Chiều 23.7, UBND thành phố Đà Nẵng tổ chức họp báo cung cấp thông tin về tình hình kinh tế - xã hội 6 tháng đầu năm 2026. Trả lời câu hỏi của báo chí về việc vì sao đến nay vẫn chưa tiến hành khai quật con tàu cổ phát lộ tại bờ biển Hội An, bà Nguyễn Thu Phương, Phó giám đốc Sở VH-TT-DL thành phố Đà Nẵng, cho biết việc khai quật chưa thể triển khai do phải thực hiện đầy đủ các quy trình, thủ tục theo luật Di sản văn hóa mới có hiệu lực.
Nguyên nhân chậm trễ do quy trình pháp lý và tổ chức
Bên cạnh đó, quá trình sắp xếp tổ chức bộ máy sau điều chỉnh địa giới hành chính cũng ảnh hưởng đến tiến độ thực hiện. Theo bà Phương, đơn vị đã có báo cáo gửi Bộ VH-TT-DL để xin chủ trương thực hiện khai quật khẩn cấp đối với con tàu cổ.
Bà Nguyễn Thu Phương cho biết, đây là dự án có tính chất kỹ thuật rất phức tạp, di vật có quy mô lớn, chi phí thực hiện cao và việc lựa chọn đơn vị tư vấn phải đáp ứng yêu cầu chuyên môn sâu. Do đó, toàn bộ quá trình chuẩn bị phải được thực hiện thận trọng, bảo đảm đúng quy định của pháp luật và an toàn cho di vật.
Công tác bảo vệ hiện trường và hoàn thiện hồ sơ
Theo Phó giám đốc Sở VH-TT-DL thành phố Đà Nẵng, đơn vị đang phối hợp với chính quyền địa phương tiếp tục bảo vệ hiện trường, triển khai các biện pháp bảo quản tạm thời đối với phần di vật đã phát lộ, đồng thời khẩn trương hoàn thiện hồ sơ để trình UBND TP.Đà Nẵng phê duyệt phương án khai quật trong thời gian sớm nhất.
Liên quan đến vụ việc, Trung tâm Bảo tồn di sản văn hóa thế giới Hội An cũng cho biết các thủ tục phục vụ việc khai quật, đưa con tàu cổ lên khỏi bãi biển vẫn đang được xúc tiến. Theo trung tâm, đây là một di sản khảo cổ nên toàn bộ quy trình phải được thực hiện chặt chẽ, thận trọng; hồ sơ phải lấy ý kiến của nhiều sở, ngành và tham vấn các đơn vị chuyên môn. Bên cạnh đó, phương án tài chính cho dự án khai quật hiện vẫn đang được các cơ quan chức năng xem xét, nên việc khai quật chưa thể triển khai.
Phát hiện và nghiên cứu ban đầu về tàu cổ
Con tàu gỗ cổ được người dân phát hiện vào sáng 26.12.2023, khi phần khung tàu dần lộ ra dưới lớp cát tại bờ biển phường Hội An Tây, sát mép nước. Thời điểm phát hiện, phần thân tàu lộ thiên dài khoảng 15 m, rộng khoảng 3 m, với khung gỗ bao quanh còn khá rõ, mang hình dáng một con tàu cổ.
Trong năm 2024, Trung tâm Bảo tồn di sản văn hóa thế giới Hội An phối hợp với Bảo tàng Quảng Nam (nay là Bảo tàng Đà Nẵng) và các đơn vị liên quan tiến hành khảo sát chuyên sâu. Kết quả nghiên cứu bước đầu cho thấy con tàu có kích thước lớn, mang nhiều đặc trưng của kết cấu tàu thuyền truyền thống Đông Nam Á như có sống mũi, nhiều lớp ván be, sử dụng gỗ bằng lăng (săng lẻ) làm giang và gỗ kiền kiền làm ván be.
Bên cạnh đó, con tàu cũng mang nhiều đặc điểm của tàu thuyền truyền thống Trung Quốc, như vách ngang chia thành nhiều khoang, sàn sa quạ, sử dụng đinh sắt, kỹ thuật đóng đinh xiên ở rìa ván và các cấu kiện bằng gỗ thông.
Niên đại và giá trị khảo cổ
Theo các chuyên gia, dựa trên sự tương đồng về cấu trúc, kỹ thuật đóng tàu và vật liệu với nhiều tàu đắm từng được phát hiện ở vùng biển Đông Nam Á, con tàu cổ ở bờ biển Hội An nhiều khả năng có niên đại từ giữa cuối thế kỷ 14 đến thế kỷ 16. Đây được đánh giá là phát hiện khảo cổ có giá trị lớn, hứa hẹn cung cấp thêm nhiều tư liệu về lịch sử giao thương hàng hải trong khu vực nếu được khai quật và nghiên cứu đầy đủ.
