Chính quyền Tổng thống Mỹ Donald Trump ngày 27.7 yêu cầu Tòa án Tối cao cho phép thực thi một sắc lệnh hành pháp có thể làm thay đổi đáng kể quy trình bỏ phiếu qua thư, chỉ vài tháng trước cuộc bầu cử giữa kỳ vào tháng 11, theo AP. Động thái khẩn cấp được đưa ra sau khi Tòa phúc thẩm liên bang khu vực 1 giữ nguyên phán quyết chặn các nội dung quan trọng trong sắc lệnh ông Trump ký hồi tháng 3. Phán quyết này tạm đình chỉ việc thực thi sắc lệnh tại 23 bang do đảng Dân chủ lãnh đạo và Đặc khu Columbia cho đến sau cuộc bầu cử liên bang.
Nội dung sắc lệnh gây tranh cãi
Sắc lệnh yêu cầu lập danh sách cử tri đủ điều kiện bỏ phiếu qua thư trên toàn liên bang. Theo kế hoạch, các bang sẽ gửi danh sách này cho Bưu điện Mỹ. Cơ quan này sau đó chỉ được chuyển phiếu bầu qua thư cho những người có tên trong danh sách. Sắc lệnh cũng yêu cầu sử dụng mã vạch theo dõi riêng trên phong bì phiếu bầu, đồng thời ưu tiên truy tố các quan chức bầu cử gửi hoặc nhận phiếu bầu của người không đủ điều kiện. Chính quyền ông Trump lập luận các biện pháp này nhằm ngăn người không phải công dân Mỹ tham gia bỏ phiếu.
Phản ứng từ các bang do đảng Dân chủ lãnh đạo
Tuy nhiên, các quan chức đảng Dân chủ tại 23 bang và Đặc khu Columbia đã kiện, cho rằng Hiến pháp Mỹ trao quyền tổ chức bầu cử chủ yếu cho các bang và quốc hội, không phải tổng thống. Họ cảnh báo sắc lệnh có thể làm tăng nguy cơ cử tri hợp lệ bị loại khỏi quy trình bỏ phiếu. Tòa phúc thẩm liên bang khu vực 1 cũng cho hay sắc lệnh đã khiến giới chức bầu cử phải chuyển thời gian và nguồn lực khỏi công tác chuẩn bị bầu cử để tìm cách đáp ứng các yêu cầu mới.
Bối cảnh bầu cử giữa kỳ
Bầu cử giữa kỳ tại Mỹ dự kiến diễn ra vào tháng 11.2026, khi toàn bộ 435 ghế Hạ viện và 33 ghế Thượng viện được bầu lại. Các biện pháp bỏ phiếu qua thư đã trở thành vấn đề chính trị nhạy cảm kể từ đại dịch COVID-19, khi nhiều bang mở rộng hình thức này. Theo dữ liệu từ Ủy ban Hỗ trợ Bầu cử Mỹ, trong cuộc bầu cử tổng thống 2020, khoảng 43% cử tri đã bỏ phiếu qua thư hoặc vắng mặt. Chính quyền Trump cho rằng tỷ lệ này tiềm ẩn rủi ro gian lận, dù các nghiên cứu cho thấy tình trạng gian lận bầu cử qua thư là cực kỳ hiếm. Đảng Dân chủ cáo buộc sắc lệnh là nỗ lực nhằm hạn chế quyền bỏ phiếu của các cử tri thiểu số và sinh viên, những nhóm thường ủng hộ đảng Dân chủ.
Lộ trình pháp lý tiếp theo
Vụ việc dự kiến sẽ được Tòa án Tối cao xem xét trong những tuần tới. Nếu tòa đồng ý thụ lý, phán quyết cuối cùng có thể ảnh hưởng đến hàng triệu cử tri trên toàn quốc. Theo các chuyên gia pháp lý, nếu Tòa án Tối cao cho phép thực thi sắc lệnh, các bang do đảng Dân chủ lãnh đạo sẽ phải nhanh chóng điều chỉnh quy trình bầu cử, gây áp lực lớn lên hệ thống bưu điện và các cơ quan bầu cử địa phương. Ngược lại, nếu tòa giữ nguyên lệnh chặn, chính quyền Trump sẽ đối mặt với thất bại chính trị trước thềm bầu cử.
