Hệ thống lãnh sự danh dự Việt Nam hiện có 48 thành viên đang hoạt động tại 35 quốc gia trên toàn thế giới, đóng vai trò then chốt trong công tác bảo hộ công dân và thúc đẩy hợp tác kinh tế - thương mại - đầu tư. Thông tin được Thứ trưởng Bộ Ngoại giao Lê Thị Thu Hằng chia sẻ trong cuộc phỏng vấn về chế định đặc biệt này.
Chế định lãnh sự danh dự – cánh tay nối dài của ngoại giao Việt Nam
Theo Thứ trưởng Lê Thị Thu Hằng, lãnh sự danh dự là một chế định đặc biệt của luật pháp quốc tế, được quy định trong Công ước Viên năm 1963 về quan hệ lãnh sự. Việt Nam chính thức thể chế hóa từ năm 1994 khi Bộ trưởng Ngoại giao Nguyễn Mạnh Cầm ký Quyết định số 06 NG/QĐ ban hành Quy chế lãnh sự danh dự và bổ nhiệm vị đầu tiên tại Liban vào tháng 1/1994.
Khác với viên chức lãnh sự chuyên nghiệp là công chức nhà nước, các lãnh sự danh dự chủ yếu là doanh nhân thành đạt, người nước ngoài có uy tín, tự nguyện hỗ trợ công việc lãnh sự bằng nguồn lực cá nhân. Nhiều người đã đảm nhiệm 4 nhiệm kỳ liên tục (12 năm). Họ được bổ nhiệm tại những nơi Việt Nam chưa có cơ quan đại diện, trở thành “cánh tay nối dài” kịp thời bảo vệ quyền lợi công dân và pháp nhân Việt Nam.
Đóng góp thực chất trong bảo hộ công dân và ngoại giao kinh tế
Trong bối cảnh thế giới biến động với đại dịch Covid-19, xung đột Nga-Ukraine, Trung Đông, các lãnh sự danh dự đã trở thành điểm tựa cho cộng đồng người Việt. Họ phối hợp chặt chẽ với Bộ Ngoại giao trong hỗ trợ, bảo vệ quyền lợi hợp pháp của công dân. Bên cạnh đó, với mạng lưới quan hệ rộng, họ đóng vai trò “cầu nối tiên phong” trong kết nối doanh nghiệp, thu hút đầu tư vào các lĩnh vực công nghệ cao, năng lượng tái tạo, nông nghiệp công nghệ cao.
Nhiều lãnh sự danh dự đã trực tiếp đầu tư hoặc vận động các dòng vốn chất lượng cao vào Việt Nam, đồng thời quảng bá hình ảnh đất nước có bề dày văn hóa và đang đổi mới vươn lên.
Hội nghị lãnh sự danh dự lần thứ II – dấu mốc chuyển giao tư duy
Hội nghị lần thứ II diễn ra vào tháng 7/2026 tại Quảng Ninh là diễn đàn trực tiếp đầu tiên tại Việt Nam. Sự kiện được tổ chức sau Đại hội XIV của Đảng, mở ra kỷ nguyên vươn mình của dân tộc, trước thềm Hội nghị Ngoại giao 33. Thứ trưởng Lê Thị Thu Hằng nhấn mạnh: “Hội nghị không chỉ là diễn đàn trao đổi định kỳ, mà còn là dấu mốc chuyển giao tư duy và định hình hành động”.
Việc chọn Quảng Ninh – địa phương phát triển năng động, hạ tầng hiện đại – thể hiện thông điệp đối ngoại gắn kết với phát triển địa phương và lợi ích người dân, doanh nghiệp.
Ba kỳ vọng lớn từ hội nghị
Thứ trưởng nêu ba kỳ vọng: Thứ nhất, tạo chuyển biến về nhận thức và tinh thần đồng hành, ghi nhận đóng góp của các lãnh sự danh dự. Thứ hai, mở ra giải pháp đột phá cho công tác lãnh sự, bảo hộ công dân và kết nối kinh tế thông qua các thảo luận thực tiễn. Thứ ba, thiết lập cơ chế kết nối thông suốt giữa Bộ Ngoại giao, cơ quan đại diện, địa phương, doanh nghiệp và từng lãnh sự danh dự, đảm bảo hỗ trợ kịp thời cho công dân và doanh nghiệp.
“Tôi tin tưởng Hội nghị sẽ mở ra chương hợp tác mới, đưa mạng lưới lãnh sự danh dự ngày càng lớn mạnh, đóng góp hiệu quả vào sự phát triển đất nước”, Thứ trưởng khẳng định.
