Quốc Hội Thảo Luận Luật Hộ Tịch Sửa Đổi Với Nhiều Đột Phá Số Hóa
Sáng ngày 9 tháng 4, Quốc hội đã tổ chức phiên họp toàn thể tại hội trường để lắng nghe tờ trình của Chính phủ và Báo cáo thẩm tra từ Ủy ban Pháp luật và Tư pháp về bốn dự án luật quan trọng, trong đó nổi bật là dự thảo luật Hộ tịch (sửa đổi). Phiên họp này đánh dấu một bước tiến quan trọng trong việc cải cách thủ tục hành chính, hướng tới sự thuận tiện và hiện đại hóa cho người dân.
Những Thay Đổi Mang Tính Đột Phá
Theo tờ trình dự thảo luật Hộ tịch (sửa đổi) do Bộ trưởng Bộ Tư pháp Hoàng Thanh Tùng trình bày, dự thảo đề xuất giao toàn bộ thẩm quyền đăng ký các sự kiện hộ tịch cho Ủy ban nhân dân cấp xã. Điều này thay thế cho cơ chế chia tách giữa cấp huyện và cấp xã trước đây, nhằm đơn giản hóa quy trình và giảm thiểu sự phiền hà cho công dân.
Một điểm nhấn quan trọng là việc đăng ký hộ tịch sẽ không còn bị ràng buộc bởi nơi cư trú hay địa giới hành chính. Người dân có thể thực hiện các thủ tục tại bất kỳ cơ quan đăng ký nào trên toàn quốc, phá bỏ các rào cản về không gian và thời gian, tạo điều kiện thuận lợi tối đa.
Dự thảo luật cũng định hướng chuyển đổi toàn diện sang hình thức đăng ký trực tuyến toàn trình. Đặc biệt, sổ hộ tịch giấy sẽ được lược bỏ phần lớn, chỉ duy trì song song cho việc đăng ký kết hôn để đảm bảo tính tự nguyện và giữ gìn truyền thống văn hóa.
Cơ quan đăng ký sẽ chủ động khai thác dữ liệu từ ngành y tế để thực hiện đăng ký khai sinh và khai tử mà không cần chờ đợi người dân nộp hồ sơ. Cách tiếp cận này giúp đảm bảo quyền lợi được thực hiện kịp thời, giảm thiểu các thủ tục rườm rà.
Ngoài ra, dự thảo bổ sung quy định khẳng định giá trị pháp lý của giấy tờ hộ tịch, thông tin hộ tịch và dữ liệu hộ tịch điện tử. Dữ liệu điện tử sẽ có giá trị tương đương với bản giấy khi thực hiện các thủ tục hành chính và giao dịch khác, thúc đẩy quá trình số hóa toàn diện.
Dự thảo cũng cho phép thay đổi quê quán trong một số trường hợp cụ thể, ghi nhận việc hộ tịch đã được giải quyết tại cơ quan nước ngoài đối với trẻ em có cha hoặc mẹ là công dân Việt Nam, và cho phép chủ tịch UBND cấp xã ủy quyền ký một số giấy tờ hộ tịch.
Các Lưu Ý Quan Trọng Về Số Hóa Và Đồng Bộ Dữ Liệu
Trình bày báo cáo thẩm tra, Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp Phan Chí Hiếu cơ bản tán thành với sự cần thiết sửa đổi luật để khắc phục những bất cập hiện nay. Ủy ban đề xuất chỉ quy định trách nhiệm của công dân Việt Nam trong việc thực hiện đăng ký hộ tịch, mà không cần ghi lại các sự kiện đã giải quyết ở nước ngoài, nhằm tránh chồng chéo với pháp luật về vi phạm hành chính.
Trong quá trình số hóa, Ủy ban lưu ý về các trường hợp thông tin giữa sổ giấy và dữ liệu điện tử không thống nhất. Nguyên tắc được đề xuất là nếu có mâu thuẫn, cần lấy dữ liệu từ sổ hộ tịch giấy làm nguồn để đối chiếu và điều chỉnh, nhằm bảo vệ quyền lợi hợp pháp của người dân một cách công bằng và minh bạch.
Ủy ban cũng đề nghị Chính phủ tiếp tục quan tâm và bố trí nguồn lực để hoàn thiện cơ sở hạ tầng công nghệ, đảm bảo tính khả thi của luật. Mục tiêu là tăng cường cung cấp dịch vụ công trực tuyến toàn trình, cá nhân hóa và dữ liệu hóa, đặc biệt tại các khu vực vùng sâu, vùng xa và nơi có điều kiện kinh tế khó khăn.
Về nội dung đăng ký giám hộ, chấm dứt giám hộ và giám sát việc giám hộ, Ủy ban Pháp luật và Tư pháp nhấn mạnh rằng đây là một chế định nhân văn. Ủy ban đề nghị nghiên cứu duy trì sổ hộ tịch giấy đối với thủ tục đăng ký giám hộ và yêu cầu người giám hộ phải hiện diện tại cơ quan đăng ký để ký vào sổ trước khi trả kết quả. Điều này giúp cơ quan đăng ký xác định người có đủ năng lực hành vi dân sự để thực hiện việc giám hộ, đảm bảo an toàn và trách nhiệm.
Phiên họp này thể hiện sự quyết tâm của Quốc hội và Chính phủ trong việc hiện đại hóa hệ thống pháp luật, mang lại sự tiện lợi và bảo vệ quyền lợi tốt hơn cho mọi công dân trong kỷ nguyên số.
