Theo Thanh tra Chính phủ, thực tế vẫn tồn tại nhiều hạn chế trong thực hiện trách nhiệm giải trình. Việc giải trình của các cơ quan, tổ chức, cá nhân chưa được thực hiện thường xuyên, chủ động. Nội dung giải trình ở nhiều nơi còn chung chung, chưa đi thẳng vào bản chất vấn đề. Trách nhiệm giải trình còn mang tính hình thức, thậm chí có hiện tượng đùn đẩy, né tránh, giải trình không trung thực. Nhiều cơ quan chậm trả lời hoặc trả lời không đầy đủ. Hiện chưa có phương pháp đánh giá định lượng mức độ hiệu quả của hoạt động giải trình, thiếu cơ sở để so sánh, xếp hạng, giám sát giữa các cơ quan, tổ chức.
Hạn chế trong đánh giá hiện nay
Do chưa có tiêu chí đánh giá cụ thể, kết quả đánh giá việc thực hiện trách nhiệm giải trình chủ yếu mang tính định tính, dựa trên cảm nhận hoặc báo cáo nội bộ, chưa phản ánh đầy đủ chất lượng và tác động thực tế. Trong khi đó, người dân và doanh nghiệp ngày càng đòi hỏi cao hơn về tính minh bạch, khả năng tiếp cận thông tin, giải thích rõ ràng các quyết định hành chính và trách nhiệm của cán bộ, công chức, bảo đảm một nền hành chính phục vụ.
Sự cần thiết của khung tiêu chí đánh giá
Trách nhiệm giải trình là yếu tố tác động trực tiếp đến niềm tin xã hội và mức độ hài lòng của người dân. Việc xây dựng tiêu chí đánh giá sẽ giúp lượng hóa chất lượng giải trình, tạo cơ sở cải thiện dịch vụ công và tăng cường sự tin cậy của xã hội đối với cơ quan nhà nước. Đây cũng là bước thể chế hóa rõ nét các chủ trương của Đảng về kiểm soát quyền lực, phòng chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực, công khai, minh bạch trong hoạt động công vụ. Đồng thời, cụ thể hóa quy định của Luật Phòng, chống tham nhũng, nghị định của Chính phủ về trách nhiệm giải trình, tạo cơ sở thống nhất để đánh giá hiệu quả thực hiện trách nhiệm giải trình trong thực hiện nhiệm vụ, công vụ.
Yêu cầu đối với tiêu chí đánh giá
Việc ban hành khung tiêu chí đánh giá hiệu quả thực hiện trách nhiệm giải trình là rất cấp thiết, làm căn cứ để các bộ, cơ quan ngang bộ xây dựng bộ tiêu chí đánh giá trong phạm vi chức năng, nhiệm vụ và đặc thù của ngành, lĩnh vực, nhằm bảo đảm tính khả thi, hiệu quả của các quy định pháp luật. Nội dung tiêu chí đánh giá phải phù hợp thực tiễn, mang tính khoa học, thống nhất, dễ hiểu, dễ áp dụng, dễ theo dõi và kiểm tra, đánh giá, đồng thời góp phần khắc phục những khoảng trống pháp lý hiện nay, giải quyết những hạn chế, bất cập.
Nhiệm vụ của Thanh tra Chính phủ
Thanh tra Chính phủ cần sớm xây dựng, hoàn thiện và ban hành nội dung đánh giá; làm rõ mục tiêu của việc đánh giá là đo lường mức độ thực hiện trách nhiệm giải trình của cơ quan, tổ chức, đơn vị, cá nhân trong thực hiện nhiệm vụ, công vụ. Mục tiêu còn nhằm phòng ngừa lợi dụng nhiệm vụ, công vụ để vụ lợi, gây khó khăn, phiền hà, nhũng nhiễu hoặc đùn đẩy, né tránh, sợ trách nhiệm của cán bộ, công chức, viên chức. Đồng thời, tăng cường xử lý vi phạm nếu cơ quan, đơn vị không phát hiện hoặc bỏ lọt, bỏ qua hành vi vi phạm trong thực hiện trách nhiệm giải trình mà cơ quan có thẩm quyền khác phát hiện; nội dung báo cáo không chính xác, không khách quan, tài liệu chứng minh không đầy đủ.
Nguyên tắc đánh giá
Nguyên tắc, yêu cầu đối với việc đánh giá là bảo đảm tính khách quan, kịp thời, chính xác. Thông tin, dữ liệu, tài liệu phục vụ việc đánh giá trách nhiệm giải trình phải bảo đảm hợp pháp, trung thực, khách quan, đầy đủ và phải được quản lý, lưu trữ theo quy định.
VĨNH KHANG
