Thành phố Hồ Chí Minh đã hoàn tất rà soát và xử lý toàn bộ 838 công trình, dự án và khu đất gặp khó khăn, vướng mắc kéo dài qua nhiều giai đoạn phát triển. Kết quả này giúp khơi thông hơn 206.000 tỷ đồng vốn đầu tư và hơn 17.000 ha đất đai, tạo nguồn lực lớn cho nền kinh tế và củng cố niềm tin của doanh nghiệp.
Tháo gỡ triệt để các điểm nghẽn
Phó Chủ tịch UBND TP.HCM Trần Văn Bảy cho biết: “Đến nay, 838 dự án đã được tháo gỡ hoặc xác định hướng xử lý, đạt tỷ lệ 100%, vượt xa mức bình quân 81,39% của năm địa phương thí điểm trên cả nước”. Trong đó, 417 dự án đã được giải quyết dứt điểm. Nhiều công trình từng được xem là “bài toán khó” nay đã hồi sinh.
Điển hình là dự án giải quyết ngập do triều khu vực TP.HCM có xét đến yếu tố biến đổi khí hậu (giai đoạn 1). Dự án khởi công năm 2016 với tổng vốn đầu tư gần 10.000 tỷ đồng, nhằm chống ngập cho khu vực rộng lớn. Đến năm 2020, khi khối lượng thi công đạt hơn 90%, dự án phải dừng lại do vướng mắc về cơ chế thanh toán quỹ đất cho nhà đầu tư. Sau gần 5 năm đình trệ, nút thắt lớn nhất được giải quyết, dự án khởi động lại vào đầu năm 2026 và dự tính hoàn thành trong năm nay.
Chuyển hóa nguồn lực thành công trình phục vụ phát triển
Tương tự, khu đất công hơn 4,4 ha tại số 1 Lý Thái Tổ, phường Vườn Lài vốn bị bỏ trống nhiều năm. Sau quá trình rà soát, phối hợp giữa Trung ương và địa phương, khu đất được bàn giao cho thành phố để xây dựng công viên công cộng. Từ một khu đất bỏ hoang, nơi đây đang trở thành điểm nhấn không gian xanh, góp phần chỉnh trang đô thị và nâng cao chất lượng sống.
Phó Chủ tịch Trần Văn Bảy nhấn mạnh: “Khi các nút thắt được tháo gỡ, nguồn lực đất đai và vốn đầu tư lập tức được chuyển hóa thành các công trình phục vụ phát triển kinh tế-xã hội”. Để tạo chuyển biến nhanh và căn cơ, thành phố đã thiết lập cơ chế quản trị chặt chẽ, đồng bộ, nổi bật là thành lập hệ thống tổ công tác chuyên trách như Tổ công tác 2215, Tổ công tác 5324 cùng nhiều tổ công tác về đầu tư công, FDI và đất đai. Lãnh đạo thành phố quán triệt phương thức điều hành theo nguyên tắc “rõ người, rõ việc, rõ trách nhiệm, rõ tiến độ, rõ kết quả và rõ thẩm quyền”.
Những bất cập còn tồn tại
Dù đạt nhiều kết quả tích cực, lãnh đạo thành phố thẳng thắn nhìn nhận: Phần lớn các dự án tồn đọng đều thuộc nhóm khó khăn nhất. 28 dự án đang trong quá trình tháo gỡ là các dự án bất động sản quy mô lớn, khu đất có giá trị cao hoặc liên quan đến nhiều thời kỳ. Nhiều dự án không chỉ vướng thủ tục hành chính mà còn bất cập về sự không đồng bộ giữa quy hoạch, đầu tư, đất đai, xây dựng, tài chính và vi phạm pháp luật.
Bà Nguyễn Nam Phương, Chủ tịch Hội đồng thành viên kiêm Tổng Giám đốc Công ty TNHH Một thành viên Lan Anh cho biết: Doanh nghiệp đầu tư nhiều dự án nhà ở xã hội và nhà ở cho người thu nhập thấp tại khu vực Bà Rịa-Vũng Tàu (cũ) bằng vốn tư nhân, tự thỏa thuận bồi thường sớm. Tuy nhiên, doanh nghiệp phải chờ đợi nhiều năm vì việc xác định giá đất và nghĩa vụ tài chính chưa hoàn tất. Hiện bốn dự án còn vướng pháp lý, ảnh hưởng lớn đến dòng tiền và tiến độ.
Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường TP.HCM Nguyễn Toàn Thắng chỉ ra: “Điểm nghẽn lớn nhất hiện nay nằm ở việc xác định giá đất và nghĩa vụ tài chính đất đai đối với các dự án được giao đất từ thời kỳ Luật Đất đai năm 2003 nhưng chưa hoàn thành thủ tục tài chính”. Khó khăn không chỉ ở quy định chuyển tiếp mà còn do dữ liệu thị trường quá khứ gần như không còn hoặc không thể xác thực.
Giải pháp đồng bộ và kiến nghị
Qua rà soát 115 dự án, Sở Xây dựng nhận thấy hơn 80% số dự án tồn đọng có nguyên nhân từ sự thiếu đồng bộ giữa quy hoạch, đầu tư, đất đai và xây dựng. Nhiều dự án đã có quy hoạch chi tiết nhưng chưa được cập nhật vào quy hoạch phân khu, dẫn đến phải chờ điều chỉnh. Sở Xây dựng đã chuyển hướng từ xử lý từng hồ sơ sang xử lý các nhóm điểm nghẽn chung, đề xuất cơ chế tháo gỡ cho nhiều dự án.
UBND thành phố kiến nghị Chính phủ và các bộ, ngành Trung ương tiếp tục hoàn thiện hệ thống pháp luật theo hướng đồng bộ giữa Luật Đất đai, Luật Đầu tư, Luật Đấu thầu, Luật Xây dựng và các văn bản liên quan. Đồng thời, tăng cường phân cấp, trao quyền chủ động hơn cho địa phương trong xử lý hồ sơ tồn đọng. Thành phố kiến nghị sớm luật hóa cơ chế bảo vệ cán bộ dám nghĩ, dám làm vì lợi ích chung. Đối với khó khăn về giá đất, các cơ quan chuyên môn đề xuất áp dụng phương pháp linh hoạt hơn cho các dự án đặc thù, đồng thời sớm ban hành hướng dẫn thống nhất về khấu trừ chi phí bồi thường giải phóng mặt bằng.
Mục tiêu tăng trưởng hai con số
Chủ tịch UBND TP.HCM Nguyễn Văn Được khẳng định: “Thành phố sẽ tập trung tháo gỡ các dự án tồn đọng thành công trình phục vụ nhân dân, góp phần đưa những dự án dang dở trở thành nhà máy, khu đô thị, công trình hạ tầng hiện đại, góp phần cho mục tiêu tăng trưởng hai con số”.
