Một tàu hàng treo cờ Singapore đã bị tấn công khi đi qua eo biển Hormuz, làm gia tăng lo ngại về nguy cơ đổ vỡ thỏa thuận tạm thời giữa Mỹ và Iran nhằm bảo đảm an toàn hàng hải tại tuyến vận tải chiến lược này. Theo phóng viên TTXVN tại Trung Đông, truyền thông khu vực ngày 25/6 đưa tin, tàu Ever Lovely đã bị hư hại phần buồng lái sau vụ tấn công nhưng không có thương vong.
Xác nhận từ UKMTO và cáo buộc từ Mỹ
Cơ quan Điều hành Thương mại Hàng hải Vương quốc Anh (UKMTO) xác nhận vụ việc, trong khi hai quan chức Mỹ nói với báo Wall Street Journal rằng vụ tấn công do Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) thực hiện. Hiện phía Iran chưa đưa ra bình luận về các thông tin trên.
Bối cảnh tàu Ever Lovely và cảnh báo từ Iran
Nguồn tin cho biết tàu Ever Lovely chở hàng từ cảng Umm Qasr của Iraq tới Singapore và đã mắc kẹt tại Vịnh Péc-xích hơn 100 ngày trước khi tham gia hành trình rời khu vực. Trước thời điểm xảy ra vụ việc, IRGC đã đăng cảnh báo yêu cầu các tàu chỉ được di chuyển theo các tuyến do Iran chỉ định và phải phối hợp với giới chức nước này khi đi qua eo biển Hormuz.
IMO tạm dừng chiến dịch hỗ trợ
Sau vụ tấn công, Tổ chức Hàng hải Quốc tế (IMO) thuộc Liên hợp quốc đã tạm dừng chiến dịch hỗ trợ các tàu còn mắc kẹt trong khu vực để rà soát lại các điều kiện bảo đảm an toàn. Tổng Thư ký IMO Arsenio Dominguez cho biết quyết định này nhằm xác minh lại các cam kết an ninh đối với hoạt động hàng hải tại eo biển Hormuz, đồng thời lưu ý tàu Ever Lovely không tham gia hành lang di chuyển do IMO điều phối.
Tác động đến thỏa thuận Mỹ-Iran
Vụ việc diễn ra trong bối cảnh lưu lượng tàu thuyền qua eo biển Hormuz mới bắt đầu phục hồi sau khi Mỹ và Iran đạt thỏa thuận tạm thời hồi tuần trước. Theo dữ liệu của hãng theo dõi hàng hải Kpler, có 70 tàu đi qua eo biển Hormuz trong ngày 24/6, tăng hơn gấp đôi so với một ngày trước đó. Thỏa thuận giữa Washington và Tehran yêu cầu Iran nỗ lực bảo đảm an toàn hàng hải để đổi lấy việc Mỹ nới lỏng một số biện pháp hạn chế đối với hoạt động xuất khẩu dầu của Iran. Tuy nhiên, những diễn biến mới đang làm dấy lên lo ngại về khả năng thực thi thỏa thuận này.
Cơ chế phối hợp quân sự Mỹ-Iran
Trong một động thái khác, trả lời phỏng vấn trang tin UnHerd, Phó Tổng thống Mỹ JD Vance cho biết Mỹ và Iran đã nhất trí thiết lập một cơ chế phối hợp quân sự nhằm giảm nguy cơ xung đột trực tiếp, trong đó đại diện của Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ (CENTCOM) và IRGC sẽ làm việc tại thủ đô Doha của Qatar. Theo Phó Tổng thống Mỹ, cơ chế trên là một trong những kết quả đạt được sau cuộc đàm phán cấp cao giữa Mỹ và Iran tại Thụy Sĩ cuối tuần trước. Hai bên đã thống nhất thiết lập một kênh liên lạc trực tiếp để xử lý các vấn đề phát sinh và hạn chế nguy cơ leo thang căng thẳng. Đây được xem là bước đi đáng chú ý khi Mỹ vẫn xếp IRGC vào danh sách các tổ chức khủng bố nước ngoài. Trước đó, giới chức Mỹ chỉ xác nhận đã có các cuộc tiếp xúc với IRGC trong khuôn khổ đàm phán với Iran, song chưa từng đề cập đến việc thiết lập cơ chế phối hợp ở cấp quân sự.
Các cơ chế khác được thỏa thuận
Theo giới chức Mỹ, ngoài cơ chế phối hợp trên, Washington và Tehran còn nhất trí xây dựng hai cơ chế khác nhằm bảo đảm hoạt động thông suốt của eo biển Hormuz và duy trì lệnh ngừng bắn tại khu vực, đặc biệt là ở Liban. Tuy nhiên, hiện chưa rõ cơ chế phối hợp giữa CENTCOM và IRGC sẽ chỉ phụ trách một hay đồng thời cả hai nội dung này.
