Sáng 20/7, tại Hà Nội, Hội nghị lần thứ 3 Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIV chính thức khai mạc dưới sự chủ trì của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm. Phát biểu khai mạc, Tổng Bí thư nhấn mạnh yêu cầu chuyển các định hướng chiến lược thành quyết sách tháo gỡ điểm nghẽn, khơi thông nguồn lực và tạo năng lực phát triển mới, với 4 bước chuyển chiến lược làm trọng tâm.
Bối cảnh và mục tiêu của Hội nghị
Hội nghị diễn ra trong bối cảnh thế giới và khu vực biến động nhanh, phức tạp, khó dự báo. Cạnh tranh chiến lược, xung đột địa chính trị, phân hóa kinh tế toàn cầu và chuyển dịch công nghệ, năng lượng, dữ liệu đang định hình lại môi trường phát triển. Biến đổi khí hậu, an ninh phi truyền thống và trí tuệ nhân tạo vừa mở ra cơ hội, vừa tạo rủi ro mới, đòi hỏi nâng cao tự chủ chiến lược, sức chống chịu và năng lực hành động quốc gia.
Trong 6 tháng đầu năm 2026, GDP tăng 8,18%, cao nhất cùng kỳ 16 năm qua, dù chưa đạt mục tiêu. Kinh tế vĩ mô cơ bản ổn định, các cân đối lớn được bảo đảm; quốc phòng, an ninh giữ vững; đối ngoại, hội nhập quốc tế, văn hóa, xã hội tiếp tục phát triển; an sinh xã hội được bảo đảm. Tuy nhiên, vẫn còn những hạn chế về thể chế, chất lượng tăng trưởng, năng lực tự chủ, huy động nguồn lực và tổ chức thực hiện cần khắc phục.
Bốn bước chuyển chiến lược
Tổng Bí thư Tô Lâm nêu rõ 4 bước chuyển chiến lược mà Hội nghị phải đạt được. Thứ nhất, nâng cao năng lực lãnh đạo, cầm quyền và chất lượng vận hành của Đảng và bộ máy Nhà nước. Thứ hai, quản trị thống nhất không gian phát triển, phát huy hiệu quả nguồn lực quốc gia. Thứ ba, xác lập mô hình phát triển dựa vào năng suất, tri thức, công nghệ và con người. Thứ tư, chủ động phòng ngừa, nâng cao sức chống chịu, khả năng thích ứng và bảo vệ vững chắc đất nước.
“Mỗi quyết sách tháo gỡ điểm nghẽn nào? tạo ra năng lực mới nào? và cần điều kiện gì để thực hiện, thực thi hiệu quả?” – Tổng Bí thư đặt câu hỏi để Trung ương tập trung thảo luận.
Bước chuyển thứ nhất: Từ sắp xếp tổ chức sang nâng cao năng lực lãnh đạo
Sắp xếp tổ chức bộ máy đã tạo ra cấu trúc tinh gọn, nhưng mục tiêu là Đảng lãnh đạo hiệu quả hơn, Nhà nước quản trị tốt hơn, bộ máy vận hành nhanh hơn, Nhân dân được phục vụ tốt hơn. Thước đo không chỉ là số đầu mối giảm mà là hiệu lực lãnh đạo, quản lý và chất lượng phục vụ. Phân cấp phải đi cùng thẩm quyền, nguồn lực, nhân lực, dữ liệu, công cụ thực thi và kiểm soát quyền lực.
Bước chuyển thứ hai: Quản trị thống nhất không gian phát triển
Không gian hành chính không thể giới hạn tư duy phát triển. Đất đai, biển, đô thị, hạ tầng, tài nguyên, dữ liệu phải được tổ chức theo chiến lược quốc gia, lợi thế vùng, hiệu quả tổng thể. Các đề án thành lập thành phố Quảng Ninh, thành phố Bắc Ninh trực thuộc Trung ương phải được xem xét trong yêu cầu hình thành các cực tăng trưởng mới. Việc sửa đổi Luật Đất đai và các luật liên quan cần chuyển từ quản lý từng thửa đất sang quản trị không gian, từ bồi thường tài sản sang tái thiết cuộc sống.
Bước chuyển thứ ba: Phát triển dựa vào năng suất, tri thức, công nghệ
GDP 6 tháng đầu năm tăng 8,18% là kết quả tích cực, nhưng mục tiêu tăng trưởng ít nhất 10% cả năm là thách thức. Về dài hạn, phải chuyển từ phụ thuộc vào vốn, tài nguyên, lao động giá rẻ sang dựa vào năng suất, tri thức, dữ liệu, công nghệ, đổi mới sáng tạo. Kinh tế tư nhân là một động lực quan trọng nhất; khoa học, công nghệ, chuyển đổi số và trí tuệ nhân tạo phải chuyển hóa thành năng suất và sức cạnh tranh.
Bước chuyển thứ tư: Chủ động phòng ngừa, nâng cao sức chống chịu
Chuyển từ phản ứng sang dự báo, từ xử lý sự vụ sang chủ động phòng ngừa; bảo đảm an ninh, an toàn và khả năng vận hành liên tục của hệ thống. Chiến lược an ninh quốc gia và bảo vệ môi trường phải đặt trong tư duy thống nhất giữa bảo vệ và phát triển. Phải kết hợp quốc phòng, an ninh với đối ngoại, hội nhập quốc tế, giữ vững môi trường hòa bình, ổn định, nâng cao vị thế Việt Nam.
Kỳ vọng và tổ chức thực hiện
Tổng Bí thư nhấn mạnh: “Bốn bước chuyển chiến lược tạo thành một chỉnh thể: tổ chức và con người tạo năng lực hành động; không gian và thể chế khơi thông nguồn lực; mô hình phát triển chuyển nguồn lực thành năng suất, của cải và chất lượng sống; năng lực phòng ngừa và bảo vệ giữ cho quá trình đó an toàn, liên tục, bền vững.” Kết quả Hội nghị phải thể hiện ở sự thống nhất cao về nhận thức, quyết sách đúng đắn và chuyển biến thực tế sau Hội nghị. Mỗi nghị quyết, kết luận phải được cụ thể hóa ngay thành Chương trình, Kế hoạch hành động với mục tiêu, nhiệm vụ, thẩm quyền, nguồn lực, trách nhiệm, thời hạn, sản phẩm, kết quả rõ ràng.
