Hơn 30 doanh nghiệp kinh doanh vàng, kim cương và đá quý trên địa bàn TP.HCM đã tạm ngừng hoạt động, đóng cửa hoặc giải thể trong thời gian gần đây, sau vụ án buôn lậu kim cương xuyên quốc gia khiến nhiều thương hiệu lớn bị khởi tố. Làn sóng này không chỉ ảnh hưởng đến các cửa hàng liên quan trực tiếp đến vụ án mà còn lan rộng ra nhiều khu vực kinh doanh sầm uất khác, đẩy thị trường kim hoàn vào tình trạng biến động hiếm thấy.
Làn sóng đóng cửa lan rộng tại TP.HCM
Theo ông Nguyễn Văn Dưng, Chủ tịch Hội Mỹ nghệ Kim hoàn Đá quý TP.HCM, khảo sát sơ bộ của Hội cho thấy từ đầu tháng 7 đến nay đã có hơn 30 doanh nghiệp kinh doanh vàng, kim cương và đá quý trên địa bàn TP.HCM tạm ngừng hoạt động. Con số này có thể còn cao hơn thực tế, bởi nhiều doanh nghiệp trong ngành không phải là hội viên nên chưa được thống kê đầy đủ. Các cửa hàng đóng cửa tập trung chủ yếu tại các quận trung tâm như Quận 1, Quận 3 và Quận 5, nơi tập trung nhiều thương hiệu kim hoàn nổi tiếng.
Trước đó, chủ các thương hiệu kinh doanh vàng và kim cương nổi tiếng như Kim Lý, Ngọc Châu Âu và Ngọc Tâm đã bị cơ quan công an khởi tố trong vụ án buôn lậu kim cương xuyên quốc gia. Sau diễn biến này, toàn bộ cửa hàng thuộc các thương hiệu trên đều đồng loạt đóng cửa. Bên cạnh đó, nhiều cửa hàng kinh doanh kim cương khác cũng treo thông báo tạm ngừng hoạt động với lý do sửa chữa hoặc nâng cấp hệ thống. Một số doanh nghiệp nhỏ lẻ thậm chí đã nộp đơn xin giải thể hoặc phá sản, cho thấy sức ép trên thị trường ngày càng lớn.
Nguyên nhân từ áp lực dòng tiền và khó khăn thanh khoản
Lý giải nguyên nhân, ông Nguyễn Văn Dưng cho rằng hoạt động kinh doanh của ngành đang gặp nhiều khó khăn, áp lực dòng tiền ngày càng lớn. Trong khi đó, lượng khách mang trang sức đến bán lại tăng mạnh khiến nhiều doanh nghiệp không đủ khả năng cân đối thanh khoản, buộc phải tạm dừng hoạt động hoặc đóng cửa. Tình trạng này xảy ra do tác động từ vụ buôn lậu, khiến niềm tin của khách hàng giảm sút, đồng thời các ngân hàng thắt chặt tín dụng đối với lĩnh vực kim hoàn. Nhiều doanh nghiệp không thể tiếp cận vốn vay để duy trì hoạt động, dẫn đến vỡ nợ và phải ngừng kinh doanh.
Khảo sát của Hội Mỹ nghệ Kim hoàn Đá quý TP.HCM cũng cho thấy, bên cạnh các doanh nghiệp lớn có thương hiệu, nhiều cửa hàng nhỏ lẻ ở các chợ và trung tâm thương mại cũng chịu ảnh hưởng nặng nề. Doanh thu của các tiệm vàng giảm từ 30% đến 50% so với cùng kỳ năm trước, trong khi chi phí mặt bằng và nhân công vẫn không giảm. Điều này buộc họ phải tính đến phương án đóng cửa tạm thời hoặc vĩnh viễn.
Kiểm tra định kỳ hay đột xuất? Phân biệt rõ thẩm quyền quản lý
Trong bối cảnh thị trường có nhiều biến động, Cục Quản lý và Phát triển thị trường trong nước (Bộ Công Thương) dự kiến kiểm tra 5 doanh nghiệp kinh doanh kim khí và đá quý. Tuy nhiên, ông Trần Việt Hùng, Trưởng phòng Nghiệp vụ của Cục, khẳng định đây là hoạt động nghiệp vụ định kỳ, nằm trong kế hoạch chung của Cục Phòng, chống rửa tiền (kỳ kiểm tra thứ 8), không phải đợt kiểm tra đột xuất nhằm vào thị trường vàng, trang sức. Theo ông Hùng, đối với các cuộc kiểm tra chuyên đề định kỳ, cơ quan quản lý phải xây dựng kế hoạch, thực hiện đầy đủ quy trình phê duyệt theo quy định và thông báo cho doanh nghiệp ít nhất một tuần trước khi triển khai. Quy trình này hoàn toàn khác với các cuộc kiểm tra đột xuất, vốn chỉ được thực hiện khi có dấu hiệu vi phạm rõ ràng.
Đại diện Cục Quản lý và Phát triển thị trường trong nước cũng nhấn mạnh cần phân biệt rõ thẩm quyền quản lý giữa các cơ quan nhà nước để tránh gây hiểu nhầm. Theo đó, lực lượng quản lý thị trường chỉ kiểm tra đối với mặt hàng kim khí và đá quý, bao gồm cả đá quý gắn trên trang sức. Nội dung kiểm tra tập trung vào việc niêm yết giá, nguồn gốc xuất xứ, nhãn hàng hóa và công tác phòng, chống hàng giả, hàng nhái. "Trên thực tế, đá quý thường được gắn trên trang sức hoặc nhẫn. Vì vậy, khi kiểm tra tính hợp pháp, nguồn gốc xuất xứ và việc niêm yết giá của đá quý, lực lượng chức năng bắt buộc phải xem xét tổng thể sản phẩm trang sức đó", ông Hùng cho biết.
Tác động lâu dài đến thị trường kim hoàn
Giới chuyên gia nhận định, làn sóng đóng cửa này sẽ còn tiếp diễn trong thời gian tới khi các vụ việc liên quan đến buôn lậu kim cương được điều tra mở rộng. Nhiều doanh nghiệp trong ngành đang phải tái cấu trúc hoạt động, thậm chí chuyển đổi sang các lĩnh vực khác để tồn tại. Thị trường kim hoàn TP.HCM - vốn được xem là trung tâm mua bán vàng, kim cương lớn nhất cả nước - đang đối mặt với nguy cơ thu hẹp quy mô nghiêm trọng. Các hiệp hội ngành nghề kêu gọi cơ quan chức năng sớm ổn định thị trường, đồng thời hỗ trợ doanh nghiệp về vốn và pháp lý để vượt qua khủng hoảng.
