Ngày 14/7, anh V.T. bất ngờ phát hiện mình bị cấm xuất cảnh khi làm thủ tục tại sân bay. Nguyên nhân xuất phát từ việc thông tin cá nhân của anh bị kẻ xấu sử dụng để đăng ký thành lập doanh nghiệp 'ma', dẫn đến nợ thuế và bị tạm hoãn xuất cảnh. Trước đó, vào năm 2023, Công an quận Tây Hồ (cũ) đã từng làm việc với anh về một công ty mạo danh thông tin cá nhân để mua bán hóa đơn. Anh V.T. cho biết: 'Thời điểm đó, tôi đã lên cơ quan công an làm việc và viết đơn yêu cầu xác minh thông tin doanh nghiệp. Tuy nhiên, dường như không có đơn vị nào đứng ra giải quyết dứt điểm, hồ sơ bị bỏ ngỏ cho đến khi tôi nhận được thông báo cấm xuất cảnh gần đây'.
Quy trình xử lý mạo danh còn nhiều bất cập
Sau khi bị cấm xuất cảnh, anh V.T. đến cơ quan thuế làm việc, Thuế Hà Nội hướng dẫn anh về Công an phường. Tuy nhiên, Công an phường phản hồi họ không có trách nhiệm xác minh theo yêu cầu của người dân. Cuối cùng, anh phải đến Sở Tài chính Hà Nội, nơi anh gặp một số người 'cùng cảnh ngộ'. Tại đây, Sở Tài chính cho biết họ chỉ tiếp nhận văn bản và gửi sang cơ quan Công an xác minh, sau đó sẽ phản hồi. Anh V.T. nhận xét: 'Quy trình này đang gây ra nhiều phiền hà cho người dân vì phụ thuộc hoàn toàn vào bên thứ ba. Thực tế có nhiều trường hợp đã chờ đợi vài năm nhưng vẫn không nhận được bất kỳ thông tin phản hồi nào do phía Công an không trả lời hoặc không thực hiện xác minh'.
Hệ lụy từ việc bị mạo danh thành lập doanh nghiệp 'ma'
Ông N.M.T., một nạn nhân khác, cho biết việc bị mạo danh mở công ty 'ma' gây tổn thất lớn cho cá nhân và gia đình. Không chỉ đảo lộn kế hoạch du lịch, ông còn không thể mở công ty mới do vướng nợ thuế từ các doanh nghiệp mạo danh, đồng thời không thể vay vốn ngân hàng. Anh V.T. cho rằng: 'Đây là kẽ hở trong quản lý, dù nhà nước đang tạo điều kiện thuận lợi cho việc mở doanh nghiệp, nhưng quy trình lỏng lẻo đã vô tình tiếp tay cho kẻ xấu sử dụng thông tin giả để mua bán hóa đơn, gây thất thoát thuế và thiệt hại cho Nhà nước'.
Quy định mới từ Nghị định 168 và trách nhiệm của cơ quan chức năng
Đại diện Sở Tài chính Hà Nội cho biết, kể từ ngày 1/7/2025, theo Nghị định 168, việc xử lý hồ sơ giả mạo trong đăng ký kinh doanh đã được xác định là một thủ tục hành chính. Người dân đến Sở Tài chính Hà Nội gửi đơn, xin thông tin doanh nghiệp. Nếu có văn bản kết luận của cơ quan có thẩm quyền xác định việc giả mạo, họ nộp hồ sơ để cơ quan đăng ký kinh doanh thu hồi giấy phép. Đối với các văn bản phản ánh bị mạo danh chưa có kết luận, cơ quan đăng ký kinh doanh sẽ chuyển hồ sơ sang cơ quan Công an và hướng dẫn người dân liên hệ trực tiếp để xác minh.
Luật sư khuyến cáo: Người dân cần chứng minh mình là nạn nhân
Luật sư Nguyễn Hải Lăng, Công ty Luật Hồng Hạnh Vân Canh, nhận định: 'Việc một người bị mạo danh đứng tên giám đốc doanh nghiệp, phát sinh nghĩa vụ thuế dẫn đến bị tạm hoãn xuất cảnh, không chỉ dừng lại ở thiệt hại về tài sản mà còn xâm phạm trực tiếp quyền nhân thân, quyền tự do đi lại, danh dự, uy tín và nhiều quyền, lợi ích hợp pháp khác'. Ông cho rằng cơ quan chức năng cần có cơ chế xác minh nhanh để bảo vệ người bị mạo danh, đồng thời tăng cường phối hợp giữa các cơ quan liên quan. Luật sư Lăng khuyến cáo người dân khi phát hiện thông tin cá nhân bị sử dụng trái phép cần chủ động liên hệ với cơ quan đăng ký kinh doanh, cơ quan thuế và Cơ quan Cảnh sát điều tra để đề nghị xác minh. Quá trình này, người dân phải chứng minh mình là nạn nhân, không chỉ nói 'không biết'. Các chứng cứ có thể gồm: đơn trình bày sự việc gửi đến Công an cửa khẩu và đơn vị ra lệnh hoãn xuất cảnh; tố giác tội phạm về hành vi sử dụng trái phép thông tin CCCD; giám định chữ ký trên hồ sơ đăng ký doanh nghiệp. Ngoài ra, cần chứng minh không tham gia quản lý, điều hành công ty như không mở tài khoản ngân hàng, không ký hóa đơn, hợp đồng, không nhận lợi ích từ hoạt động của công ty.
Định hướng kết nối dữ liệu để ngăn chặn doanh nghiệp 'ma'
Luật sư Lăng cũng hoan nghênh Quyết định số 1308/QĐ-TTg của Chính phủ đặt mục tiêu đến năm 2030 vận hành tối thiểu 5 sàn dữ liệu. Ông cho rằng các sàn dữ liệu cần được kết nối với dữ liệu dân cư, đăng ký doanh nghiệp và thuế để người dân có thể tra cứu, kiểm soát việc sử dụng thông tin cá nhân, đồng thời có cơ chế cảnh báo khi phát sinh doanh nghiệp hoặc giao dịch bất thường. 'Nếu thực hiện tốt, đây sẽ là công cụ hữu hiệu không chỉ thúc đẩy thị trường dữ liệu minh bạch mà còn góp phần ngăn chặn tình trạng mạo danh, doanh nghiệp “ma” và hạn chế những hệ lụy pháp lý đối với người dân', Luật sư Nguyễn Hải Lăng chia sẻ.
