Chiều 13/5, Ban Chỉ đạo xây dựng Đề án “Tăng cường vai trò lãnh đạo của Đảng đối với hoạt động giám sát của Quốc hội, Hội đồng nhân dân” đã tiến hành Phiên họp thứ nhất. Phiên họp do Phó Bí thư Thường trực Đảng ủy, Phó Chủ tịch Thường trực Quốc hội Đỗ Văn Chiến, Trưởng Ban Chỉ đạo cùng Ủy viên Ban Thường vụ Đảng ủy, Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Doãn Anh, Phó Trưởng ban Thường trực Ban Chỉ đạo đồng chủ trì.
Mục tiêu nâng tầm giám sát tối cao
Phát biểu khai mạc, Phó Chủ tịch Thường trực Quốc hội Đỗ Văn Chiến nhấn mạnh tầm quan trọng của công tác giám sát và sự lãnh đạo của Đảng đối với hoạt động này. Ông dẫn lại phát biểu của Tổng Bí thư Tô Lâm tại Kỳ họp thứ Nhất, Quốc hội khóa XVI, trong đó yêu cầu Quốc hội khóa XVI phải nâng tầm giám sát tối cao theo hướng thực chất, sắc bén, đi đến cùng trách nhiệm và kết quả. Quốc hội cần tập trung giám sát những vấn đề lớn, lĩnh vực then chốt, những “điểm nghẽn của điểm nghẽn” trong phát triển kinh tế - xã hội.
Theo ông Đỗ Văn Chiến, trước yêu cầu mới về phát triển đất nước nhanh, bền vững với mục tiêu tăng trưởng hai con số, việc xây dựng pháp luật để tháo gỡ các điểm nghẽn đang được tiến hành với nhiều nội dung, trong đó có những nghị quyết được ban hành rất nhanh, “tốc độ” để đáp ứng thực tiễn. Do đó, giám sát ngay từ đầu và trong quá trình thực hiện là vô cùng quan trọng.
Đề án đầu tiên của Bộ Chính trị về giám sát
Bộ Chính trị đã giao Đảng đoàn Quốc hội xây dựng, trình Bộ Chính trị xem xét cho ý kiến về Đề án “Tăng cường vai trò lãnh đạo của Đảng đối với hoạt động giám sát của Quốc hội và Hội đồng nhân dân” trong chương trình làm việc năm 2026. Mục đích nhằm đánh giá thực trạng vai trò lãnh đạo của Đảng đối với hoạt động giám sát của Quốc hội, Hội đồng nhân dân, trên cơ sở đó tham mưu ban hành Chỉ thị của Bộ Chính trị. Đây là lần đầu tiên Bộ Chính trị ban hành văn bản riêng về hoạt động giám sát của cơ quan dân cử.
Phó Chủ tịch Thường trực Quốc hội cũng cho biết, Ủy ban Kiểm tra Trung ương đã tham mưu Bộ Chính trị, Ban Bí thư ban hành các quy định chi tiết về hành vi vi phạm và xử lý vi phạm. Ông lưu ý cần kết nối, liên thông giữa giám sát của Quốc hội, Hội đồng nhân dân các cấp với giám sát của Ủy ban Kiểm tra và Mặt trận Tổ quốc Việt Nam để các kiến nghị được theo dõi, thực hiện đến cùng.
Yêu cầu đánh giá tổng quan và khảo sát thực tế
Để bảo đảm chất lượng Đề án, Trưởng Ban Chỉ đạo cho rằng cần đánh giá tổng quan sự lãnh đạo của Đảng đối với công tác giám sát của Quốc hội, Hội đồng nhân dân các cấp thời gian qua; khảo sát nắm tình hình thực tế, ít nhưng đúng trọng tâm, trọng điểm, không gây khó khăn, phiền hà cho cơ sở. Đồng thời, tổ chức hội thảo và xin ý kiến chuyên gia - những người có bề dày kinh nghiệm thực tiễn, đổi mới phương pháp xin ý kiến.
Báo cáo về triển khai xây dựng Đề án, Ủy viên Ban Thường vụ Đảng ủy Quốc hội, Bí thư Đảng ủy, Chủ nhiệm Ủy ban Dân nguyện và Giám sát Lê Thị Nga cho biết, theo kế hoạch, Ban Chỉ đạo sẽ đề nghị Đảng ủy các cơ quan: Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam; Kiểm toán Nhà nước; Thanh tra Chính phủ; Bộ Nội vụ; Hội đồng Dân tộc, các Ủy ban của Quốc hội; Hội đồng nhân dân, Đoàn đại biểu Quốc hội tỉnh, thành phố tiến hành đánh giá vai trò lãnh đạo của Đảng đối với hoạt động giám sát của Quốc hội, Hội đồng nhân dân, tình hình hoạt động giám sát và công tác phối hợp trong hoạt động giám sát thời gian qua; đề xuất, kiến nghị tăng cường vai trò lãnh đạo của Đảng đối với hoạt động này. Đảng ủy Ủy ban Dân nguyện và Giám sát sẽ tổng hợp, xây dựng dự thảo 1 của Đề án chậm nhất là ngày 1/7/2026.
Nội dung chính của Đề án
Nội dung chính của Đề án gồm 3 phần: Một số vấn đề lý luận về vai trò lãnh đạo của Đảng đối với hoạt động giám sát của Quốc hội, Hội đồng nhân dân; tình hình vai trò lãnh đạo của Đảng đối với hoạt động giám sát của Quốc hội, Hội đồng nhân dân; một số giải pháp, kiến nghị nâng cao hiệu quả công tác lãnh đạo của Đảng đối với hoạt động giám sát của Quốc hội và Hội đồng nhân dân.
Tại phiên họp, các đại biểu đã nghe công bố quyết định của Đảng ủy Quốc hội về việc thành lập Ban Chỉ đạo và cho ý kiến về dự thảo kế hoạch, đề cương Đề án, đề cương báo cáo của các cơ quan và phân công nhiệm vụ của Ban Chỉ đạo. Các ý kiến thống nhất với đề cương, kế hoạch chi tiết, đề nghị bên cạnh việc tọa đàm, hội thảo, cần tổ chức các buổi làm việc với Hội đồng nhân dân các địa phương.
Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Doãn Anh, Phó Trưởng ban Thường trực Ban Chỉ đạo đánh giá cao cơ quan thường trực Ban Chỉ đạo là Ủy ban Dân nguyện và Giám sát đã tích cực, triển khai nghiêm túc, quyết liệt các nội dung trong thời gian ngắn. Nhấn mạnh trách nhiệm chung là xây dựng đề án với chất lượng cao nhất và dễ làm nhất, ông lưu ý cơ quan soạn thảo phải làm rõ được vai trò lãnh đạo của Đảng đối với hoạt động giám sát hiện nay có điểm gì khác trước, nhất là trong bối cảnh thực hiện chính quyền địa phương 2 cấp và mục tiêu tăng trưởng hai con số. Đề án phải giải quyết được các điểm nghẽn, tồn tại, chồng chéo trong lựa chọn nội dung giám sát; khắc phục tình trạng lựa chọn nội dung chưa phù hợp, đồng thời quan tâm đến vấn đề hậu giám sát và chia sẻ dữ liệu giữa hoạt động giám sát, thanh tra, kiểm tra, kiểm toán.
