Ngày 14/7/2026, Bảo hiểm xã hội (BHXH) thành phố Hà Nội ban hành Công văn số 4231/BHXH-TTHT cảnh báo hành vi lừa đảo chuyển tiền liên quan đến các loại bảo hiểm: xã hội, y tế, thất nghiệp, tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp.
Chiêu thức lừa đảo lợi dụng việc thu hồi nợ bảo hiểm
Thời gian qua, BHXH thành phố Hà Nội và BHXH các cơ sở đã phối hợp với Viện kiểm sát nhân dân thành phố Hà Nội, Viện kiểm sát nhân dân các khu vực gửi thông báo yêu cầu đơn vị sử dụng lao động khắc phục tình trạng chậm đóng bảo hiểm. Lợi dụng việc này, nhiều đối tượng giả danh cán bộ Viện kiểm sát hoặc cán bộ BHXH để liên hệ với doanh nghiệp qua điện thoại hoặc tin nhắn.
Kịch bản lừa đảo thường diễn ra theo nhiều bước. Đầu tiên, đối tượng tự xưng là cán bộ Viện kiểm sát nhân dân hoặc cơ quan BHXH đang xử lý hồ sơ chậm đóng. Sau đó, thông báo doanh nghiệp còn nợ tiền các loại bảo hiểm và yêu cầu nộp ngay để tránh bị xử lý. Chúng tạo tâm lý cấp bách bằng cách đe dọa khởi kiện, cưỡng chế hoặc áp dụng biện pháp xử lý nếu không chuyển tiền ngay. Cuối cùng, hướng dẫn doanh nghiệp chuyển toàn bộ số tiền nợ vào tài khoản ngân hàng cá nhân thay vì tài khoản chính thức của BHXH. Sau khi nhận tiền, các đối tượng cắt liên lạc, khiến doanh nghiệp vừa mất tiền vừa vẫn phải đóng bảo hiểm theo quy định.
Thủ đoạn tinh vi hơn trong bối cảnh đôn đốc thu hồi nợ
Đây là thủ đoạn không mới nhưng được biến tướng tinh vi khi các đối tượng lợi dụng đúng thời điểm cơ quan chức năng đang thực hiện việc đôn đốc thu hồi nợ bảo hiểm, khiến nhiều doanh nghiệp dễ tin tưởng. Theo BHXH thành phố Hà Nội, các đơn vị sử dụng lao động chỉ được chuyển tiền chậm đóng vào tài khoản chính thức của cơ quan BHXH đã được công khai. Doanh nghiệp nên liên hệ trực tiếp qua các kênh chính thống như Cổng thông tin điện tử, Fanpage Facebook có tick xanh, Zalo Official Account có tick vàng, hoặc số hotline của BHXH thành phố Hà Nội.
Khuyến cáo này đặc biệt quan trọng vì các cuộc gọi mạo danh thường hiển thị số điện thoại gần giống số của cơ quan Nhà nước hoặc sử dụng thông tin doanh nghiệp khá chính xác để tạo lòng tin.
Chế tài hình sự đối với hành vi lừa đảo
Hành vi giả danh cơ quan Nhà nước để chiếm đoạt tiền của doanh nghiệp có dấu hiệu của Tội lừa đảo chiếm đoạt tài sản theo Điều 174 Bộ luật Hình sự 2015, sửa đổi bổ sung năm 2017. Tùy theo giá trị tài sản và tính chất vi phạm, mức hình phạt như sau:
- Chiếm đoạt từ 2 triệu đồng đến dưới 50 triệu đồng hoặc thuộc trường hợp luật quy định: phạt cải tạo không giam giữ đến 3 năm hoặc phạt tù từ 6 tháng đến 3 năm.
- Có tổ chức, tính chất chuyên nghiệp, lợi dụng chức vụ quyền hạn, dùng thủ đoạn xảo quyệt, chiếm đoạt từ 50 triệu đồng đến dưới 200 triệu đồng: phạt tù từ 2 năm đến 7 năm.
- Chiếm đoạt từ 200 triệu đồng đến dưới 500 triệu đồng hoặc các trường hợp tăng nặng khác: phạt tù từ 7 năm đến 15 năm.
- Chiếm đoạt từ 500 triệu đồng trở lên hoặc gây hậu quả đặc biệt nghiêm trọng: phạt tù từ 12 năm đến 20 năm hoặc tù chung thân.
Ngoài hình phạt chính, người phạm tội có thể bị phạt tiền từ 10 triệu đồng đến 100 triệu đồng, tịch thu một phần hoặc toàn bộ tài sản, cấm đảm nhiệm chức vụ, cấm hành nghề hoặc làm công việc nhất định. Nếu sử dụng mạng viễn thông, mạng máy tính hoặc phương tiện điện tử để lừa đảo, tùy trường hợp còn có thể bị xử lý theo các quy định khác của Bộ luật Hình sự.
Khuyến cáo doanh nghiệp cần kiểm tra thông tin trước khi chuyển tiền
Cơ quan BHXH khuyến cáo doanh nghiệp không chuyển tiền chỉ dựa trên cuộc gọi, tin nhắn hoặc tài khoản ngân hàng được cung cấp qua điện thoại. Trước khi thanh toán bất kỳ khoản tiền nào liên quan đến bảo hiểm, cần kiểm tra thông tin với cơ quan BHXH quản lý hoặc đối chiếu tài khoản nhận tiền với danh sách tài khoản chính thức do cơ quan BHXH công bố.
Trong bối cảnh lừa đảo công nghệ cao ngày càng tinh vi, việc nâng cao cảnh giác, xác minh thông tin qua các kênh chính thống và tuyệt đối không chuyển tiền vào tài khoản cá nhân theo yêu cầu của người tự xưng là cán bộ cơ quan Nhà nước là biện pháp hiệu quả nhất để bảo vệ tài sản của doanh nghiệp.
(Bài viết có sự phối hợp cung cấp dữ liệu và thông tin pháp lý từ LuatVietnam.vn trong khuôn khổ chuyên mục Phòng, chống tội phạm công nghệ cao)
Linh Hoàng, Quý Khánh
