang được chế tạo để tích hợp radar tiên tiến AN/APG-85, dự kiến bàn giao cho không quân, hải quân và thủy quân lục chiến Mỹ. Chúng tôi đã lên kế hoạch triển khai một số tiêm kích F-35 thuộc lô 17, được bàn giao từ năm ngoái và sẽ tiếp tục đến tháng 9 năm nay." JPO từ chối tiết lộ thêm chi tiết vì lý do bảo mật, trong khi Lockheed Martin và Northrop Grumman cũng từ chối bình luận.
Ảnh Hưởng Đến Năng Lực Tác Chiến
Chưa rõ tình trạng thiếu radar sẽ ảnh hưởng thế nào tới năng lực tác chiến của lô F-35A này. Defense Daily cho biết: "Các kỹ sư sẽ phải lắp vật nặng vào mũi tiêm kích không có radar để làm đối trọng, bảo đảm cân bằng khi bay. Những chiếc F-35A thiếu radar vẫn có thể xuất kích, miễn là chúng bay kèm và kết nối dữ liệu với phi cơ trang bị radar AN/APG-81."
Biên tập viên Tyler Rogoway của chuyên trang quân sự Mỹ War Zone khẳng định: "Chỉ cần trong đội hình có một tiêm kích F-35 mang radar là tất cả phi cơ đều được hưởng lợi nhờ hệ thống liên kết dữ liệu, kể cả khi bản thân chúng không được lắp cảm biến." Tuy nhiên, ông cũng cảnh báo rằng điều này hạn chế mức độ linh hoạt trong chiến thuật và tạo ra rủi ro cho quân đội Mỹ.
So Sánh Radar AN/APG-85 Với AN/APG-81
Thông tin chi tiết về tính năng của AN/APG-85 vẫn còn hạn chế, nhưng nó được đánh giá là vượt trội so với AN/APG-81. Rogoway nhận định: "So với AN/APG-81 phát triển từ những năm 1980, AN/APG-85 ít nhất sẽ tận dụng được những tiến bộ chung trong thập kỷ qua. Sử dụng hợp chất bán dẫn gallium nitride (GaN) mang lại khác biệt rất rõ ràng về kích thước, khối lượng và mức tiêu hao năng lượng của radar hiện đại."
Hạ nghị sĩ Rob Wittman, Phó chủ tịch Ủy ban Quân vụ Hạ viện Mỹ, cho biết việc tích hợp radar AN/APG-85 yêu cầu thay đổi thiết kế khung thân của F-35A. Ông nói: "Cách bố trí khoang chứa là yếu tố then chốt vì hai loại radar này rất khác nhau. Bộ phận này sẽ quyết định vị trí và hướng xoay của radar, yếu tố tạo nên khác biệt lớn giữa AN/APG-81 và AN/APG-85."
Kế Hoạch Triển Khai Và Thách Thức
Defense Daily cho biết F-35 không có bệ gắn radar tương thích với cả AN/APG-81 và AN/APG-85, và quá trình phát triển bộ phận này sẽ mất khoảng hai năm. Những chiếc F-35A đầu tiên có thể lắp radar AN/APG-85 sẽ nằm trong lô thứ 20, dự kiến bàn giao từ năm 2027-2028.
Quân đội Mỹ từng nhiều lần tiếp nhận tiêm kích F-35 thiếu một số tính năng quan trọng. Rogoway cho hay: "Bộ Quốc phòng Mỹ cho biết phương pháp này giúp tiết kiệm chi phí và thời gian, song quy trình vừa làm vừa sửa tạo ra lượng cấu hình máy bay quá lớn và gây gián đoạn nghiêm trọng về chuỗi cung ứng, thậm chí một số tiêm kích cùng lô không thể hoán đổi linh kiện cho nhau. Tác động tiêu cực của quyết định này còn ảnh hưởng cho tới nay."
