Gần đây, trên mạng xã hội xuất hiện nhiều bài viết đặt câu hỏi về giá cả của các quán ăn, chẳng hạn như "quán này đắt hay rẻ?" mà không đưa ra kết luận, để cộng đồng mạng tự nhận xét. Điển hình là vụ ghẹ đỏ ở phường Sầm Sơn (Thanh Hóa) với giá 1,7 triệu đồng/kg, tiếp đến là đĩa cơm 35.000 đồng ở xã Tuyên Quang (thành phố Phan Thiết cũ, nay thuộc tỉnh Lâm Đồng), và mới đây là ly chè thập cẩm 170.000 đồng ở Huế.
Những bài viết này nhanh chóng chia cộng đồng mạng thành hai phe: một bên cho rằng giá cả hợp lý, đặc biệt trong dịp lễ hoặc tại khu du lịch; bên kia so sánh với nơi khác, thời điểm khác và cho là đắt đỏ. Hậu quả là chính quyền địa phương phải vào cuộc xác minh để làm rõ đúng sai, nhằm bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng hoặc ngành du lịch, bởi sinh kế của hàng ngàn lao động có thể bị ảnh hưởng.
Góc nhìn pháp lý về kinh doanh ăn uống
Luật sư Phạm Thị Kim Trương, Công ty luật LTT & Lawyers, cho biết theo Luật Giá năm 2023, các tổ chức, cá nhân kinh doanh dịch vụ ăn uống phải niêm yết giá và công khai thông tin về giá bán hàng hóa, dịch vụ. Tuy nhiên, trong thực tế, chủ quán và khách hàng hiếm khi ký hợp đồng mà thường trao đổi qua thực đơn, hỏi giá trước khi ăn, giao dịch được xác lập nhanh chóng bằng lời nói.
Các mặt hàng này không thuộc danh mục phải kê khai, đăng ký giá, mà do tổ chức, cá nhân kinh doanh tự quyết định dựa trên nhiều yếu tố như nguyên liệu, nhân công, vị trí, thời điểm lễ tết, thuế, phí… Do đó, giá bán có thể điều chỉnh hợp lý. Khách hàng có quyền đồng ý hoặc không sử dụng dịch vụ sau khi trao đổi giá. Nếu xảy ra xung đột, pháp luật ưu tiên thương lượng, đối thoại. Nếu không thống nhất, một bên có thể phản ánh, khiếu nại.
Ranh giới giữa cảm nhận cá nhân và "nói xấu"
Luật sư Trương nhấn mạnh, mọi người có quyền chia sẻ ý kiến và trải nghiệm nhưng phải dựa trên thông tin có căn cứ, trung thực. Ranh giới giữa cảm nhận cá nhân và "nói xấu" nằm ở việc thông tin có đầy đủ, đúng sự thật, có căn cứ và có gây ảnh hưởng xấu đến uy tín của tổ chức, cá nhân hay không. Nếu thông tin xuyên tạc, bịa đặt, vu cáo, có thể bị xử lý.
Cụ thể, việc quay phim, chụp ảnh, đăng tải hình ảnh, địa chỉ cơ sở kinh doanh mà không được sự đồng thuận, lợi dụng mạng xã hội để cung cấp thông tin giả mạo, sai sự thật, vu khống, xúc phạm uy tín, danh dự, nhân phẩm có thể bị phạt tiền từ 10 đến 20 triệu đồng. Ngoài xử phạt hành chính, nếu có tổn thất thực tế, bên bị ảnh hưởng có thể yêu cầu xin lỗi công khai và bồi thường thiệt hại. Đặc biệt, nếu bịa đặt hoặc loan truyền điều sai sự thật nhằm xúc phạm nghiêm trọng nhân phẩm, danh dự hoặc gây thiệt hại đến quyền lợi hợp pháp, có thể bị xem xét trách nhiệm hình sự theo Điều 156 Bộ luật Hình sự.
Luật sư Trương kết luận: "Pháp luật có thể điều chỉnh hành vi, nhưng để xây dựng môi trường văn minh, ý thức mỗi cá nhân khi tham gia không gian mạng là quan trọng hơn. Một câu hỏi hay bài đăng tưởng vô hại nhưng nếu thiếu trách nhiệm, có thể gây tổn hại không đáng có cho người khác và cộng đồng."
