Tòa Án Số Hóa: Nhiều Thủ Tục Hành Chính Tư Pháp Được Thực Hiện Trực Tuyến
Mới đây, Hội đồng Thẩm phán Tòa án nhân dân tối cao đã ban hành Nghị quyết 01/2026/NQ-HĐTP, hướng dẫn việc thực hiện thủ tục tố tụng và thủ tục hành chính tư pháp trên môi trường số. Đây là căn cứ pháp lý quan trọng, tạo điều kiện thuận lợi cho người dân và tổ chức thực hiện các thủ tục tại tòa án thông qua phương tiện điện tử.
Các Thủ Tục Được Thực Hiện Trực Tuyến
Theo nghị quyết, nhiều thủ tục quan trọng có thể được thực hiện trực tuyến, bao gồm:
- Nộp đơn khởi kiện, đơn yêu cầu, đơn kháng cáo, đơn đề nghị, kiến nghị, khiếu nại, tố cáo.
- Cung cấp, giao nộp tài liệu, chứng cứ.
- Cấp, tống đạt, thông báo văn bản.
Nghị quyết khẳng định rằng, các thủ tục được thực hiện trên môi trường số có giá trị pháp lý tương đương với các phương thức truyền thống. Việc triển khai này nhằm bảo đảm tính hợp pháp, hợp lý, khoa học, đồng thời tiết kiệm thời gian, chi phí và công sức cho tổ chức và cá nhân.
Quy Trình Và Trách Nhiệm Trong Môi Trường Số
Trong quá trình tố tụng, cơ quan, tổ chức, cá nhân có thể gửi tài liệu, chứng cứ bằng phương tiện điện tử thông qua tài khoản giao dịch điện tử của mình. Tuy nhiên, tòa án có thể yêu cầu xuất trình bản gốc trong các trường hợp cụ thể, chẳng hạn khi tài liệu điện tử bị chỉnh sửa, sai lệch hoặc không đảm bảo tính toàn vẹn.
Đối với giấy tờ, tài liệu đã được số hóa và lưu trữ trên Hệ thống dịch vụ công Tòa án hoặc Cổng Dịch vụ công quốc gia, tòa án sẽ không yêu cầu cung cấp lại. Các bên tham gia phải chịu trách nhiệm về tính chính xác và hợp pháp của thông tin kê khai, đồng thời theo dõi, cập nhật và phản hồi thông tin với tòa án.
Sau khi kiểm tra hồ sơ điện tử, công chức tòa án sẽ tiếp nhận vào sổ nhận đơn và cập nhật hệ thống nếu đáp ứng điều kiện. Trường hợp hồ sơ chưa đầy đủ, thông báo sửa đổi sẽ được gửi không muộn hơn 8 giờ làm việc kể từ khi tiếp nhận.
Phiên Họp Trực Tuyến Và Các Dịch Vụ Khác
Một điểm mới đáng chú ý là tòa án có thể tổ chức phiên họp trực tuyến để giải quyết và xét xử vụ án. Đương sự tham gia thông qua hệ thống xét xử trực tuyến và có trách nhiệm bảo mật thông tin đăng nhập cũng như đảm bảo yêu cầu kỹ thuật.
Ngoài ra, cơ quan, tổ chức, cá nhân có thể yêu cầu cấp trích lục, bản sao bản án, quyết định thông qua Hệ thống dịch vụ công Tòa án hoặc Cổng Dịch vụ công quốc gia. Luật sư Trần Văn An nhận định, quy định này rất thuận tiện trong bối cảnh số hóa, giúp người dân thực hiện thủ tục từ bất kỳ đâu và nâng cao tính minh bạch, công khai.
Đà Nẵng Thí Điểm Số Hóa Toàn Bộ Hồ Sơ Vụ Án
Từ tháng 3/2026, Tòa án nhân dân thành phố Đà Nẵng đã chính thức triển khai thí điểm số hóa hồ sơ vụ án ngay từ khi tiếp nhận và thụ lý. Đây là bước khởi động quan trọng trong lộ trình xây dựng Tòa án điện tử tại thành phố.
Theo Chánh án Nguyễn Chí Công, chuyển đổi số phải bắt đầu từ quy trình cốt lõi. Việc số hóa hồ sơ từ đầu giúp quản lý minh bạch hơn, hạn chế rủi ro thất lạc và nâng cao hiệu quả giám sát, chuẩn bị cho mô hình tố tụng điện tử.
Khác với số hóa hồ sơ lưu trữ trước đây, thí điểm này hướng đến số hóa toàn bộ hồ sơ từ đơn khởi kiện đến các văn bản phát sinh trong quá trình tố tụng. Hồ sơ số được lưu trữ an toàn trên hệ thống máy chủ nội bộ, tạo điều kiện tra cứu thuận tiện và kết nối dữ liệu toàn hệ thống.
Song song đó, cá nhân, tổ chức có thể nộp đơn và tài liệu tại bất kỳ tòa án nào thuận tiện trên địa bàn Đà Nẵng, thay vì phải đến đúng đơn vị có thẩm quyền. Cơ chế này giúp tháo gỡ "điểm nghẽn" hành chính, giảm thời gian và chi phí đi lại cho người dân.
Phó Chánh án Tòa án nhân dân tối cao Nguyễn Biên Thùy nhấn mạnh, cải cách tư pháp phải hướng đến phục vụ người dân tốt hơn. Đà Nẵng đang đi tiên phong trong việc cụ thể hóa chủ trương chuyển đổi số của ngành. Nếu thí điểm thành công, đây sẽ là nền tảng thực tiễn để xây dựng mô hình tòa án điện tử hiện đại, chuyên nghiệp và lấy người dân làm trung tâm.
