Tuần lễ xây dựng hòa bình của Liên hợp quốc lần đầu tiên được tổ chức từ ngày 22 đến 26/6, quy tụ đông đảo các nhà hoạch định chính sách, chuyên gia, học giả và đại diện thế hệ trẻ từ nhiều quốc gia. Sự kiện mở ra cơ hội nhìn lại chặng đường đã qua và hướng tới giai đoạn sắp tới trên tiến trình thực hiện sứ mệnh hòa bình.
Vai trò không thể thay thế của Liên hợp quốc
Trong thông điệp gửi đi nhân sự kiện, các đại biểu đều nhận định Liên hợp quốc luôn giữ vững vị thế “người thuyền trưởng” không thể thay thế trong quản trị toàn cầu. Từ sáng kiến ngoại giao ngăn ngừa xung đột, điều phối viện trợ, đến triển khai phái bộ gìn giữ hòa bình tại các điểm nóng, Liên hợp quốc khẳng định vai trò dẫn dắt trong duy trì hòa bình, thúc đẩy phát triển bền vững và giải quyết thách thức toàn cầu.
Thế giới biến động và thách thức đa chiều
Kể từ khi thành lập năm 1945, thế giới đã thay đổi sâu sắc. Dù hòa bình và hợp tác vẫn là dòng chảy chính, nhưng xu hướng phân mảnh và chủ nghĩa đơn phương trỗi dậy. Các vấn đề toàn cầu như xung đột, biến đổi khí hậu, dịch bệnh liên tiếp đè nặng lên Liên hợp quốc. Tổng Thư ký Antonio Guterres nhấn mạnh các cuộc khủng hoảng đan xen đang đặt ra thách thức đa chiều, trong đó các điểm nóng xung đột là trở ngại lớn nhất.
Xung đột gia tăng và cái giá nhân mạng
Báo cáo của Viện Nghiên cứu hòa bình Oslo cho thấy số cuộc xung đột vũ trang trên thế giới đang ở mức cao nhất kể từ Chiến tranh thế giới thứ hai. Riêng giai đoạn 2021-2025, hơn 930.000 người thiệt mạng trong các xung đột do nhà nước gây ra, gần bằng tổng số người chết trong 20 năm trước đó. Hệ lụy bao gồm đói nghèo, di cư bất hợp pháp, suy kiệt kinh tế và tụt hậu giáo dục.
Khủng hoảng tài chính đe dọa hoạt động
Trách nhiệm gia tăng trong khi ngân sách bị cắt giảm đặt Liên hợp quốc trước thách thức chưa từng có. Hai năm qua, thiếu hụt tài chính buộc tổ chức này phải hoạt động dưới mức ngân sách được phê duyệt, đóng băng tuyển dụng và thu hẹp các chương trình toàn cầu. Theo Tổng Thư ký Guterres, năm 2026 “sức khỏe tài chính” chưa có triển vọng cải thiện. Nếu “lỗ hổng” ngân sách không sớm được khỏa lấp, nhiều hoạt động có nguy cơ đình trệ, đẩy tổ chức vào cảnh “lực bất tòng tâm”.
Cải tổ để thích ứng
Những biến chuyển của tình hình quốc tế đòi hỏi Liên hợp quốc cần cải tổ để giữ vững vai trò “nhạc trưởng”. Tổng Thư ký Guterres nhiều lần nhấn mạnh tổ chức này cần nhanh chóng thay đổi để nâng cao khả năng thích ứng. Cải tổ là thách thức nhưng cũng là cơ hội để tăng cường hiệu quả hoạt động, tiếp tục góp phần xây dựng tương lai bền vững. Nỗ lực này chỉ thành công nếu nhận được sự đồng hành, hỗ trợ thiết thực từ tất cả quốc gia thành viên.
