Cục Thuế (Bộ Tài chính) vừa công bố Sách trắng về công tác quản lý thuế giai đoạn 2021-2025, trong đó nêu rõ cơ quan thuế các cấp đã ban hành 85.000 thông báo tạm hoãn xuất cảnh đối với người nộp thuế (NNT) nợ gần 57.000 tỉ đồng tiền thuế. Đây là một trong những biện pháp cưỡng chế mạnh được áp dụng nhằm thu hồi nợ thuế, đặc biệt hiệu quả với các trường hợp cố tình chây ỳ.
Kết quả thu hồi nợ từ biện pháp tạm hoãn xuất cảnh
Trong tổng số 85.000 thông báo tạm hoãn xuất cảnh, có 49.000 NNT không hoạt động tại địa chỉ đăng ký nhưng không thông báo đến cơ quan thuế, với số nợ lên tới 5.900 tỉ đồng. Nhờ áp dụng biện pháp này, cơ quan thuế đã thu hồi được 3.500 tỉ đồng từ hơn 10.000 NNT đang bị tạm hoãn xuất cảnh. Riêng nhóm NNT không hoạt động tại địa chỉ đăng ký đã nộp gần 100 tỉ đồng từ 3.400 trường hợp.
Theo đánh giá của Cục Thuế, việc áp dụng cưỡng chế nợ thuế có ý nghĩa quan trọng trong bối cảnh nợ thuế tăng đều qua các năm. Số nợ thuế cuối năm 2025 tăng gấp đôi so với năm 2021, nhưng kết quả thu hồi nợ năm 2025 đạt 65.000 tỉ đồng, gấp 2,6 lần năm 2021 và tăng 3,34% so với năm 2024.
Thực trạng nợ thuế đến cuối năm 2025
Tổng nợ thuế cuối năm 2025 ở mức 238.662 tỉ đồng, trong đó nợ có khả năng thu là 169.371 tỉ đồng; nợ khó thu 44.476 tỉ đồng; nợ đang xử lý là 24.815 tỉ đồng. Tỷ lệ nợ trên tổng thu chiếm 10,13%, cao hơn nhiều so với mục tiêu đến năm 2030 là dưới 7%.
Về cơ cấu nợ, các khoản nợ lớn chủ yếu tập trung ở nợ tiền sử dụng đất, tiền thuê đất tại các dự án bất động sản chậm triển khai hoặc vướng pháp lý; nợ tiền chậm nộp phát sinh và tích lũy theo mức 0,03%/ngày; các khoản nợ của doanh nghiệp khó khăn về dòng tiền, chưa có khả năng thanh toán do ảnh hưởng của giai đoạn hậu Covid-19.
Nguyên nhân và giải pháp xử lý nợ thuế
Sách trắng chỉ rõ: "Dù có những chỉ đạo quyết liệt nhưng tình trạng nợ thuế vẫn chịu tác động của cả yếu tố khách quan và chủ quan. Cụ thể, khó khăn trong hoạt động sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp; vướng mắc trong việc bàn giao đất, giải phóng mặt bằng để thực hiện các dự án đất đai, bất động sản; NNT chây ì, cố tình kéo dài thời gian thực hiện hoặc mất khả năng thanh toán…"
Để giải quyết tình trạng nợ thuế, cơ quan thuế cho rằng cần thực hiện đồng bộ các giải pháp, bao gồm sự vào cuộc của chính quyền địa phương để giải quyết vướng mắc về đất đai, đồng thời cơ quan thuế thực hiện đầy đủ các biện pháp đôn đốc, cưỡng chế, tạm hoãn xuất cảnh theo quy định của Luật Quản lý thuế. Bên cạnh đó, tiếp tục xử lý nợ tồn đọng, khoanh nợ, xóa nợ đối với trường hợp thực sự mất khả năng thanh toán.
Tăng cường rà soát và chuẩn hóa dữ liệu nợ
Cơ quan thuế các cấp cũng tăng cường rà soát, chuẩn hóa dữ liệu nợ thuế, xử lý các khoản nợ sau, nợ ảo, nợ chờ điều chỉnh; theo dõi sát diễn biến nợ theo từng địa bàn, khoản thu và nhóm NNT để áp dụng các biện pháp phù hợp. Điều này nhằm nâng cao hiệu quả công tác quản lý nợ và thu hồi tiền thuế cho ngân sách nhà nước.
