Ukraine vừa công bố đoạn video ghi lại khoảnh khắc một máy bay chiến đấu F-16 bắn hạ một UAV trinh sát Nga ở độ cao khoảng 10.000 mét, được xem là kỷ lục trong xung đột. Đoạn video được công bố trên các kênh chính thức của Không quân Ukraine, cho thấy hình ảnh từ màn hình hiển thị trong buồng lái (HUD) của phi công, với mục tiêu bị khóa và tên lửa đánh trúng trực diện.
Bằng chứng từ video
Theo nguồn tin từ truyền thông Ukraine, sự việc diễn ra khi một UAV Nga hoạt động ở độ cao lớn để trinh sát vùng trời Ukraine, hỗ trợ tấn công bằng tên lửa và máy bay không người lái cảm tử. Tiêm kích F-16 được điều động từ một căn cứ không quân để đánh chặn. Phi công sử dụng tên lửa không đối không tầm nhiệt AIM-9X Sidewinder để tiêu diệt mục tiêu ở khoảng cách ngoài tầm nhìn bằng mắt thường.
Video kéo dài chưa đầy một phút, nhưng cho thấy rõ hình dạng của UAV và thông số kỹ thuật trên màn hình, bao gồm độ cao và tốc độ. Điểm đặc biệt là UAV bị bắn hạ ở độ cao gần 10.000 mét, cao hơn đáng kể so với các vụ tiêu diệt UAV trước đó thường diễn ra dưới 5.000 mét. Con số này nếu được xác nhận sẽ trở thành kỷ lục về độ cao bắn hạ UAV trong cuộc chiến giữa Nga và Ukraine.
Lần đầu tiên F-16 hạ mục tiêu trên không
Đây cũng là lần đầu tiên tiêm kích F-16 do phương Tây cung cấp được ghi nhận bắn hạ một mục tiêu là UAV, chứ không phải tên lửa hành trình như các vụ trước đó. Kể từ khi Ukraine tiếp nhận F-16 vào mùa hè năm ngoái, chúng chủ yếu thực hiện nhiệm vụ phòng thủ tên lửa hành trình và máy bay không người lái. Việc bắn hạ UAV trinh sát tầm cao cho thấy năng lực kiểm soát không phận của Ukraine đã được nâng lên đáng kể.
Chuyên gia quân sự nhận định rằng việc loại bỏ UAV trinh sát trước khi chúng kịp chuyển tọa độ các mục tiêu quan trọng sẽ giúp giảm thiểu hiệu quả của các đòn tấn công sau đó. Nga thường dùng UAV như Orlan-10 hoặc Zala để phát hiện lưới phòng không và hệ thống phòng thủ Ukraine, từ đó dẫn dắt tên lửa hay UAV tự sát. Do đó, mỗi UAV trinh sát bị tiêu diệt đều có giá trị chiến lược cao.
Ý nghĩa chiến thuật
Các chuyên gia tại Hãng thông tấn Defense Express lưu ý rằng độ cao 10.000 mét nằm ngoài tầm hoạt động hiệu quả của hầu hết các vũ khí phòng không tầm thấp mà Ukraine đang sử dụng như Stinger hay Igla. Vì vậy, F-16 với khả năng hoạt động ở tầng bình lưu là phương tiện phù hợp nhất để xử lý các mục tiêu bay cao. Điều này giải thích vì sao Ukraine quyết định sử dụng chiến đấu cơ thay vì hệ thống phòng không mặt đất.
Ngoài ra, đây có thể là tín hiệu cho thấy Ukraine đã tích hợp thành công F-16 vào chuỗi chỉ huy và kiểm soát phòng không, cho phép phi công nhận dữ liệu từ radar mặt đất và thực hiện đánh chặn ngoài tầm nhìn. Việc giải phóng phi công khỏi sự phụ thuộc vào hệ thống điều khiển hỏa lực mặt đất giúp tăng tính linh hoạt trong việc bảo vệ không phận.
Phản ứng từ các bên
Phía Ukraine chưa công bố thông tin chi tiết về thời gian và địa điểm chính xác, chỉ xác nhận rằng phi đội F-16 đã thực hiện thành công nhiệm vụ. Người phát ngôn không quân cho biết đây là “minh chứng cho hiệu quả của máy bay chiến đấu phương Tây trong môi trường xung đột cường độ cao”. Tuy nhiên, phía Nga chưa ngay lập tức phản hồi về thông tin này.
Trong bối cảnh Nga tăng cường các cuộc tấn công bằng máy bay không người lái nhằm vào cơ sở hạ tầng năng lượng và quân sự của Ukraine, khả năng bắn hạ UAV ở độ cao lớn giúp Ukraine giảm bớt áp lực cho các hệ thống phòng thủ vốn đã căng thẳng. Điều này cũng củng cố vị thế của F-16 trong kế hoạch phòng thủ dài hạn của không quân Ukraine.
Tương lai của chiến tranh UAV
Sự kiện trên một lần nữa làm nổi bật xu hướng sử dụng máy bay có người lái để săn lùng UAV tầm cao. Nhiều quốc gia đang phát triển chiến thuật tương tự, kết hợp radar và vũ khí tên lửa để vô hiệu hóa mối đe dọa từ các mục tiêu nhỏ bay cao. Với việc Nga và Ukraine liên tục nâng cấp drone, cuộc đua về độ cao và tốc độ giữa các hệ thống không người lái và phương tiện đánh chặn sẽ ngày càng quyết liệt.
Giới quan sát đánh giá rằng việc Ukraine ghi nhận kỷ lục bắn hạ UAV ở độ cao gần 10.000 mét không chỉ là chiến tích đơn lẻ, mà còn là bài học kinh nghiệm cho các lực lượng không quân khác trong việc thích ứng với chiến tranh hiện đại, nơi máy bay không người lái đóng vai trò ngày càng then chốt.
