Theo Cục Hải quan, kể từ năm 2014, thủ tục hải quan đối với hàng hóa xuất khẩu, nhập khẩu đã được ngành Hải quan thực hiện chủ yếu trên hệ thống VNACCS/VCIS tại 100% cục và chi cục hải quan theo mô hình tập trung cấp Tổng cục Hải quan (nay là Cục Hải quan). Hệ thống này có hơn 99,65% doanh nghiệp xuất nhập khẩu tham gia, xử lý 99% tờ khai xuất nhập khẩu với hiệu suất vận hành ổn định 24/7, bảo đảm an ninh, an toàn và hiệu quả. Nhờ đó, năng lực quản lý nhà nước về hải quan được nâng cao, áp dụng phương thức quản lý hiện đại, hướng tới xây dựng cơ quan Hải quan Việt Nam chuyên nghiệp và hiệu quả.
Triển khai Đề án thông quan tập trung
Trước yêu cầu quản lý hải quan hiện đại và phù hợp với thông lệ quốc tế, từ tháng 9/2025, Cục Hải quan đã xây dựng Đề án thông quan tập trung. Sau khi hoàn thiện đề án, đánh giá cơ sở pháp lý và các điều kiện triển khai, Cục Hải quan báo cáo Bộ Tài chính và ban hành Kế hoạch triển khai thí điểm thủ tục hải quan đối với hàng hóa xuất nhập khẩu theo mô hình thông quan tập trung tại Chi cục Hải quan khu vực III từ ngày 1/6/2026.
Thay đổi lớn trong mô hình mới
Điểm thay đổi lớn nhất của mô hình thông quan tập trung là việc tiếp nhận và kiểm tra hồ sơ hải quan sẽ được thực hiện tập trung tại một đầu mối là Đội Thông quan, thay vì xử lý phân tán tại nhiều đơn vị hải quan cửa khẩu và ngoài cửa khẩu như hiện nay. Theo Cục Hải quan, cách làm này giúp tăng tính chuyên sâu trong xử lý nghiệp vụ, phù hợp xu hướng tinh gọn bộ máy và hiện đại hóa quản lý.
Với mô hình này, thủ tục hải quan sẽ được thực hiện theo nguyên tắc xuôi chiều (thủ tục kết thúc ở đơn vị nào thì đơn vị đó xử lý các thủ tục phát sinh), phi giấy tờ, không có sự tiếp xúc giữa doanh nghiệp và công chức hải quan, hạn chế tiêu cực, phiền hà, sách nhiễu; chuyển mạnh từ kiểm tra trong thông quan sang kiểm tra sau thông quan.
Quyết tâm cải cách và hiện đại hóa
Cũng theo Cục Hải quan, việc triển khai thí điểm mô hình thông quan tập trung thể hiện quyết tâm mạnh mẽ của ngành Hải quan trong tiến trình cải cách, hiện đại hóa và chuyển đổi số toàn diện. Mô hình không chỉ góp phần nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước mà còn tạo điều kiện thuận lợi cho hoạt động xuất nhập khẩu, nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia và cải thiện môi trường đầu tư, kinh doanh.
Để mô hình thông quan triển khai thông suốt, Cục Hải quan đã ban hành kế hoạch triển khai, phân công các đơn vị chuyên môn thực hiện. Đồng thời, ban hành các quyết định sửa đổi những quy định liên quan để đảm bảo cơ cấu tổ chức, chức năng, nhiệm vụ của Đội Thông quan tập trung thuộc Chi cục Hải quan khu vực III.
