Đảng cầm quyền tại Séc, SPD (Tự do và Dân chủ Trực tiếp), đang tìm cách thu hồi Huân chương Sư tử Trắng – huân chương cao quý nhất của nhà nước – từng được trao cho Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky. Động thái này diễn ra sau hành động tương tự của Ba Lan hồi tháng trước.
Đề xuất từ đảng SPD
Theo hãng tin CTK, đảng SPD, một thành viên của liên minh chính phủ Séc, sẽ đưa đề xuất thu hồi huân chương ra thảo luận tại cuộc họp sắp tới của lãnh đạo các đảng trong liên minh. Nghị sĩ Hạ viện Jindrich Rejchl, người khởi xướng sáng kiến này, cho biết ông lấy cảm hứng từ Ba Lan. Tổng thống Ba Lan gần đây đã tước Huân chương Đại bàng Trắng từng trao cho ông Zelensky.
“Chúng ta không thể im lặng trước thực tế rằng huân chương cao quý nhất của nhà nước lại được trao cho một người đặt tên các đơn vị quân đội theo cách như vậy”, ông Rejchl nói. Đảng SPD cũng sẽ trình kiến nghị lên Hạ viện, yêu cầu các nghị sĩ đề nghị Tổng thống Séc ra quyết định thu hồi. Theo quy định của Séc, chỉ tổng thống mới có thẩm quyền thu hồi huân chương cấp nhà nước.
Bối cảnh tranh cãi với Ba Lan
Vào tháng trước, Tổng thống Ba Lan Karol Nawrocki đã thu hồi Huân chương Đại bàng Trắng trao cho Tổng thống Zelensky. Trước đó, cựu Tổng thống Ba Lan Andrzej Duda đã trao tặng huân chương này vào năm 2023 vì những đóng góp của ông Zelensky cho an ninh, sự kiên cường và bảo vệ nhân quyền. Đáp lại, ông Zelensky thông báo trả lại huân chương cho Ba Lan, cho rằng huân chương này “dành cho người dân và quân đội” Ukraine. Ngoại trưởng Ukraine Andrii Sybiha, Chánh văn phòng Tổng thống Kyrylo Budanov và Đại sứ Ukraine tại Ba Lan Vasyl Bodnar cũng tuyên bố trả lại các phần thưởng từng được Warsaw trao tặng.
Tranh cãi giữa hai đồng minh bắt nguồn từ tháng 5, khi Tổng thống Zelensky đặt tên một đơn vị quân đội theo Quân đội khởi nghĩa Ukraine (UPA). UPA là lực lượng dân tộc chủ nghĩa mà Kiev cho là đã chiến đấu giành độc lập trong và sau Thế chiến II. Tuy nhiên, UPA bị Ba Lan cáo buộc có vai trò trong các vụ thảm sát tại vùng Volhynia giai đoạn 1943-1945, khiến khoảng 100.000 người Ba Lan, bao gồm cả phụ nữ và trẻ em, thiệt mạng. Quốc hội Ba Lan đã mô tả các vụ thảm sát này là hành vi diệt chủng.
Phản ứng từ Ukraine
Kiev thừa nhận các hành động tàn sát và đã đồng ý cho phép khai quật hài cốt các nạn nhân, nhưng kêu gọi Warsaw không chính trị hóa vấn đề và tìm kiếm giải pháp hòa giải. Trong khi đó, Tổng thống Zelensky được Tổng thống Séc lúc bấy giờ, ông Milos Zeman, trao tặng Huân chương Sư tử Trắng không lâu sau khi Nga mở chiến dịch quân sự đặc biệt tại Ukraine vào tháng 2/2022.
