Luật Thủ đô (sửa đổi) trao quyền rộng rãi, đẩy mạnh phân cấp và minh bạch
Trong báo cáo tiếp thu, giải trình và chỉnh lý dự thảo Luật Thủ đô (sửa đổi), Bộ trưởng Bộ Tư pháp Hoàng Thanh Tùng đã nhấn mạnh những điều chỉnh quan trọng nhằm đáp ứng ý kiến của các đại biểu Quốc hội. Chính phủ đã tiến hành rà soát toàn diện, tập trung vào việc phân cấp và phân quyền một cách thực chất cho chính quyền thủ đô. Đồng thời, dự thảo luật thiết lập cơ chế kiểm soát quyền lực chặt chẽ, tăng cường trách nhiệm giải trình và đảm bảo tính minh bạch trong tổ chức thực hiện.
Phân định rõ thẩm quyền và giao quyền đặc thù
Chính phủ tiếp tục hoàn thiện các cơ chế, chính sách đặc thù và vượt trội, với sự phân định rõ ràng thẩm quyền giữa các cấp chính quyền thành phố. Theo đó, Hội đồng nhân dân (HĐND) sẽ quyết định các chính sách lớn, Ủy ban nhân dân (UBND) quy định trình tự, thủ tục tổ chức thực hiện, và Chủ tịch UBND chịu trách nhiệm chỉ đạo, điều hành cũng như phối hợp thực hiện.
Dự thảo luật bao gồm 9 chương và 36 điều, giao cho chính quyền thành phố tổng cộng 199 thẩm quyền đặc thù và vượt trội. Cụ thể, HĐND thành phố được giao 127 thẩm quyền, UBND nhận 56 thẩm quyền, và Chủ tịch UBND có 6 thẩm quyền. Điều này tạo cơ sở pháp lý đồng bộ và toàn diện, giúp thành phố phát huy tối đa tiềm năng, vị thế, tính chủ động và sáng tạo, tuân thủ phương châm "địa phương quyết, địa phương làm, địa phương chịu trách nhiệm".
Các quy định bổ sung và cơ chế đặc thù
Luật Thủ đô bổ sung các quy định nhằm đảm bảo tính chặt chẽ, bao gồm việc không áp dụng thủ tục rút gọn trong xây dựng văn bản quy phạm pháp luật, đồng thời làm rõ thẩm quyền ban hành văn bản của Chủ tịch UBND. Về cơ chế, chính sách đặc thù phát triển thủ đô, các quy định được rà soát và hoàn thiện theo hướng khả thi, bảo đảm kiểm soát và phù hợp với thực tiễn, làm rõ thẩm quyền của chính quyền thành phố trong quy hoạch và quản lý không gian phát triển.
HĐND thành phố được trao quyền quyết định chính sách, tiêu chí cải tạo, chỉnh trang và tái thiết đô thị, nhằm giải quyết các vấn đề về mật độ dân cư, môi trường và phát triển đô thị. Luật cũng kế thừa từ Luật Thủ đô năm 2024, giữ lại quy định cụ thể về các trường hợp ngừng cung cấp dịch vụ điện, nước để đảm bảo an ninh và trật tự.
Quyền hạn mở rộng và liên kết vùng
Dự thảo trao quyền cho HĐND thành phố quyết định áp dụng cơ chế, chính sách đặc biệt đối với các dự án lớn và quan trọng, dựa trên sự đồng ý của cấp có thẩm quyền và sau khi tham vấn các bộ, ngành liên quan. HĐND thành phố còn được quyền quyết định gia hạn thời gian không quá 6 tháng để hoàn thiện điều kiện khởi công xây dựng công trình đối với các dự án thực hiện theo Nghị quyết số 258 của Quốc hội.
Về Vùng Thủ đô và liên kết vùng, luật được chỉnh lý để khẳng định vai trò trung tâm và dẫn dắt của thủ đô, thiết kế khái niệm "Vùng Thủ đô" theo hướng mở và linh hoạt. Đặc biệt, luật quy định rõ nguyên tắc loại trừ và miễn trách nhiệm pháp lý đối với trường hợp thực hiện đúng thẩm quyền, trình tự, thủ tục, không vụ lợi nhưng vẫn phát sinh thiệt hại, nhằm bảo vệ quyền lợi của các bên liên quan.
