UBND TP.HCM vừa chấp thuận chủ trương thí điểm khám chữa bệnh bảo hiểm y tế (BHYT) tại nhà gắn với mô hình "Đội chăm sóc sức khỏe liên tục gắn với địa bàn dân cư". Nếu được cơ quan Bảo hiểm xã hội đồng ý thanh toán, 60.000 người tại 22 phường, xã sẽ được khám và cấp thuốc BHYT tại nhà. Tuy nhiên, vẫn còn rào cản về thanh toán khám chữa bệnh BHYT tại nhà mà các cơ quan chức năng cần tháo gỡ.
Pháp lý về khám chữa bệnh tại nhà ra sao?
Khoản 1, điều 79, Luật Khám bệnh, chữa bệnh năm 2023 quy định về hoạt động khám chữa bệnh lưu động, bao gồm: khám chữa bệnh lưu động do cơ sở khám chữa bệnh cung cấp ngoài địa điểm ghi trong giấy phép hoạt động; khám chữa bệnh tại nhà; khám sức khỏe tại cơ quan, tổ chức, đơn vị; khám chữa bệnh nhân đạo theo đợt.
Điểm a, khoản 1, điều 21 Luật số 51/2024/QH15 sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Bảo hiểm y tế quy định phạm vi được hưởng của người tham gia BHYT. Theo đó, BHYT thanh toán cho cả khám chữa bệnh từ xa, hỗ trợ khám chữa bệnh từ xa, khám chữa bệnh y học gia đình, khám chữa bệnh tại nhà, phục hồi chức năng, khám thai định kỳ, sinh con; một số dịch vụ phòng bệnh, quản lý bệnh mạn tính, khám sức khỏe định kỳ và khám sàng lọc theo yêu cầu chuyên môn theo lộ trình phù hợp, đối tượng ưu tiên và khả năng cân đối của quỹ BHYT.
Tuy nhiên, điều 50 của Luật Khám bệnh, chữa bệnh năm 2023 quy định: Mỗi cơ sở khám chữa bệnh có một giấy phép hoạt động và không có thời hạn. Trường hợp cơ sở khám chữa bệnh có thêm một cơ sở tại địa điểm khác thì mỗi cơ sở phải có giấy phép hoạt động riêng. Như vậy, hiện chưa có cơ sở thanh toán từ quỹ BHYT đối với trường hợp khám chữa bệnh ngoài địa điểm ghi trong giấy phép hoạt động. Vấn đề này đã được Bảo hiểm xã hội Việt Nam trả lời cho Bảo hiểm xã hội TP.HCM tại công văn 2048 ngày 19.6.
Sẽ rất khó khăn cho người cao tuổi, người khuyết tật
TP.HCM hiện có 14 trung tâm bảo trợ xã hội với hơn 7.000 người đang được nuôi dưỡng, chăm sóc. Sở Y tế TP.HCM đã triển khai mô hình phối hợp giữa các bệnh viện đa khoa, chuyên khoa để chăm sóc sức khỏe những người này. Theo Sở Y tế, đối với người cao tuổi, người khuyết tật, người mắc bệnh mạn tính, người thuộc diện bảo trợ xã hội hoặc không còn khả năng tự đến cơ sở y tế, việc đưa họ đến cơ sở y tế rất khó khăn. Vì vậy, đưa dịch vụ khám chữa bệnh đến tận nơi là giải pháp nhân văn, thiết thực và phù hợp với định hướng phát triển hệ thống y tế lấy người dân làm trung tâm.
Tuy nhiên, nếu các chi phí khám chữa bệnh hợp pháp không được BHYT thanh toán thì việc duy trì và mở rộng các chương trình sẽ gặp nhiều khó khăn. Người chịu thiệt thòi nhất sẽ là các nhóm yếu thế, đồng thời giảm tính bền vững của các chương trình khám chữa bệnh lưu động.
Kiến nghị hoàn thiện hành lang pháp lý
Trong bối cảnh cả nước đang chuyển mạnh từ chữa bệnh sang chăm sóc sức khỏe, từ điều trị sang dự phòng, từ chăm sóc tại cơ sở y tế sang chăm sóc tại cộng đồng và gia đình, việc hoàn thiện hành lang pháp lý cho khám chữa bệnh lưu động và khám chữa bệnh tại nhà đã trở thành yêu cầu cấp thiết.
Sở Y tế kiến nghị các cơ quan chức năng cần sớm có hướng dẫn thống nhất đối với hoạt động khám chữa bệnh lưu động đã được cơ quan quản lý y tế cho phép, đồng thời hoàn thiện cơ chế thanh toán BHYT phù hợp cho các mô hình chăm sóc sức khỏe tại cộng đồng.
"Trong bối cảnh già hóa dân số và bệnh mạn tính gia tăng, việc tháo gỡ các rào cản pháp lý cho khám chữa bệnh lưu động không chỉ giải quyết vấn đề thanh toán BHYT mà còn tạo điều kiện cho một phương thức chăm sóc sức khỏe tiến bộ, nhân văn và phù hợp với xu hướng phát triển của y tế hiện đại. Mọi chủ trương đúng đắn vì sức khỏe nhân dân đều cần được hỗ trợ bằng một hành lang pháp lý đồng bộ và khả thi", lãnh đạo Sở Y tế TP.HCM nhấn mạnh.
Thí điểm khám chữa bệnh BHYT tại nhà ở TP.HCM
UBND TP.HCM giao Sở Y tế chủ trì, phối hợp với Bảo hiểm xã hội TP.HCM và các đơn vị liên quan xây dựng kế hoạch chi tiết, lựa chọn địa bàn phù hợp và hướng dẫn triển khai. Sở Y tế có trách nhiệm tổ chức sơ kết sau 6-12 tháng để đánh giá hiệu quả mô hình, báo cáo UBND TP.HCM và tham mưu các đề xuất hoàn thiện cơ chế, chính sách nhằm nhân rộng.
Bảo hiểm xã hội TP.HCM được giao phối hợp xây dựng quy trình giám định, hồ sơ, chứng từ phục vụ thanh toán và quyết toán các chi phí thuộc phạm vi quyền lợi BHYT, đồng thời báo cáo, đề xuất với Bảo hiểm xã hội Việt Nam đối với các nội dung vượt thẩm quyền.
Sở Tài chính có nhiệm vụ tham mưu bố trí nguồn kinh phí phục vụ triển khai thí điểm, bao gồm các khoản chi ngoài phạm vi thanh toán của quỹ BHYT, chi phí vãng gia, hậu cần, vật tư, trang thiết bị cần thiết và các chi phí khác để bảo đảm mô hình hoạt động hiệu quả.
