Khi màn đêm còn phủ kín, cửa biển Đà Nông đã nhộn nhịp. Tiếng máy tàu nổ giòn, tiếng kéo đá lạnh, vận chuyển nhiên liệu và nhu yếu phẩm xuống khoang tàu hòa cùng tiếng sóng. Tại Trạm Kiểm soát Biên phòng Đà Nông, phòng trực sáng đèn; trên màn hình máy tính, cán bộ trạm chăm chú theo dõi thông tin tàu cá chuẩn bị xuất bến. Hồ sơ từng tàu được kiểm tra cẩn thận từ giấy phép khai thác, đăng ký, đăng kiểm đến tình trạng thiết bị giám sát hành trình.
Kiểm soát chặt chẽ từ cửa biển
Ngoài cửa biển, những con tàu lần lượt nổ máy vươn khơi. Trên màn hình giám sát, các tín hiệu liên tục dịch chuyển theo từng hải trình. Đại úy Lương Văn Phương, Trạm trưởng Kiểm soát Biên phòng Đà Nông, Đồn Biên phòng Hòa Hiệp Nam chia sẻ: “Nhiều người chỉ nhìn thấy vài phút làm thủ tục tại cửa biển, nhưng phía sau là cả quá trình quản lý, theo dõi và phối hợp giữa nhiều lực lượng. Chỉ cần phát hiện thiết bị giám sát hành trình gặp sự cố, giấy tờ chưa đủ hoặc có dấu hiệu vi phạm, tàu sẽ phải khắc phục xong mới được xuất bến”.
Thay đổi nhận thức ngư dân
Tại Trạm Kiểm soát Biên phòng Đà Rằng, mỗi ngày cán bộ trực thường xuyên trao đổi với chủ tàu, thuyền trưởng để nắm bắt tình hình khai thác, nhắc nhở duy trì kết nối thiết bị giám sát hành trình. Theo Đại úy Phan Ngọc Dương, Trạm trưởng Kiểm soát Biên phòng Đà Rằng, Đồn Biên phòng Tuy Hòa, hiệu quả chống khai thác IUU không chỉ đo bằng số lượt kiểm tra hay vi phạm, mà còn thể hiện ở sự thay đổi nhận thức của ngư dân. “Muốn chống khai thác IUU hiệu quả thì trước hết phải giúp ngư dân hiểu luật. Khi nhận thức thay đổi, việc chấp hành sẽ trở thành ý thức tự giác”.
Hình ảnh những người lính biên phòng đến các bến cá, khu neo đậu tàu thuyền hay từng hộ ngư dân để tuyên truyền, phổ biến pháp luật đã trở nên quen thuộc. Nhiều cuộc trao đổi diễn ra ngay sau khi tàu cập bến hoặc trước lúc ngư dân chuẩn bị ra khơi. Từ những câu chuyện gần gũi, các quy định về chống khai thác IUU dần được ngư dân tiếp cận và thực hiện nghiêm túc.
Kết quả 6 tháng đầu năm
Trong 6 tháng đầu năm, các đơn vị biên phòng tuyến biển do Ban Chỉ huy Bộ đội Biên phòng tỉnh Đắk Lắk quản lý đã tuyên truyền, hướng dẫn cho 17.055 lượt chủ phương tiện, thuyền trưởng; tổ chức ký 2.974 bản cam kết chống khai thác IUU, trao 475 lá cờ Tổ quốc tặng ngư dân và kịp thời thông báo cho 1.452 tàu cá hoạt động gần ranh giới trên biển không vượt sang vùng biển nước ngoài. Qua quản lý, giám sát, bộ đội biên phòng phát hiện 4 tàu cá mất kết nối thiết bị giám sát hành trình trên biển và xử lý 31 vụ vi phạm hành chính liên quan đến 31 đối tượng, 24 tàu cá với tổng số tiền xử phạt 217 triệu đồng.
Ngư dân tự giác chấp hành
Chiều muộn, tại cảng cá Phú Lạc, những con tàu lần lượt trở về sau nhiều ngày bám biển. Trên cầu cảng, ngư dân tất bật chuyển những sọt hải sản lên bờ. Sau niềm vui của chuyến biển thuận lợi là những công việc nay đã trở thành thói quen. Ông Biện Khắc Linh, chủ tàu cá PY-95023-TS với hơn 20 năm gắn bó biển, mở cuốn nhật ký khai thác, cẩn thận rà soát lại thông tin. Với ông, ghi chép nhật ký khai thác hay kiểm tra thiết bị giám sát hành trình giờ đây đã quen thuộc như kiểm tra ngư lưới cụ trước mỗi lần ra khơi. “Trước đây, nhiều người chỉ nghĩ đơn giản ra khơi là để đánh bắt. Bây giờ thì khác, ngư dân hiểu rằng muốn làm nghề lâu dài phải chấp hành đúng các quy định của Nhà nước”, ông Linh chia sẻ.
Sự chuyển biến tích cực trong nhận thức và hành động của ngư dân không chỉ giúp hạn chế vi phạm mà còn góp phần xây dựng nghề cá Việt Nam phát triển bền vững.
