Ngày 23/7, Diễn đàn Khu vực ASEAN (ARF) lần thứ 33 đã diễn ra tại Manila, Philippines trong khuôn khổ Hội nghị Bộ trưởng Ngoại giao ASEAN lần thứ 59 (AMM-59). Đoàn Việt Nam do Ủy viên Bộ Chính trị, Bộ trưởng Ngoại giao Lê Hoài Trung dẫn đầu tham dự.
Kế hoạch Hành động Manila và mở rộng thành viên
Hội nghị chính thức thông qua Kế hoạch Hành động Manila 2026-2036, văn kiện định hướng hoạt động của ARF trong thập kỷ tới. Các Bộ trưởng cũng nhất trí thông qua Danh mục hoạt động giữa kỳ 2026-2027. Đặc biệt, ASEAN đã đồng thuận tiếp nhận Vương quốc Anh là thành viên thứ 28 của ARF.
Các Bộ trưởng khẳng định ARF từ khi thành lập năm 1994 đến nay luôn là cơ chế hợp tác chủ đạo về chính trị - an ninh khu vực, đóng vai trò quan trọng trong thúc đẩy đối thoại, xây dựng lòng tin và ngoại giao phòng ngừa. Việc thực hiện Kế hoạch Hành động Hà Nội II (2020-2025) đạt tỉ lệ hoàn thành cao, đặc biệt trong các lĩnh vực an ninh biển, an ninh công nghệ thông tin và cứu trợ thảm họa.
Thách thức khu vực và Biển Đông
Các Bộ trưởng chia sẻ quan ngại về những thách thức phức tạp như an ninh lương thực, năng lượng, biến đổi khí hậu, an ninh mạng và công nghệ mới nổi. Các nước tái khẳng định tầm quan trọng của duy trì hòa bình, an ninh, ổn định, an toàn và tự do hàng hải, hàng không ở Biển Đông, giải quyết hòa bình tranh chấp trên cơ sở luật pháp quốc tế, đặc biệt là UNCLOS 1982.
Hội nghị nhấn mạnh thực hiện đầy đủ, hiệu quả Tuyên bố về Ứng xử của các bên ở Biển Đông (DOC) và hướng tới sớm đạt được Bộ Quy tắc ứng xử (COC) thực chất, hiệu quả. Hội nghị cũng trao đổi về tình hình Trung Đông và Bán đảo Triều Tiên, kêu gọi kiềm chế, tránh leo thang và thúc đẩy đối thoại.
Phát biểu của Bộ trưởng Lê Hoài Trung
Phát biểu tại Hội nghị, Bộ trưởng Lê Hoài Trung nhấn mạnh trong bối cảnh bất ổn địa chính trị và kinh tế, gia tăng cạnh tranh chiến lược, rủi ro từ biến đổi khí hậu, an ninh mạng và đứt gãy chuỗi cung ứng, ARF và các nước thành viên cần chuyển tư duy từ "đối thoại phản ứng" sang "quản lý rủi ro chủ động" bằng cách nâng cao năng lực dự báo và ngăn ngừa leo thang.
Bộ trưởng cho rằng ARF cần linh hoạt thích ứng với thực tiễn chiến lược mới, duy trì vị thế nền tảng bao trùm để các nước lớn tham gia xây dựng trên cơ sở tôn trọng vai trò trung tâm của ASEAN. Đặc biệt, ARF cần đóng góp tích cực hơn vào giải quyết hòa bình các tranh chấp dựa trên luật pháp quốc tế.
Bộ trưởng Lê Hoài Trung chia sẻ quan điểm Việt Nam kêu gọi các bên kiềm chế, tránh leo thang tại Trung Đông, bảo đảm lưu thông an toàn qua eo biển Hormuz; ủng hộ duy trì đối thoại, ngoại giao vì hòa bình và ổn định lâu dài trên Bán đảo Triều Tiên. Ông cũng khẳng định ASEAN sẽ tiếp tục cùng Trung Quốc thực hiện đầy đủ, hiệu quả DOC và sớm đạt được COC thực chất, hiệu quả, phù hợp với luật pháp quốc tế, đặc biệt là UNCLOS 1982.
