Ngày 26/6, Iran chính thức bác bỏ tuyên bố chung do Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio và các ngoại trưởng Hội đồng Hợp tác Vùng Vịnh (GCC) đưa ra, gọi văn kiện này là “mang tính can thiệp, vô trách nhiệm và khiêu khích”, theo kênh Al Jazeera.
Iran phản đối cam kết an ninh của Mỹ với GCC
Bộ Ngoại giao Iran chỉ trích các quan điểm trong thông cáo chung được ban hành sau cuộc họp cấp bộ trưởng giữa GCC và Mỹ tại Bahrain vào ngày 25/6, đồng thời cảnh báo về hành vi thù địch và can thiệp kéo dài trong khu vực. Tehran bác bỏ “cam kết lâu dài” của Mỹ đối với an ninh các nước GCC, cho rằng đó chỉ là “lời nói suông” và bóp méo thực tế. Iran lập luận rằng sự hiện diện quân sự của Washington trong khu vực đã trở thành nguồn cơn gây mất an ninh và chia rẽ.
Cáo buộc Mỹ và Israel sử dụng căn cứ trong khu vực
Bộ Ngoại giao Iran cho biết các căn cứ và cơ sở quân sự tại các nước trong khu vực gần đây bị sử dụng trong các cuộc không kích của Mỹ và Israel nhằm vào Iran, cho thấy Washington không coi trọng an ninh của các đối tác. Iran kêu gọi các quốc gia có lãnh thổ bị cáo buộc sử dụng trong xung đột xem xét lại lập trường, nhấn mạnh nghĩa vụ theo luật pháp quốc tế và nguyên tắc láng giềng hữu nghị trong việc ngăn chặn bên thứ ba sử dụng lãnh thổ của họ để tiến hành các hành động thù địch chống lại Iran.
Bác bỏ cáo buộc hạt nhân và năng lực quân sự
Iran bác bỏ những cáo buộc lặp đi lặp lại về chương trình hạt nhân của nước này, cho rằng đó là luận điệu bịa đặt do Mỹ và Israel dựng lên. Tehran kêu gọi các nước GCC hợp tác để thiết lập khu vực Tây Á không có vũ khí hạt nhân. Tuyên bố cũng lên án việc thông cáo chung GCC-Mỹ đề cập đến năng lực tên lửa và máy bay không người lái của Iran, khẳng định Tehran sẽ không thể hiện “dù là sự nhân nhượng nhỏ nhất” trong việc bảo vệ chủ quyền và năng lực răn đe quân sự.
Chỉ trích GCC về lập trường với các lực lượng kháng chiến
Iran chỉ trích GCC vì cùng Mỹ và Israel gọi các lực lượng kháng chiến Palestine và Lebanon là “các lực lượng ủy nhiệm của Iran”, đồng thời cho rằng “lực lượng ủy nhiệm” duy nhất trong khu vực chính là Israel.
Lập trường về eo biển Hormuz
Về eo biển Hormuz, Tehran cho rằng những gián đoạn an ninh tại tuyến hàng hải này là hệ quả trực tiếp từ các hành động quân sự gần đây của Mỹ và Israel, đồng thời cáo buộc một số quốc gia trong khu vực đã tiếp tay. Bộ Ngoại giao Iran nhấn mạnh eo biển Hormuz nằm trong vùng lãnh hải của Iran và Oman, và việc quản lý hoạt động hàng hải tại đây sẽ được điều chỉnh theo Điều 5 của bản ghi nhớ chấm dứt chiến sự vừa được ký kết.
“Iran kêu gọi các quốc gia thành viên GCC đánh giá lại cách tiếp cận đối với an ninh khu vực, khẳng định rằng an ninh tập thể chỉ có thể đạt được thông qua sự hợp tác giữa các quốc gia trong khu vực, không có sự can thiệp từ các thế lực bên ngoài” – theo tuyên bố.
Phản ứng từ Mỹ và GCC
Mỹ và GCC chưa bình luận về tuyên bố của Iran. Hôm 25/6, Mỹ và các nước GCC đã kêu gọi mở lại eo biển Hormuz, nhấn mạnh quyền tự do hàng hải qua tuyến đường thủy chiến lược này vẫn “thiết yếu” đối với an ninh khu vực và toàn cầu. Trong tuyên bố chung, hai bên nhấn mạnh “quyền tự do hàng hải hoàn toàn, vô điều kiện và không bị hạn chế”, bao gồm quyền quá cảnh theo luật pháp quốc tế, đồng thời bác bỏ “mọi khoản thu phí, lệ phí hoặc các nỗ lực nhằm áp đặt quyền kiểm soát” đối với eo biển Hormuz.
Các bộ trưởng cũng nhấn mạnh sự cần thiết phải duy trì đoàn kết khi các cuộc đàm phán Mỹ-Iran hướng tới một giải pháp lâu dài nhằm chấm dứt xung đột, đồng thời khẳng định mục tiêu chung là ngăn chặn Iran phát triển hoặc sở hữu vũ khí hạt nhân. Tuyên bố chung cũng cho biết mọi hoạt động thương mại và đầu tư với Iran sẽ “phụ thuộc vào điều kiện và có thể bị đảo ngược”, tùy thuộc vào việc Tehran tuân thủ bản ghi nhớ và bất kỳ thỏa thuận cuối cùng nào.
