Sáng 3/8, kỳ họp không thường lệ thứ nhất Quốc hội khóa XVI chính thức khai mạc trọng thể tại Nhà Quốc hội ở Hà Nội. Phiên khai mạc có sự tham dự của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm; Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng; Thường trực Ban Bí thư Trần Cẩm Tú; Chủ tịch Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam Bùi Thị Minh Hoài cùng các lãnh đạo Đảng, Nhà nước và đại biểu thuộc 34 đoàn đại biểu Quốc hội các tỉnh, thành phố. Sáng cùng ngày, Quốc hội đã họp phiên trù bị trước khi bước vào phiên khai mạc.
Bối cảnh sơ kết một năm sắp xếp hành chính
Phát biểu khai mạc, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn cho biết kỳ họp diễn ra ngay sau Hội nghị lần thứ ba Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIV thành công tốt đẹp và Bộ Chính trị đã tổ chức hội nghị toàn quốc quán triệt, triển khai Nghị quyết. Đây cũng là thời điểm cả nước tiến hành sơ kết một năm thực hiện sắp xếp đơn vị hành chính các cấp và vận hành chính quyền địa phương hai cấp.
Theo ông Trần Thanh Mẫn, kỳ họp thể hiện quyết tâm chính trị, tinh thần chủ động và hành động quyết liệt, thực chất của Quốc hội, Chính phủ và các cơ quan trong việc thể chế hóa, thực thi ngay các chủ trương của Đảng, đáp ứng yêu cầu của người dân và doanh nghiệp. Người đứng đầu Quốc hội nhấn mạnh thông điệp “không chậm trễ, không để lỡ thời cơ phát triển của đất nước”.
Quốc hội, Chính phủ, các bộ, ngành và địa phương cũng đang khẩn trương triển khai Kết luận số 17-KL/TW của Bộ Chính trị cùng định hướng lập pháp nhiệm kỳ Quốc hội khóa XVI, bảo đảm yêu cầu chất lượng và tiến độ đề ra.
Chương trình nghị sự 15 luật và 4 nghị quyết
Tại kỳ họp, Quốc hội sẽ xem xét thông qua 15 luật và 4 nghị quyết quy phạm pháp luật; đồng thời cho ý kiến lần đầu đối với 7 dự án luật để các cơ quan hoàn thiện, trình Quốc hội thông qua tại kỳ họp thứ hai. Bên cạnh đó, Quốc hội xem xét 7 vấn đề theo thẩm quyền nhằm đáp ứng yêu cầu phát triển kết cấu hạ tầng giao thông chiến lược và hệ thống đô thị quốc gia.
Kỳ họp dự kiến diễn ra trong 17 ngày, từ ngày 3/8 đến 24/8/2026. Quốc hội sẽ làm việc cả ngày thứ Bảy và Chủ nhật, đồng thời bố trí thời gian giữa hai đợt họp để các cơ quan chỉnh lý, hoàn thiện dự thảo luật, nghị quyết trước khi thông qua tại đợt 2.
Thể chế bám sát thực tiễn, mở đường cho phát triển
Chủ tịch Quốc hội đề nghị các đại biểu tiếp tục đổi mới mạnh mẽ tư duy xây dựng pháp luật, bảo đảm chính sách, pháp luật ban hành bám sát thực tiễn, đi trước và mở đường cho phát triển. Hoạt động lập pháp phải lấy người dân và doanh nghiệp làm trung tâm, lấy chất lượng, hiệu quả thực thi pháp luật làm thước đo.
Trên tinh thần đó, Quốc hội tập trung hoàn thiện cơ sở pháp lý để xử lý hiệu quả những vấn đề cấp bách từ thực tiễn, cải thiện môi trường đầu tư kinh doanh, cắt giảm thủ tục hành chính và giảm chi phí tuân thủ; thúc đẩy khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số; khơi thông nguồn lực, tạo động lực tăng trưởng mới; hoàn thiện pháp luật cho mô hình chính quyền ba cấp; đẩy mạnh phân cấp, phân quyền gắn với bảo đảm nguồn lực thực hiện.
Đáng chú ý, Chủ tịch Quốc hội nhấn mạnh quyết tâm tạo 4 bước chuyển chiến lược mà Hội nghị Trung ương 3 đã xác định, đồng thời nâng cao hiệu quả thực thi theo chỉ đạo của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm.
Trách nhiệm người đứng đầu cơ quan soạn thảo
Chủ tịch Quốc hội yêu cầu phát huy cao độ vai trò, trách nhiệm của từng cơ quan và người đứng đầu trong quy trình xây dựng, ban hành chính sách pháp luật, đặc biệt là cơ quan soạn thảo và cơ quan thẩm tra. Từng dự án luật, nghị quyết phải được chuẩn bị nghiêm túc, kỹ lưỡng ngay từ khâu soạn thảo, đánh giá tác động đầy đủ, huy động trí tuệ của chuyên gia, nhà khoa học, cộng đồng doanh nghiệp và các đối tượng chịu tác động.
Người đứng đầu cơ quan soạn thảo phải trực tiếp chỉ đạo xử lý những vấn đề lớn, khó, còn nhiều ý kiến khác nhau và chịu trách nhiệm về chất lượng dự án, dự thảo. Với các dự án quan trọng quốc gia, cần cho ý kiến cụ thể, kỹ lưỡng về tính khả thi, tổng mức đầu tư, suất đầu tư, cơ cấu vốn, nguồn lực và khả năng thu hồi vốn, phương án đền bù, tái định cư, đánh giá tác động môi trường và hiệu quả kinh tế - xã hội, hạn chế tối đa việc điều chỉnh chủ trương đầu tư hay đề nghị tăng vốn khi triển khai.
Nhiệm kỳ kiến tạo thể chế phát triển
Đánh giá về công tác xây dựng và hoàn thiện thể chế, Chủ tịch Quốc hội cho rằng thời gian qua đã đạt được những kết quả tích cực, nổi bật là đổi mới tư duy xây dựng pháp luật, ứng dụng công nghệ, chuyển đổi số và trí tuệ nhân tạo. Ông khẳng định quyết tâm không để thể chế là điểm nghẽn đối với sự phát triển nhanh, bền vững của đất nước; nhiệm kỳ Quốc hội khóa XVI phải là nhiệm kỳ kiến tạo thể chế phát triển.
Vì vậy, các đại biểu Quốc hội được đề nghị nghiên cứu, quán triệt đầy đủ nghị quyết, kết luận của Trung ương Đảng, Bộ Chính trị, Ban Bí thư và sự chỉ đạo của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm; thảo luận sôi nổi, chất lượng tại tổ và tại hội trường. Các đại biểu cần chủ động phát hiện quy định pháp luật còn vướng mắc, kiến nghị sửa đổi, bổ sung cụ thể, khả thi từng điều, khoản, câu chữ trong mỗi dự thảo luật, nghị quyết.
Chủ tịch Quốc hội bày tỏ tin tưởng với sự chuẩn bị công phu, trách nhiệm của Chính phủ, các cơ quan hữu quan, cùng tinh thần đoàn kết, đổi mới, sáng tạo và trí tuệ của các đại biểu, kỳ họp không thường lệ thứ nhất Quốc hội khóa XVI sẽ hoàn thành toàn bộ nội dung, chương trình đề ra với chất lượng cao nhất.
