Điệp khúc “được mùa rớt giá” tiếp tục lặp lại, phơi bày những điểm yếu cố hữu của nông sản vùng châu thổ. Dù có thế mạnh về nông nghiệp, nhưng thực tế nông sản vẫn đang được bán dưới dạng “thô” là chủ yếu, đặt ra bài toán khó về hiệu quả sản xuất nông nghiệp.
Thực trạng nông sản rớt giá
Buổi chiều, chiếc xe tải mang biển số thành phố Cần Thơ chở lươn nuôi tấp vào khu đất trống ấp Bình Phú, xã Bình Hòa, tỉnh An Giang. Chủ xe nhanh nhẹn mở loa phát lên: “Lươn 1kg giá 50.000 đồng”. Rất nhiều người ngang qua tấp vào mua, chị Nguyễn Thị Ngọc Thắm lựa những con lươn vàng ươm đem cân, nói chắc nịch: “Lúc trước ra chợ, lươn loại này giá 100.000 đồng/kg”.
Dọc theo các phường Long Xuyên, Bình Đức và các xã An Châu, Bình Hòa, sầu riêng RI6 chất đầy bán rẻ, bán trái 1 kg từ 30.000 đến 40.000 đồng, tách múi bán cơm giá 120.000 đến 150.000 đồng/kg. Chị Nguyễn Thị Trâm, ngụ phường Bình Đức cân sầu riêng bán cho khách, nói: “Đây là sầu riêng sạch trồng ở xã Phong Điền, phường Ô Môn, thành phố Cần Thơ. Lúc này, sầu riêng Cần Thơ dội hàng, nhà vườn ế ẩm nên đưa lên An Giang nhờ bán”.
Trong khi đó, theo chiều ngược lại, nhà vườn trồng xoài keo ở xã Khánh Bình, tỉnh An Giang lo toan do xoài rớt giá, nhiều hộ chở đi bán lẻ ở các tỉnh, thành phố chưa trồng xoài keo. Cùng với cây trái, nông dân tỉnh An Giang nói riêng và Đồng bằng sông Cửu Long thua lỗ khi lúa rớt giá.
Tại buổi tiếp xúc cử tri mới đây tổ chức tại xã Chợ Mới ngày 6/5, ông Lê Văn Hữu Hạnh, ấp Long Hòa, xã Chợ Mới phản ánh: “Vụ này nông sản giá xuống thấp, nhà nông không có lãi, trong khi đó, giá phân bón, thuốc bảo vệ thực vật liên tục tăng cao”. Ông Hạnh và một số cử tri kiến nghị, cần có giải pháp quản lý, điều tiết giá cả hợp lý nhằm bảo đảm cân đối giữa chi phí đầu vào và giá đầu ra, giúp người nông dân duy trì sản xuất và cải thiện đời sống.
Giải pháp từ lãnh đạo và chuyên gia
Trả lời các ý kiến của cử tri xã Chợ Mới liên quan nông sản, đồng chí Võ Thị Ánh Xuân, Bí thư Trung ương Đảng, Phó Chủ tịch nước đề nghị, tỉnh An Giang phải chuyển đổi cơ cấu kinh tế, tính lại cách thức sản xuất nông nghiệp. Đồng chí nêu câu hỏi: “Tại sao nông sản của chúng ta ra thế giới cứ bấp bênh, được mùa mất giá, bị ép giá?”. Theo đồng chí, do chưa có thương hiệu quốc tế cho nên sản phẩm OCOP tuy nhiều nhưng chưa đủ sức cạnh tranh trên thị trường thế giới; thương hiệu gạo và trái cây Việt Nam vẫn chưa có vị thế tương xứng với chất lượng. Việc “chậm chân” trong chế biến sâu, xuất khẩu dưới dạng tươi hoặc thô (lúa khô, trái cây tươi) khiến giá trị gia tăng thấp và rủi ro cao khi thị trường biến động.
Xây dựng vùng công nghiệp chế biến sâu
Trong khi xoài Khánh Bình dội hàng thì mùa này, nhà vườn xã Cù Lao Giêng nhấp nhỏm bởi vào vụ thu hoạch xoài hạt lép giá vài nghìn đồng/kg, xoài tượng từ 10.000 đến 15.000 đồng/kg, thấp hơn nhiều so với các mùa vụ trước. Xã Cù Lao Giêng là nơi trồng xoài lớn nhất tỉnh, với diện tích hơn 4.000 ha. Nghề xoài giúp nhà vườn có thu nhập cao nhưng với giá xoài “nhảy múa” theo từng vụ, một số nhà vườn tính chuyển đổi cây trồng khác.
Chúng tôi đến vườn sầu riêng của anh Cao Văn Đại, xã Vĩnh Hanh, tỉnh An Giang. Anh Đại cho biết, anh và nhà vườn trồng sầu riêng RI6 ở xã may mắn bán sớm, cân xô tại vườn giá 65.000 đồng/kg. Còn lúc này đang thu hoạch rộ, cân xô tại vườn từ 23.000 đến 25.000 đồng/kg. Theo anh Đại, vùng trồng sầu riêng xã Vĩnh Hanh đã thành lập Hợp tác xã nông nghiệp Vĩnh Hòa với diện tích 22 ha, sản phẩm được cấp mã vùng, công nhận OCOP nhưng đến nay đầu ra vẫn phụ thuộc vào may rủi. Anh Đại bày tỏ nguyện vọng, nhà vườn trồng cây ăn trái mong muốn sản phẩm được bao tiêu, ổn định đầu ra.
Trả lời kiến nghị của cử tri liên quan nông sản, ông Hồ Thanh Bình, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường cho biết, Sở đang xây dựng các đề án, dự án có liên quan nông nghiệp, trong đó đề án ứng dụng công nghệ cao trong sản xuất nông nghiệp đã được Tỉnh ủy phê duyệt kế hoạch. Như vậy, cùng với việc vận dụng ứng dụng công nghệ cao vào sản xuất giúp nhà nông có sản phẩm chất lượng, Sở sẽ phối hợp Sở Công thương, Sở Khoa học và Công nghệ phát triển khu công nghiệp phát triển sản xuất chế biến sâu, đây là định hướng mới của tỉnh trong giai đoạn từ 2026-2030.
Theo ông Bình, nếu cứ xuất khẩu nông sản với hình thức xuất khẩu thô sẽ không có được giá trị cao. Do đó, cần phải hướng đến xuất khẩu hàng hóa nông sản có chất lượng cao, phục vụ nhu cầu xuất khẩu cũng như nhu cầu tiêu dùng trong nước.
