Chỉ trong sáng 19.7, có tới 3 tiệm kim cương tại TP.HCM tiếp tục phát đi thông báo tạm ngừng hoạt động trước những biến động mạnh của thị trường. Quế Jewelry (khu vực chợ Bến Thành) thông báo tạm nghỉ từ 19.7 đến 3.8.2026 để sắp xếp lại hoạt động. Cách đó vài trăm mét, tiệm kim cương Hoàng Thứ cũng thông báo "tạm ngưng hoạt động một thời gian để tái cơ cấu", lý giải từ tháng 5 đến nay thị trường trang sức biến động lớn, vượt ngoài dự tính. Công ty cổ phần Cashion (TP.HCM) với hơn 288.000 người theo dõi trên Facebook cũng tạm ngừng kinh doanh từ 8 giờ ngày 19.7 trong 2 tháng để tái cấu trúc toàn diện, thừa nhận "không còn đủ điều kiện để duy trì hoạt động theo mô hình hiện tại".
Làn sóng đóng cửa lan rộng
Tình trạng này diễn ra liên tục từ cuối tuần trước. Công ty TNHH Trang Sức Kim Cương PJA (P.Bàn Cờ, TP.HCM) gửi "thư chào tạm biệt" sau 45 ngày cố gắng thanh khoản, khi "hơn 90% khách bán tăng lên đột xuất và việc thanh khoản gần như tắc nghẽn". Không chỉ TP.HCM, các tiệm ở Cần Thơ, Đồng Tháp cũng tạm dừng hoạt động. Một số cửa hàng có tuổi đời 30-40 năm không thể cầm cự khi khách đến bán nhiều, chiều mua không có.
Khách hàng bức xúc vì không bán được
Khách hàng H.T.N ở Vĩnh Long cho biết năm 2022 mua vỏ bông với 2 viên kim cương có giấy chứng nhận GIA và cam kết thu đổi, nếu bán lại chịu lỗ 10%. Nay đi bán, nhân viên cho biết tạm dừng thu đổi, ghi giấy hẹn 12 tháng sau. "Không những vậy, giá thu đổi còn thấp hơn 10% so với giá thị trường hiện tại, mà giá thị trường giảm 50% rồi", chị H.T.N bức xúc.
Góc nhìn pháp lý
Luật sư Võ Quang Vũ (Đoàn luật sư TP.HCM) cho rằng việc doanh nghiệp không thực hiện cam kết thu mua lại là vi phạm cam kết dân sự, nhưng chưa hẳn vi phạm pháp luật dẫn đến trách nhiệm bồi thường. "Cam kết thu mua lại là thỏa thuận dân sự. Nếu doanh nghiệp gặp khó khăn tài chính, mất khả năng thanh khoản, tạm ngừng hoạt động thì chưa đủ căn cứ xác định vi phạm pháp luật. Việc buộc thực hiện nghĩa vụ hay bồi thường phụ thuộc vào nội dung cam kết và quy định dân sự", ông Vũ nói.
Luật sư Trần Xoa (Giám đốc Công ty luật Minh Đăng Quang) phân tích: Khi bán kim cương, các tiệm thường cam kết thu đổi 80-95% giá để tạo niềm tin. Không mua lại có dấu hiệu lừa đảo, nhưng cần hội đủ yếu tố: có hành vi gian dối ngay từ đầu, dùng thủ đoạn gian dối để người mua giao tài sản, mục đích chiếm đoạt. "Không thể chỉ vì không mua lại mà kết luận lừa đảo. Nếu phát hiện giấy tờ giả, kim cương không đúng nguồn gốc, hàng nhập lậu thì mới phát sinh các tội danh khác", ông Trần Xoa nhấn mạnh.
Luật sư Vũ bổ sung: "Doanh nghiệp chỉ thông báo gặp khó khăn tài chính hay tạm ngừng kinh doanh không tự động chấm dứt nghĩa vụ cam kết với khách hàng. Tranh chấp có thể phát sinh, nhưng để xác định tội lừa đảo cần xem xét thêm nhiều yếu tố".
