Sáng 3/8/2026, Quốc hội khóa XVI chính thức khai mạc kỳ họp không thường lệ thứ nhất tại Hà Nội. Phiên khai mạc diễn ra dưới sự dự của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm cùng nhiều lãnh đạo Đảng, Nhà nước; các đại biểu đã thực hiện nghi lễ chào cờ trước khi bước vào chương trình nghị sự.
Phát biểu khai mạc, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn nêu rõ, kỳ họp không thường lệ thứ nhất được tổ chức ngay sau Hội nghị lần thứ ba Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIV. Đây là thời điểm cả nước vừa hoàn thành sơ kết một năm triển khai sắp xếp đơn vị hành chính các cấp và vận hành chính quyền địa phương hai cấp; đồng thời đang nỗ lực, quyết tâm thực hiện mục tiêu tăng trưởng hai con số.
Ông Trần Thanh Mẫn khẳng định: "Với nhiệm vụ trọng tâm là công tác lập pháp và quyết định những vấn đề quan trọng của đất nước mà thực tiễn đòi hỏi, kỳ họp thể hiện quyết tâm chính trị, tinh thần chủ động, hành động quyết liệt, thực chất của Quốc hội, Chính phủ, các cơ quan trong việc thể chế và thực thi ngay các chủ trương của Đảng, đáp ứng yêu cầu, nguyện vọng của người dân, doanh nghiệp, không chậm trễ, không để lỡ thời cơ phát triển của đất nước."
Theo Chủ tịch Quốc hội, Quốc hội, Chính phủ, các bộ, ngành, địa phương đang khẩn trương triển khai Kết luận số 17 của Bộ Chính trị và định hướng lập pháp của nhiệm kỳ Quốc hội khóa XVI, bảo đảm yêu cầu về chất lượng và tiến độ.
Chương trình kỳ họp: 15 luật, 4 nghị quyết, 7 dự án luật được cho ý kiến
Một trong những điểm nhấn của kỳ họp là khối lượng nội dung lập pháp rất lớn. Cụ thể, Quốc hội sẽ xem xét, thông qua 15 luật và 4 nghị quyết quy phạm pháp luật; đồng thời cho ý kiến lần đầu đối với 7 dự án luật để các cơ quan hữu quan hoàn thiện và trình Quốc hội xem xét thông qua tại kỳ họp thứ hai.
Bên cạnh đó, Quốc hội sẽ xem xét 7 vấn đề thuộc thẩm quyền, nhằm đáp ứng yêu cầu phát triển kết cấu hạ tầng giao thông chiến lược và hệ thống đô thị quốc gia. Kỳ họp dự kiến diễn ra trong 17 ngày, từ 3 đến 24/8, làm việc cả thứ bảy và chủ nhật. Có bố trí thời gian giữa hai đợt họp để các cơ quan chỉnh lý, hoàn thiện dự thảo luật, nghị quyết trước khi trình Quốc hội thông qua trong đợt 2.
Đổi mới mạnh mẽ tư duy xây dựng pháp luật
Chủ tịch Quốc hội đề nghị các đại biểu nghiên cứu kỹ tài liệu, tham dự đầy đủ các phiên họp, tích cực thảo luận và tranh luận, đóng góp nhiều ý kiến có chất lượng, nhất là với những vấn đề còn có ý kiến khác nhau và các nội dung tác động trực tiếp đến người dân, doanh nghiệp.
Ông đặc biệt nhấn mạnh yêu cầu tiếp tục đổi mới mạnh mẽ tư duy trong xây dựng pháp luật. Chính sách, pháp luật ban hành phải thực sự bám sát thực tiễn; đi trước, mở đường cho sự phát triển; lấy người dân và doanh nghiệp làm trung tâm; lấy chất lượng và hiệu quả thực thi của hệ thống pháp luật làm thước đo của hoạt động lập pháp.
Theo Chủ tịch Quốc hội, cần hoàn thiện cơ sở pháp lý để xử lý hiệu quả các vấn đề cấp bách nảy sinh từ thực tiễn. Các trọng tâm cụ thể gồm:
- Cải thiện môi trường đầu tư, kinh doanh; cắt giảm thủ tục hành chính, giảm chi phí tuân thủ.
- Thúc đẩy khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số.
- Khơi thông các nguồn lực, hình thành các động lực tăng trưởng mới.
- Hoàn thiện pháp luật phục vụ việc vận hành hiệu quả mô hình chính quyền ba cấp.
- Đẩy mạnh phân cấp, phân quyền, gắn với bảo đảm nguồn lực và điều kiện thực hiện.
Chất lượng dự án luật: trách nhiệm từ người đứng đầu
Chủ tịch Quốc hội yêu cầu từng dự án luật, nghị quyết phải được chuẩn bị nghiêm túc, kỹ lưỡng ngay từ khâu soạn thảo, đánh giá tác động đầy đủ, huy động trí tuệ của chuyên gia, nhà khoa học, cộng đồng doanh nghiệp và các đối tượng chịu sự tác động. Người đứng đầu cơ quan soạn thảo phải trực tiếp chỉ đạo và xử lý những vấn đề lớn, phức tạp còn nhiều ý kiến khác nhau, đồng thời chịu trách nhiệm về chất lượng của dự án, dự thảo luật, nghị quyết.
Đối với các dự án quan trọng quốc gia, ông lưu ý cần cho ý kiến cụ thể, kỹ lưỡng về:
- Tính khả thi, tổng mức đầu tư, suất đầu tư, cơ cấu vốn, nguồn lực và khả năng thu hồi vốn.
- Phương án đền bù, tái định cư.
- Đánh giá tác động môi trường và hiệu quả kinh tế - xã hội.
Việc làm này nhằm hạn chế thấp nhất tình trạng phải điều chỉnh chủ trương đầu tư hoặc đề nghị tăng vốn khi dự án đã được triển khai thực hiện.
Kết thúc phát biểu, Chủ tịch Quốc hội nhấn mạnh: "Với quyết tâm không để thể chế là điểm nghẽn đối với sự phát triển nhanh, bền vững của đất nước, nhiệm kỳ Quốc hội khóa XVI phải là nhiệm kỳ của kiến tạo thể chế phát triển." Ông đề nghị các đại biểu chủ động phát hiện các quy định của pháp luật còn vướng mắc trong thực tiễn, kiến nghị và đề xuất cụ thể, khả thi, thuyết phục khi sửa đổi, bổ sung từng điều, từng khoản, từng câu chữ trong mỗi dự thảo luật, nghị quyết.
