Tích trữ xăng dầu có bị phạt? Luật sư giải đáp quy định pháp luật
Trong bối cảnh giá xăng dầu tăng cao, nhiều người dân tại Hà Nội và các địa phương khác đã đổ xô đến các cây xăng để mua và tích trữ nhiên liệu về nhà dùng dần, thậm chí bán lại kiếm lời. Tuy nhiên, hành vi này liệu có vi phạm pháp luật và tiềm ẩn những rủi ro gì về an toàn?
Cảnh tượng xếp hàng mua xăng dầu tích trữ
Bà Lê Thị Hoa, cư dân phường Hồng Hà, Thành phố Hà Nội, chia sẻ với phóng viên về tình trạng đông đúc tại các cây xăng. Theo bà, nhiều người mang theo can lớn, can nhỏ, thậm chí huy động cả gia đình ra xếp hàng để mua xăng dầu. Lượng xăng dầu mua được phần lớn được chở đi nơi khác, số còn lại được bán lại ngay tại chỗ cho những người không có thời gian chờ đợi, với giá cao hơn hẳn giá niêm yết.
Bà Hoa bày tỏ lo ngại: "Xăng dầu là chất rất dễ cháy, chỉ cần một sơ suất nhỏ như rò rỉ, va đập, gặp nguồn nhiệt, tia lửa điện... có thể dẫn đến cháy lớn, sinh ra nhiều khói độc và gây hậu quả khó lường." Bà kiến nghị cơ quan chức năng và các điểm kinh doanh cần yêu cầu tạm dừng bán xăng dầu qua can, thùng phuy, đồng thời tăng cường kiểm soát hoạt động bán hàng.
Nguy cơ cháy nổ từ việc tích trữ xăng dầu
Luật sư Lê Hồng Vân, Đoàn Luật sư Hà Nội, nhận định rằng tâm lý dự trữ xăng dầu trong thời điểm giá nhiên liệu tăng là khá phổ biến. Tuy nhiên, xăng dầu là các chất có nguy cơ cháy nổ cao. Nếu được tích trữ trong các can nhựa hoặc dụng cụ chứa không phù hợp, các thiết bị này dễ bị hư hỏng, va đập gây vỡ, thủng, dẫn đến rò rỉ và nguy cơ cháy nổ.
Theo khoản 9 Điều 2 Luật Phòng cháy, chữa cháy và cứu nạn, cứu hộ 2024, hàng hóa nguy hiểm về cháy nổ là hàng hóa chứa các chất có nguy cơ gây cháy nổ ở dạng khí, lỏng hoặc rắn, khi quản lý, vận chuyển, sử dụng có thể gây nguy hại đến tính mạng, sức khỏe con người, tài sản và môi trường. Luật này nghiêm cấm hành vi sản xuất, tàng trữ, vận chuyển, sử dụng, mua bán trái phép hàng hóa, chất, vật phẩm nguy hiểm về cháy nổ.
Quy định pháp luật về tích trữ xăng dầu
Pháp luật không có quy định cấm việc tích trữ xăng dầu, nhưng cũng không khuyến khích người dân tự ý tích trữ mặt hàng này. Trong trường hợp cần thiết phải dự trữ, việc lưu trữ phải tuân thủ các điều kiện an toàn phòng cháy, chữa cháy theo quy định. Mỗi cá nhân phải bảo đảm an toàn trong việc sử dụng nguồn lửa, nguồn nhiệt, thiết bị sinh lửa, sinh nhiệt và các chất dễ cháy nổ.
Tuy nhiên, hành vi tích trữ xăng dầu nếu nhằm mục đích kinh doanh trái phép hoặc đầu cơ găm hàng là vi phạm pháp luật. Theo Nghị định 99/2020/NĐ-CP, hoạt động kinh doanh xăng dầu là ngành nghề kinh doanh có điều kiện và phải có giấy phép. Cá nhân hoặc tổ chức tích trữ xăng dầu với mục đích bán lại nhằm thu lợi nhưng không có giấy phép sẽ bị phạt tiền từ 40-60 triệu đồng.
Xử lý hình sự đối với hành vi đầu cơ
Trường hợp đủ dấu hiệu cấu thành tội phạm, người thực hiện hành vi có thể bị xử lý hình sự về Tội đầu cơ. Điều 196 Bộ luật Hình sự 2015 sửa đổi quy định, người nào lợi dụng tình hình khan hiếm hoặc tạo ra sự khan hiếm giả tạo trong tình hình thiên tai, dịch bệnh, chiến tranh hoặc tình hình khó khăn về kinh tế để mua vét hàng hóa thuộc danh mục mặt hàng bình ổn giá hoặc được Nhà nước định giá nhằm bán lại thu lợi bất chính, thì bị phạt tiền từ 30-300 triệu đồng hoặc phạt tù từ 6 tháng đến 3 năm.
Luật sư Lê Hồng Vân nhấn mạnh: "Phạm tội thuộc một trong các trường hợp như hàng hóa trị giá 3 tỷ đồng trở lên hoặc thu lợi bất chính 1 tỷ đồng trở lên, thì bị phạt tiền từ 1.5-5 tỷ đồng hoặc phạt tù từ 7-15 năm."
Khuyến cáo và tình hình thực tế
Cơ quan chức năng đã khuyến cáo người dân không nên tích trữ xăng dầu, vì việc bảo quản không đúng quy định, nhất là tại nhà ở, khu dân cư, tiềm ẩn nguy cơ cao xảy ra cháy nổ, gây thiệt hại nghiêm trọng. Đồng thời, Hà Nội đã công bố danh sách 21 cây xăng dừng hoặc hạn chế bán do nguồn cung xăng dầu hạn chế, trong đó có 14 cây xăng dừng bán và 7 cây xăng hạn chế bán hàng.
Như vậy, mặc dù pháp luật không cấm tích trữ xăng dầu cho mục đích sử dụng cá nhân, nhưng người dân cần tuân thủ nghiêm ngặt các quy định an toàn phòng cháy. Hành vi tích trữ với mục đích kinh doanh trái phép hoặc đầu cơ sẽ phải đối mặt với các hình thức xử phạt hành chính và hình sự nghiêm khắc.
