Lực lượng Vệ binh cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) bị cáo buộc đã tấn công một tàu chở hàng treo cờ Singapore tại eo biển Hormuz gần Oman vào ngày 25.6, theo nguồn tin từ CBS News dẫn lời một quan chức Mỹ xác nhận. Vụ việc diễn ra trong bối cảnh các bên đang thực hiện lệnh ngừng bắn và đàm phán thỏa thuận cuối cùng.
Chi tiết vụ tấn công
Con tàu bị hư hại một phần sau khi trúng vật thể lạ, nhưng không có thương vong về người, theo thông tin từ Trung tâm Các chiến dịch thương mại hàng hải Anh (UKMTO). Tổ chức Hàng hải quốc tế thuộc Liên Hiệp Quốc (IMO) cho biết thêm rằng con tàu đã qua khỏi eo biển Hormuz trước khi bị tấn công và không nằm trong chương trình sơ tán của cơ quan này.
Phản ứng của IMO và các bên liên quan
Sau vụ tấn công, IMO đã tạm thời dừng kế hoạch đưa các tàu mắc kẹt tại vịnh Ba Tư do chiến sự trước đó. Tổng thư ký IMO Arsenio Dominguez cho rằng việc này là cần thiết để đảm bảo an toàn. Iran chưa đưa ra bình luận chính thức về cáo buộc. Tuy nhiên, cùng ngày 25.6, Cơ quan Quản lý vịnh eo biển Ba Tư của Iran cảnh báo rằng việc di chuyển theo các tuyến đường ngoài phạm vi cho phép sẽ không được đảm bảo an toàn, cũng như không được hưởng bảo hiểm hoặc trách nhiệm pháp lý liên quan.
Bối cảnh thỏa thuận Mỹ-Iran
Tuần trước, Mỹ và Iran đã ký một bản ghi nhớ bao gồm nội dung mở cửa eo biển Hormuz. Theo thỏa thuận có thời hạn 60 ngày, Iran cam kết nỗ lực hết sức để đảm bảo việc di chuyển an toàn, không thu phí tàu thuyền qua lại. Số lượng tàu đi qua eo biển được ghi nhận đã tăng đáng kể sau thỏa thuận.
Chiến dịch sơ tán của IMO
Vào ngày 23.6, IMO thông báo khởi động chiến dịch sơ tán hàng ngàn thủy thủ trên hàng trăm tàu biển khỏi khu vực. Hai tuyến đường được đề xuất gồm đi qua vùng biển Iran ở phía bắc eo biển Hormuz hoặc qua vùng biển Oman ở phía nam. Mỹ ưu tiên tuyến gần Oman, trong khi Iran nhấn mạnh tàu thuyền phải xin phép trước khi đi qua và sử dụng đường gần nước này.
Quan điểm của Iran và Mỹ
Iran cũng để ngỏ kế hoạch thu phí tàu thuyền qua eo biển sau khi hết 60 ngày thỏa thuận. Mỹ và các đồng minh phản đối, cho rằng việc này vi phạm luật quốc tế. Oman tuyên bố dự định quản lý eo biển cùng Iran nhưng không thu phí. Ngày 25.6, Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio tuyên bố sẽ đánh giá dựa trên hành động thay vì lời lẽ từ phía Iran. "Nếu những lời lẽ này được chứng minh bằng việc tàu thuyền bị đe dọa và không thể di chuyển, đó là sự vi phạm thỏa thuận và chúng ta sẽ có vấn đề với điều đó", ông Rubio nói.
