Ôtô chưa sang tên vẫn bị tịch thu nếu dùng phạm tội theo án lệ mới
Một án lệ quan trọng được công bố năm 2025 đã làm rõ: việc mua ôtô nhưng chưa làm thủ tục sang tên không bảo vệ chủ sở hữu khỏi nguy cơ bị tịch thu nếu phương tiện này được sử dụng để phạm tội. Án lệ này, có hiệu lực từ ngày 1/2, đã được các tòa án trên toàn quốc áp dụng, mang lại giải pháp pháp lý thống nhất cho những tình huống tương tự trong tương lai.
Vụ án điển hình: Bắt cóc con nợ bằng xe chưa sang tên
Sự việc bắt nguồn từ mâu thuẫn trong lĩnh vực mua bán đất đai giữa nhóm Tú, Hạnh và anh Thành tại Đồng Nai. Do tranh chấp nợ nần, ngày 24/10/2019, Tú đã nhờ một nhóm người đòi nợ thuê, sử dụng chiếc ôtô hiệu KIA của Hạnh – mua lại 7 tháng trước đó qua hợp đồng ủy quyền nhưng chưa sang tên – để thực hiện vụ bắt cóc.
Nhóm này đã lừa anh Thành đến một quán cà phê, sau đó dùng vũ lực ép buộc anh viết giấy nợ, đánh đập và đưa đến một khu rừng cao su vắng vẻ. Cuối cùng, họ lấy đi 1,3 triệu đồng từ ví nạn nhân trước khi thả anh ta về. Anh Thành sau đó đã trình báo sự việc với cơ quan công an.
Phán quyết của tòa án: Quyền sở hữu thực tế được công nhận
Tại phiên tòa sơ thẩm, Tòa án nhân dân huyện Long Thành đã tuyên phạt các bị cáo về tội Cướp tài sản và Bắt giữ người trái pháp luật, với mức án từ 5 năm 6 tháng đến 6 năm 6 tháng tù. Đáng chú ý, tòa cũng ra quyết định tịch thu chiếc ôtô KIA sung vào ngân sách nhà nước, dù giấy đăng ký xe vẫn đứng tên chủ cũ.
Bị cáo Hạnh kháng cáo, cho rằng vì chưa sang tên nên xe không phải tài sản của mình và không nên bị tịch thu. Tuy nhiên, tại phiên phúc thẩm, đại diện Viện kiểm sát nhân dân tỉnh Đồng Nai đã đề nghị giữ nguyên bản án.
Tòa án nhấn mạnh: mặc dù về mặt pháp lý, xe vẫn đứng tên người chủ đầu tiên, nhưng thực tế đã được bán cho bị cáo Hạnh qua hai lần chuyển nhượng bằng hợp đồng ủy quyền. Các chủ sở hữu trước đều xác nhận đã bán xe, nhận tiền đầy đủ và không có tranh chấp. Do đó, bị cáo Hạnh được công nhận có đủ ba quyền của chủ sở hữu: chiếm hữu, sử dụng và định đoạt.
Vì chiếc xe đã được sử dụng làm phương tiện phạm tội, tòa án khẳng định việc tịch thu là đúng luật, bác bỏ kháng cáo của bị cáo.
Ý nghĩa của án lệ: Hướng dẫn pháp lý rõ ràng
Án lệ này đã được khái quát hóa, nêu rõ: trong trường hợp bị cáo đã mua phương tiện nhưng chưa sang tên, nếu người bán xác nhận việc mua bán và không có tranh chấp, thì khi bị cáo dùng phương tiện đó để phạm tội, tòa án phải xác định đó là tài sản của bị cáo để tuyên tịch thu sung công quỹ.
Phán quyết này không chỉ giải quyết triệt để vụ án cụ thể mà còn đưa ra một hướng dẫn áp dụng pháp luật thống nhất, đảm bảo tính công bằng và minh bạch trong xét xử. Nó nhấn mạnh rằng quyền sở hữu thực tế, chứ không chỉ hình thức giấy tờ, sẽ được xem xét khi xử lý các tài sản liên quan đến tội phạm.
Án lệ là những lập luận, phán quyết trong bản án đã có hiệu lực pháp luật, được Hội đồng Thẩm phán Tòa án nhân dân tối cao lựa chọn và công bố để các tòa án nghiên cứu, áp dụng trong xét xử. Theo quy định, thẩm phán và hội thẩm phải áp dụng án lệ cho các vụ việc có tình huống pháp lý tương tự, nhằm bảo đảm sự thống nhất trong hệ thống tư pháp.
