Chiều 13/5, Văn phòng Chủ tịch nước tổ chức họp báo công bố lệnh của Chủ tịch nước về các luật được Quốc hội thông qua tại Kỳ họp thứ nhất, Quốc hội khóa XVI, trong đó có Luật Hộ tịch. Luật mới gồm 4 chương, 30 điều, có hiệu lực từ 1/3/2027.
Người dân chỉ cung cấp thông tin một lần
Theo Thứ trưởng Bộ Tư pháp Đặng Hoàng Oanh, Luật Hộ tịch mới phân quyền triệt để, nâng cao trách nhiệm của chính quyền cơ sở. Thẩm quyền đăng ký mọi sự kiện hộ tịch trong nước được giao cho UBND cấp xã. Người dân có quyền yêu cầu đăng ký hộ tịch tại bất kỳ UBND cấp xã nào, không phụ thuộc nơi cư trú hay địa giới hành chính.
Cơ sở dữ liệu hộ tịch được xác định là cơ sở dữ liệu quốc gia, xây dựng tập trung, thống nhất, kết nối và chia sẻ với các cơ sở dữ liệu quốc gia, chuyên ngành khác. Luật đẩy mạnh số hóa dữ liệu hộ tịch, xác lập giá trị pháp lý của dữ liệu điện tử, áp dụng nguyên tắc “người dân chỉ cung cấp thông tin một lần”.
Lãnh đạo Bộ Tư pháp nhấn mạnh, các cơ quan Nhà nước có trách nhiệm khai thác, chia sẻ và sử dụng dữ liệu đã có để giải quyết thủ tục hành chính, thay vì yêu cầu người dân cung cấp nhiều loại giấy tờ như trước đây.
Chuyển từ quản lý thụ động sang phục vụ chủ động
Luật mới chuyển từ phương thức “quản lý thụ động” sang “phục vụ chủ động” với quy định đăng ký khai sinh, khai tử chủ động dựa trên kết nối, chia sẻ dữ liệu giữa cơ sở khám chữa bệnh và hệ thống đăng ký hộ tịch điện tử.
Luật cũng hoàn thiện quy định bảo đảm quyền nhân thân của cá nhân, giải quyết khó khăn, vướng mắc thực tiễn. Nhiều quy định mới được bổ sung như: đăng ký hộ tịch cho người gốc Việt Nam chưa xác định quốc tịch đang sống tại Việt Nam; ghi vào sổ hộ tịch việc khai sinh đã giải quyết ở nước ngoài cho trẻ có cha hoặc mẹ là công dân Việt Nam. Quy định về giám sát giám hộ và thay đổi thông tin hộ tịch cũng được hoàn thiện.
Chuyển tiếp và chuẩn bị điều kiện thi hành
Để bảo đảm triển khai thống nhất, không gián đoạn thủ tục hành chính, luật quy định các nội dung chuyển tiếp phù hợp. Các giấy tờ hộ tịch đã cấp hợp lệ trước ngày luật có hiệu lực tiếp tục có giá trị. Hồ sơ đã tiếp nhận nhưng chưa giải quyết xong được thực hiện theo quy định cũ.
Luật giao Chính phủ, các bộ, ngành, địa phương chuẩn bị đầy đủ thể chế, hạ tầng công nghệ, cơ sở dữ liệu, nhân lực và kinh phí để triển khai đồng bộ trên toàn quốc.
Phân định rõ phạm vi thông tin người dân được tiếp cận
Liên quan đến Luật Tiếp cận thông tin, Thứ trưởng Đặng Hoàng Oanh cho biết luật mới có 4 chương, 31 điều, hiệu lực từ 1/9/2026. Luật phân định rõ thông tin được tiếp cận, không được tiếp cận và tiếp cận có điều kiện.
Thông tin không được tiếp cận gồm: bí mật Nhà nước (khi giải mật thì được tiếp cận); thông tin đời sống riêng tư, bí mật cá nhân, gia đình, dữ liệu cá nhân (trừ khi có sự đồng ý); thông tin cung cấp sẽ gây hại lợi ích Nhà nước, quốc phòng, an ninh, đối ngoại, trật tự xã hội, đạo đức, sức khỏe cộng đồng, hoặc đe dọa tính mạng, tài sản người khác.
