Trong một cuộc trao đổi chuyên sâu, Tiến sĩ Nguyễn Sĩ Dũng, nguyên Phó Chủ nhiệm Văn phòng Quốc phòng, đã chia sẻ những quan điểm sắc bén về yêu cầu của nhiệm kỳ Quốc hội 2026-2031. Ông khẳng định rằng thước đo cao nhất của một nhiệm kỳ không nằm ở số lượng nghị quyết hay lời hứa mới, mà ở việc giải quyết đến nơi đến chốn các vấn đề của đất nước.
Bối cảnh đặc biệt và yêu cầu cấp thiết
Theo TS. Dũng, nhiệm kỳ 2026-2031 bắt đầu trong một bối cảnh rất đặc biệt khi nhiều chương trình chiến lược dài hạn đang triển khai dở dang. Các dự án lớn như cải cách thể chế phát triển, tinh gọn bộ máy, chuyển đổi số quốc gia, đột phá khoa học công nghệ và phát triển hạ tầng chiến lược đều không thể hoàn tất trong một nhiệm kỳ duy nhất.
Ông nhấn mạnh: "Yêu cầu quan trọng nhất của chuyển giao nhiệm kỳ lần này không chỉ là bảo đảm tính liên tục về nhân sự, mà quan trọng hơn là bảo đảm tính liên tục về chiến lược và kỷ luật thực thi." Một nền quản trị hiện đại cần vận hành theo tầm nhìn 20-30 năm, không phải theo chu kỳ 5 năm khép kín.
Ba nguyên tắc vàng cho sự chuyển giao
TS. Dũng đề xuất ba nguyên tắc cốt lõi để đảm bảo chuyển giao nhiệm kỳ hiệu quả:
- Giữ vững mạch chiến lược: Các chương trình đã được hoạch định đúng hướng phải tiếp tục được hoàn thiện bằng luật pháp và giám sát đến cùng. Quốc hội khóa mới cần kế thừa, đánh giá, điều chỉnh và nâng cấp những gì khóa trước đã khởi động.
- Bảo đảm trách nhiệm giải trình liên tục: Cam kết với cử tri từ nhiệm kỳ trước phải được theo dõi đến kết quả cuối cùng, bất kể người thực hiện có thay đổi. Niềm tin của nhân dân gắn với tính nhất quán của thể chế, không phải cá nhân.
- Nâng cao năng lực thực thi nghị quyết: Trong kỷ nguyên chuyển đổi số và cạnh tranh toàn cầu, Quốc hội phải thiết kế luật khả thi, đo lường được và có cơ chế giám sát thực chất.
Vai trò then chốt của đại biểu Quốc hội
Ông phân tích sâu về vai trò của đại biểu trong việc giám sát và thúc đẩy kết quả cuối cùng của chính sách. "Giá trị thực sự của Quốc hội không nằm ở số lượng luật được thông qua, mà ở những thay đổi cụ thể trong đời sống người dân và doanh nghiệp," TS. Dũng nói.
Đại biểu phải là cầu nối sống động giữa cử tri và bộ máy thực thi, lắng nghe phản ánh từ cơ sở và chuyển hóa thành chất vấn, giám sát hiệu quả. Nếu không có sự theo dõi liên tục này, chính sách dễ rơi vào tình trạng "đúng trên giấy, khó trong đời sống".
Tránh tình trạng 'khởi động lại từ đầu'
Với các chương trình dài hạn như cải cách thể chế, đầu tư hạ tầng, chống lãng phí và chính sách an sinh, TS. Dũng đề xuất ba nguyên tắc để nhiệm kỳ mới kế thừa hiệu quả:
- Kế thừa có đánh giá: Không kế thừa máy móc mà dựa trên tổng kết nghiêm túc những thành công và hạn chế.
- Giữ ổn định các trụ cột chiến lược: Tiếp tục nhất quán các định hướng lớn đã được xác lập đúng đắn.
- Thiết lập cơ chế giám sát theo chuỗi: Theo dõi xuyên suốt qua nhiều nhiệm kỳ để đảm bảo tính tích lũy.
Ông nhấn mạnh: "Trách nhiệm của Quốc hội là trách nhiệm của một thiết chế, không phải của một cá nhân. Đại biểu khóa mới có trách nhiệm chính trị và pháp lý trong việc xử lý các tồn tại từ nhiệm kỳ trước."
Chuyển đổi từ chất vấn sang theo đuổi kết quả
TS. Dũng chỉ ra thực trạng nhiều phiên chất vấn quyết liệt nhưng thiếu điểm kết thúc rõ ràng. Ông đề xuất bốn giải pháp để nhiệm kỳ mới không lặp lại tình trạng "có câu hỏi mà không có kết quả":
- Biến lời hứa thành cam kết có thể đo lường với mốc thời gian và chỉ tiêu cụ thể.
- Thiết lập cơ chế hậu giám sát và tái giám sát liên tục.
- Gắn trách nhiệm cá nhân với kết quả cuối cùng, tránh phân tán trách nhiệm.
- Tăng cường minh bạch với cử tri để tạo kênh giám sát xã hội mạnh mẽ.
"Thành công của một phiên chất vấn không phải là số câu hỏi sắc sảo, mà là số vấn đề được giải quyết đến cùng sau đó," ông khẳng định.
Kỳ vọng từ góc nhìn cử tri
Với tư cách một cử tri, TS. Dũng bày tỏ kỳ vọng các đại biểu mới tập trung vào việc hoàn thành những cam kết cũ thay vì đưa ra lời hứa mới. Ông mong muốn ba điều cốt lõi:
- Tinh thần kế thừa có trách nhiệm, không né tránh vấn đề tồn đọng.
- Giám sát dựa trên kết quả thực chất, thể hiện qua những thay đổi cụ thể trong đời sống.
- Minh bạch và đối thoại thường xuyên với cử tri, báo cáo tiến độ xử lý các vấn đề.
Ông kết luận: "Bầu cử không chỉ là lựa chọn đại biểu cho 5 năm tới, mà là lựa chọn những người đủ bản lĩnh để giữ cho 'mạch phát triển' của đất nước không bị đứt đoạn." Dấu hiệu rõ nhất của một nhiệm kỳ thành công chính là những cam kết cũ được hoàn thành một cách trọn vẹn và hiệu quả.
