Sau vụ người phụ nữ tử vong khi va chạm với xe buýt ở Hà Nội sáng 18.7 tại ngã ba Lê Văn Lương - Lê Văn Thiêm, mạng xã hội lại dậy sóng tranh luận về quan niệm 'xe lớn phải nhường xe nhỏ'. Cục Cảnh sát giao thông (CSGT) khẳng định đây là ngộ nhận nguy hiểm, dẫn đến nhiều hành vi sai luật và tai nạn đáng tiếc.
Vụ va chạm thương tâm và cuộc tranh luận trái chiều
Vụ tai nạn giữa xe buýt và xe máy xảy ra vào giờ cao điểm sáng 18.7 tại ngã ba Lê Văn Lương - Lê Văn Thiêm (quận Thanh Xuân, Hà Nội) khiến một người phụ nữ đi xe máy tử vong. Hiện cơ quan điều tra đang làm rõ nguyên nhân. Tuy nhiên, bên cạnh diễn biến vụ việc, hàng nghìn bình luận trên mạng xã hội tập trung vào quan điểm 'xe lớn phải nhường xe nhỏ'. Một số cho rằng tài xế xe buýt phải chủ động né tránh vì phương tiện lớn, có trách nhiệm quan sát kỹ hơn. Ngược lại, nhiều người cho rằng chính suy nghĩ này khiến người đi xe máy chủ quan, sẵn sàng đi vào làn ô tô, chen vào khoảng trống trước đầu xe lớn hoặc chuyển hướng mà tin rằng 'xe to sẽ tránh mình'.
Cục CSGT: 'Xe lớn phải nhường xe nhỏ' không phải quy tắc giao thông
Đại diện Cục CSGT nhấn mạnh, tư duy 'xe lớn phải nhường xe nhỏ' là một trong những ngộ nhận phổ biến nhưng sai lầm. Từ thực tiễn tuần tra, kiểm soát và điều tra tai nạn giao thông, không ít người đi xe máy chưa tuân thủ đúng quy tắc: không đi sát bên phải, không đúng làn dành cho xe hai bánh, thường xuyên di chuyển vào làn ô tô, thậm chí là làn BRT. Đáng chú ý, phía sau những hành vi này là tâm lý cho rằng xe buýt, xe tải hay ô tô sẽ chủ động giảm tốc hoặc né tránh vì là phương tiện lớn. Khi xảy ra va chạm, nhiều người mặc nhiên nghĩ xe lớn phải chịu trách nhiệm hoặc bồi thường.
Theo Cục CSGT, đây là cách hiểu không đúng với quy định pháp luật. Luật không quy định phương tiện lớn mặc nhiên phải nhường phương tiện nhỏ. Trách nhiệm trong mỗi vụ việc được xác định dựa trên việc người điều khiển phương tiện có chấp hành đúng quy định về phần đường, làn đường, tốc độ, chuyển hướng, quan sát và các quy tắc nhường đường theo luật hay không.
Thói quen quan sát kém và 'áo ninja' cản trở tầm nhìn
Nhiều ý kiến trên mạng xã hội đồng tình với Cục CSGT. Tài khoản Thôn Trưởng cho rằng: 'Điều nguy hiểm nhất là người chạy xe máy hiện nay không bao giờ chịu dùng góc nhìn toàn cảnh để quan sát. Hãy luôn quay mặt sang hai bên, liếc phía sau và nhớ rằng nhường đường là biện pháp tốt nhất để tránh tai nạn.' Tài khoản Han Han nhận xét nhiều người gần như không sử dụng gương chiếu hậu đúng mục đích: 'Nhiều người chỉnh gương chỉ để soi mặt chứ rất ít khi quan sát phía sau.' Tài khoản Lam Caro cũng chỉ ra việc mặc áo chống nắng trùm kín hai bên đầu rồi đội thêm mũ bảo hiểm khiến tầm quan sát bị hạn chế, nhưng nhiều người vẫn chủ quan khi lưu thông giữa dòng xe đông.
Cần nhìn từ phía tổ chức giao thông
Bên cạnh những ý kiến đồng tình, không ít người cho rằng cần nhìn nhận toàn diện hơn. Tài khoản VT Thanh Vịnh cho biết ở nhiều tuyến đường, ô tô và xe buýt thường xuyên chạy sát lề phải, khiến làn dành cho xe máy bị thu hẹp. Khi đó, người đi xe máy buộc phải chuyển sang làn bên trái để tiếp tục di chuyển. Tài khoản Vinh Thành cũng cho rằng xe dịch vụ, taxi hay xe buýt nhiều lúc lấn gần hết phần đường sát vỉa hè, khiến xe máy không còn nhiều lựa chọn ngoài việc len vào khoảng trống giữa các dòng xe.
Đại diện Cục CSGT cũng nhìn nhận, bên cạnh ý thức của người tham gia giao thông, việc tổ chức giao thông tại một số tuyến đường và nút giao cần tiếp tục được nghiên cứu, điều chỉnh để hạn chế các điểm xung đột giữa dòng xe đi thẳng với phương tiện rẽ trái hoặc quay đầu, từ đó giảm nguy cơ xảy ra tai nạn. Đối với vụ va chạm giữa xe buýt và xe máy ở Hà Nội, đại diện Cục CSGT cho biết nguyên nhân cụ thể sẽ do cơ quan điều tra kết luận.
Bài học về an toàn: Tuân thủ luật và tự bảo vệ
Dù kết luận cuối cùng ra sao, vụ việc một lần nữa nhắc nhở rằng 'xe lớn phải nhường xe nhỏ' không phải là quy tắc giao thông. Điều bảo vệ người tham gia giao thông không phải là kích thước phương tiện, mà là việc tuân thủ đúng luật, quan sát đầy đủ và luôn chủ động nhường nhau để cùng an toàn. Theo thống kê chưa công bố chính thức, mỗi năm có hàng trăm vụ tai nạn liên quan đến xe máy và xe lớn mà nguyên nhân sâu xa là sự chủ quan của người đi xe hai bánh. Cục CSGT khuyến cáo người dân cần thay đổi tư duy, không đặt niềm tin mù quáng vào việc phương tiện khác sẽ tránh mình, mà hãy chủ động quan sát và nhường đường đúng luật.
