Sáng 8/7, Ủy ban Thường vụ Quốc hội tiếp tục Phiên họp thứ 4, cho ý kiến về dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Kiến trúc. Trọng tâm thảo luận xoay quanh việc bảo tồn bản sắc văn hóa dân tộc trong kiến trúc, quản lý công trình có giá trị và thi tuyển phương án kiến trúc.
Bảo tồn bản sắc văn hóa dân tộc trong kiến trúc
Góp ý vào Điều 5 về bản sắc văn hóa dân tộc trong kiến trúc, Chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa và Xã hội Nguyễn Đắc Vinh đề nghị nghiên cứu bổ sung vào khoản 2 quy định về nhận diện các yếu tố kiến trúc truyền thống của cộng đồng dân tộc thiểu số, nhằm phản ánh sự đa dạng kiến trúc truyền thống của các dân tộc thiểu số cùng sinh sống trên một địa bàn. Ông cũng đề nghị Ban soạn thảo bổ sung quy định tạo cơ sở pháp lý cho việc bảo tồn bản sắc kiến trúc ở nông thôn.
Quản lý công trình kiến trúc có giá trị và mối quan hệ với di sản văn hóa
Ông Nguyễn Đắc Vinh cho biết, dự thảo Luật chưa có quy định mang tính nguyên tắc về việc lấy ý kiến cơ quan quản lý Nhà nước về văn hóa khi lập hoặc điều chỉnh quy chế quản lý kiến trúc tại khu vực có di sản văn hóa. Dự thảo cũng chưa quy định về công khai giám sát cộng đồng đối với danh mục công trình kiến trúc có giá trị. Ông đề nghị bổ sung quy định nguyên tắc về lấy ý kiến cơ quan quản lý văn hóa khi xây dựng, điều chỉnh quy chế quản lý kiến trúc tại khu vực có di sản văn hóa, đồng thời quy định công khai danh mục giám sát cộng đồng đối với công trình có giá trị cao, giao Chính phủ quy định chi tiết.
Về thi tuyển, tuyển chọn phương án kiến trúc, ông Nguyễn Đắc Vinh cho rằng cần bổ sung quy định nguyên tắc về thành phần Hội đồng thi tuyển đối với các công trình văn hóa quốc gia như Bảo tàng quốc gia, Nhà hát quốc gia, công trình kỷ niệm, tượng đài… phải có sự tham gia của đại diện cơ quan quản lý văn hóa và chuyên gia quản lý văn hóa.
Đề xuất của Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch
Thứ trưởng Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch Hoàng Đạo Cương cho biết, các công trình có giá trị đã được xếp hạng di tích lịch sử - văn hóa được quản lý theo pháp luật về di sản văn hóa. Tuy nhiên, Bộ đề nghị bổ sung vào phạm vi quản lý các công trình thuộc danh mục kiểm kê và các công trình nằm trong khu vực có yếu tố di sản văn hóa, nhằm bảo đảm tính thống nhất trong quản lý. Ông dẫn chứng: "Một số công trình thuộc diện kiểm kê di tích đã phát sinh sai phạm trong quá trình tu bổ, tôn tạo, thu hút sự quan tâm của dư luận, như đình Lương Xá, nhà thờ Bùi Chu..." Dù chưa được xếp hạng, các công trình này đều thuộc diện kiểm kê và có giá trị cần bảo vệ. Nhiều công trình trong khu vực danh lam thắng cảnh hoặc đô thị di sản cũng cần được đưa vào phạm vi quản lý.
Về quy chế quản lý kiến trúc, Thứ trưởng thống nhất với chủ trương phân cấp cho địa phương, nhưng đề nghị trong quá trình xây dựng và thực hiện quy chế cần lấy ý kiến cơ quan quản lý Nhà nước về văn hóa đối với các công trình tác động trực tiếp đến di sản. Ông nhấn mạnh: "Đối với các khu di tích, không chỉ từng công trình riêng lẻ mà không gian cảnh quan, tương quan kiến trúc, điểm nhìn và tổng thể khu vực đều có ý nghĩa quan trọng."
Về thi tuyển kiến trúc, ông đề nghị nghiên cứu bổ sung đối tượng áp dụng đối với các công trình có giá trị đặc biệt quốc gia và các công trình trong khu du lịch quốc gia, nhằm bảo đảm chất lượng và hiệu quả đầu tư, góp phần gìn giữ bản sắc văn hóa và nâng cao sức hấp dẫn của điểm đến du lịch.
Ý kiến từ Hội Kiến trúc sư Việt Nam
Ông Hoàng Thúc Hào - Phó Chủ tịch Hội Kiến trúc sư Việt Nam cho rằng, việc phân cấp đến xã, phường có thể gây quá tải. Ông đề xuất Hội Kiến trúc sư cấp tỉnh và Trung ương có thể tham gia xây dựng khung tiêu chí, khung nguyên tắc chung trong việc lựa chọn bản sắc văn hóa phù hợp với từng vùng miền. Ông nói: "Bản sắc văn hóa thì bao giờ cũng là giao lưu văn hóa và không đứng yên. Vì thế, trong nội dung bảo tồn và bảo vệ bản sắc văn hóa dân tộc, có sự giao lưu là hiển nhiên. Giao lưu nhưng cần giữ vững bản sắc của mình." Ông nhấn mạnh mục đích cuối cùng của sửa đổi luật là để có những công trình kiến trúc đẹp, nhân văn: "Kiến trúc Việt Nam nếu không đẹp, thì giới kiến trúc sư Việt Nam đã thất bại."
Kết luận của Phó Chủ tịch Quốc hội
Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Hồng Diên đề nghị cơ quan soạn thảo tiếp tục rà soát tính thống nhất, đồng bộ của dự thảo Luật với các luật liên quan như Luật Xây dựng, Luật Quy hoạch đô thị và nông thôn, Luật Di sản văn hóa, Luật Nhà ở. Đồng thời, bảo đảm phù hợp với mô hình tổ chức chính quyền địa phương 2 cấp và các điều ước quốc tế mà Việt Nam là thành viên. Về bảo tồn bản sắc văn hóa dân tộc trong kiến trúc, ông cho rằng cần chú trọng bảo tồn, phát huy bản sắc văn hóa dân tộc, tiếp thu tinh hoa kiến trúc hiện đại, giữ gìn bản sắc vùng miền, thích ứng với biến đổi khí hậu, kiến trúc xanh, đáp ứng yêu cầu quốc phòng, an ninh và bối cảnh phát triển mới.
