Thủ tướng Anh Keir Starmer tuyên bố từ chức lãnh đạo Công đảng cầm quyền vào ngày 22/6, đồng thời sẽ giữ vai trò Thủ tướng tạm quyền cho đến khi đảng bầu ra lãnh đạo mới. Tuyên bố được đưa ra trong bối cảnh ông chịu áp lực ngày càng lớn từ các nghị sĩ đảng muốn thay đổi để vực dậy chính phủ.
Áp lực và sai lầm dẫn đến quyết định từ chức
Việc từ chức diễn ra đúng một ngày trước kỷ niệm 10 năm cuộc bỏ phiếu Brexit, một quyết định vẫn gây xáo trộn kinh tế và chính trị nước Anh. Một số ý kiến cho rằng chiến thắng của Thị trưởng Greater Manchester Andy Burnham trong cuộc bầu cử bổ sung tuần trước đã thúc đẩy quyết định này. Tuy nhiên, trên thực tế, mối đe dọa đối với ông Starmer đã âm ỉ nhiều tháng qua khi Công đảng sa sút uy tín.
Ông Starmer dẫn dắt Công đảng giành chiến thắng vang dội trong cuộc bầu cử tháng 7/2024, nhưng sau đó uy tín giảm sút. Giới phân tích cho rằng nhiệm kỳ của ông “trật bánh” do chuỗi sai lầm: cắt giảm trợ cấp an sinh, tranh cãi về chi tiêu quốc phòng, và các chính sách gây phản đối như hạn chế trợ cấp nhiên liệu mùa đông cho người về hưu và cải cách trợ cấp khuyết tật. Những nhượng bộ và đảo ngược chính sách sau đó làm tăng chỉ trích về sự thiếu định hướng.
Công đảng đang mất dần cử tri cấp tiến vào tay đảng Xanh, đồng thời đối mặt sự trỗi dậy của đảng chống nhập cư Reform UK, đảng liên tục dẫn đầu trong các cuộc thăm dò dư luận. Thất bại nặng nề trong bầu cử địa phương và khu vực tháng 5 cũng là một đòn giáng mạnh.
Ứng cử viên kế nhiệm: Andy Burnham
Việc ông Starmer từ chức đồng nghĩa người kế nhiệm sẽ trở thành Thủ tướng thứ bảy trong một thập niên kể từ cuộc trưng cầu ý dân về Brexit năm 2016, cho thấy sự bất ổn ở cấp cao nhất. Công đảng phải chọn lãnh đạo mới trước khi Quốc hội họp vào tháng 9.
Ngày 22/6, chính trị gia kỳ cựu Andy Burnham, 56 tuổi, xác nhận tranh cử lãnh đạo Công đảng và vị trí Thủ tướng. Cựu Bộ trưởng Y tế Wes Streeting cũng xác nhận ủng hộ ông, khiến ông Burnham có thể là ứng cử viên duy nhất. Trên mạng xã hội X, ông Burnham kêu gọi một tiến trình chuyển giao “có trật tự và có trách nhiệm”, hy vọng sự thay đổi không ảnh hưởng đến cuộc sống người dân và trở thành quá trình đổi mới tích cực.
Hành trình chính trị của Andy Burnham
Sinh ra tại vùng tây bắc nước Anh, giữa Liverpool và Manchester, ông Burnham gia nhập Công đảng từ thiếu niên, học tại Đại học Cambridge, vào Quốc hội năm 2001 và thăng tiến dưới thời cựu Thủ tướng Tony Blair. Ông từng giữ các chức vụ Bộ trưởng Văn hóa, Bộ trưởng Y tế dưới thời Thủ tướng Gordon Brown (2007-2010). Ông hai lần tranh cử lãnh đạo Công đảng năm 2010 và 2015 nhưng không thành công.
Năm 2017, ông rời chính trường làm Thị trưởng vùng Greater Manchester và vừa tái đắc cử Hạ viện sau chiến thắng bầu cử bổ sung tại Makerfield. Trong ba nhiệm kỳ thị trưởng, ông giám sát tái thiết trung tâm Manchester, ủng hộ hệ thống giao thông Bee Network do nhà nước kiểm soát và thúc đẩy phân quyền từ chính phủ trung ương. Uy tín toàn quốc của ông tăng vọt trong đại dịch Covid-19 với hình ảnh bảo vệ các khu vực bị bỏ quên. Giới quan sát nhận định sức hút của ông nằm ở tính cách bình dị, dễ mến; người ủng hộ mô tả ông là người giao tiếp giỏi, kết nối Công đảng với cử tri.
