Ngày 20/7, Nhà Trắng thông báo Tổng thống Mỹ Donald Trump đã ký 3 sắc lệnh theo Điều 338 của Đạo luật Thuế quan năm 1930, áp dụng mức thuế bổ sung 50% đối với một số mặt hàng nhập khẩu từ Canada. Các sắc lệnh này áp dụng cho nhiều nhóm hàng hóa, từ rượu vang, gậy khúc côn cầu đến xi măng.
Chi tiết về mức thuế mới
Mức thuế mới sẽ có hiệu lực sau 30 ngày kể từ ngày ký, tức ngày 19/8, và được áp dụng đối với các mặt hàng thuộc diện điều chỉnh bất kể có đáp ứng quy tắc xuất xứ của Hiệp định USMCA hay không. Cụ thể, thuế suất bổ sung 50% theo giá trị hàng hóa đối với sản phẩm sữa, đồ uống có cồn, xe cơ giới và các mặt hàng liên quan sẽ có hiệu lực từ ngày 19/8 tới.
Tuy nhiên, các sản phẩm năng lượng, kali cacbonat, các sản phẩm đang chịu thuế theo Điều 232 của Đạo luật Mở rộng thương mại năm 1962, cùng một số mặt hàng như thủy sản và khoáng sản thiết yếu sẽ được miễn áp dụng mức thuế bổ sung này.
Lý do Mỹ áp thuế
Việc áp thuế bổ sung với hàng hóa Canada được Chính quyền Mỹ giải thích là nhằm đáp trả chính sách thương mại của Ottawa mà Washington cho là phân biệt đối xử đối với hàng hóa Mỹ. Thông báo của Nhà Trắng nêu rõ: Việc áp thuế được thực hiện theo Điều 338 của Đạo luật Thuế quan năm 1930, quy định cho phép Tổng thống áp dụng các biện pháp thuế quan khi một quốc gia có các chính sách gây bất lợi hoặc phân biệt đối xử đối với hoạt động thương mại của Mỹ.
Mỹ cáo buộc Canada đang áp dụng hạn ngạch và thuế quan đối với ô-tô nhập khẩu từ Mỹ, nhưng không áp dụng các biện pháp tương tự đối với nhiều quốc gia khác, trong khi cơ chế phân bổ hạn ngạch của Canada buộc các hãng sản xuất ô-tô Mỹ phải mở rộng đầu tư tại Canada thay vì tại Mỹ.
Số liệu cụ thể về tác động
Theo số liệu của Nhà Trắng, trong giai đoạn từ tháng 4/2025 đến tháng 3/2026, kim ngạch ô-tô Mỹ xuất khẩu sang Canada giảm khoảng 22%, tương đương 5,6 tỷ USD, so mức cùng kỳ giai đoạn 2024-2025. Nhà Trắng cũng cho hay, hầu hết các khu vực của Canada ngừng mua, phân phối hoặc bán lẻ các sản phẩm rượu của Mỹ, trong khi không áp dụng biện pháp tương tự đối với hàng hóa từ các nước khác. Trong giai đoạn từ tháng 3/2025 đến tháng 2/2026, kim ngạch nhập khẩu đồ uống có cồn từ Mỹ vào Canada giảm khoảng 81%, tương đương 582 triệu USD.
Ngoài ra, Mỹ cho rằng hệ thống quản lý nhập khẩu sữa của Canada mang tính bảo hộ, trong đó hạn ngạch thuế quan đối với phô-mai của Mỹ được thiết kế chặt chẽ hơn đáng kể so hạn ngạch áp dụng đối với phô mai nhập khẩu từ Liên minh châu Âu (EU).
Phản ứng của Canada
Ngay sau khi Chính phủ Mỹ công bố áp thuế bổ sung, Thủ tướng Canada Mark Carney tuyên bố đây là hành động thương mại đơn phương mới nhất của Mỹ vi phạm trực tiếp Hiệp định USMCA. Tuyên bố cho biết, Mỹ đã thay đổi tất cả các mối quan hệ thương mại, gồm cả những đối tác thuộc phạm vi Hiệp định USMCA, trong khi Canada nỗ lực đưa ra đề xuất toàn diện để giải quyết tranh chấp và hiện đại hóa Hiệp định USMCA.
Thủ tướng Carney nhấn mạnh: “Canada tin tưởng vào lợi ích của thương mại tự do và công bằng; tranh chấp thương mại chỉ làm tăng chi phí cho người dân, gồm cả các gia đình Mỹ. Canada sẵn sàng cùng Mỹ giải quyết các vấn đề còn tồn đọng vì lợi ích chung của người dân hai nước.”
Mục tiêu của Mỹ
Nhà Trắng khẳng định biện pháp thuế quan mới nhằm khôi phục nguyên tắc “có đi có lại” trong thương mại, tạo sân chơi bình đẳng cho các ngành xuất khẩu chủ lực của Mỹ và Mỹ sẽ tiếp tục sử dụng thuế quan như một công cụ để thúc đẩy sản xuất trong nước, giảm thâm hụt thương mại, tăng cường an ninh kinh tế và đưa các chuỗi sản xuất trở lại Mỹ.
