Tổng thống Mỹ Donald Trump ngày 12/2 tuyên bố ông sẽ ghi nhớ thỏa thuận với Iran, đồng thời chỉ trích việc Tehran liên tục đổ lỗi cho Washington về các vấn đề trong quan hệ song phương. Phát biểu tại Nhà Trắng, ông Trump nhấn mạnh rằng Mỹ không còn chịu trách nhiệm về những hành động của Iran sau khi rút khỏi thỏa thuận hạt nhân năm 2015.
Thỏa thuận hạt nhân Iran và lập trường của Mỹ
Thỏa thuận hạt nhân Iran, hay còn gọi là Kế hoạch Hành động Toàn diện Chung (JCPOA), được ký kết năm 2015 giữa Iran và nhóm P5+1 (Mỹ, Anh, Pháp, Nga, Trung Quốc và Đức). Theo thỏa thuận, Iran đồng ý hạn chế chương trình hạt nhân để đổi lấy việc dỡ bỏ các lệnh trừng phạt quốc tế. Tuy nhiên, năm 2018, Tổng thống Trump đã đơn phương rút Mỹ khỏi thỏa thuận, gọi đó là 'thỏa thuận tồi tệ nhất từ trước đến nay' và tái áp đặt các lệnh trừng phạt đối với Iran.
Kể từ đó, Iran đã dần vượt qua các giới hạn của thỏa thuận, bao gồm làm giàu uranium ở mức độ cao hơn và tăng cường sản xuất. Tehran cho rằng Mỹ chịu trách nhiệm về sự sụp đổ của JCPOA và kêu gọi Washington quay trở lại thỏa thuận.
Phản ứng của Tổng thống Trump
Trong cuộc họp báo ngày 12/2, ông Trump tuyên bố: 'Tôi sẽ ghi nhớ thỏa thuận với Iran. Đã đến lúc Tehran ngừng đổ lỗi cho Mỹ và chịu trách nhiệm về hành động của mình.' Ông cũng cảnh báo rằng Mỹ sẽ không nhượng bộ trước các yêu cầu của Iran và sẽ tiếp tục duy trì áp lực tối đa thông qua các lệnh trừng phạt.
Theo ông Trump, việc Iran đổ lỗi cho Mỹ là một chiến thuật để trốn tránh trách nhiệm về các vấn đề kinh tế và chính trị trong nước. Ông nhấn mạnh rằng Mỹ sẵn sàng đối thoại nhưng không phải từ vị thế yếu kém.
Tác động đến quan hệ Mỹ-Iran
Tuyên bố của ông Trump được đưa ra trong bối cảnh căng thẳng giữa Mỹ và Iran vẫn ở mức cao. Iran đã nhiều lần bác bỏ khả năng đàm phán trực tiếp với Mỹ dưới các lệnh trừng phạt. Trong khi đó, các đồng minh châu Âu của Mỹ đang nỗ lực cứu vãn thỏa thuận hạt nhân thông qua các kênh ngoại giao riêng.
Các nhà phân tích cho rằng tuyên bố của ông Trump có thể làm giảm cơ hội đạt được một thỏa thuận mới, đồng thời gia tăng nguy cơ xung đột. Tuy nhiên, một số chuyên gia cho rằng đây có thể là một chiến thuật đàm phán nhằm gây sức ép lên Iran.
Phản ứng từ Iran
Iran chưa có phản ứng chính thức trước tuyên bố của ông Trump. Tuy nhiên, trước đó, Ngoại trưởng Iran Mohammad Javad Zarif đã nhiều lần khẳng định rằng Mỹ phải chịu trách nhiệm về việc phá hủy JCPOA và phải bồi thường thiệt hại cho Iran. Tehran cũng yêu cầu Washington dỡ bỏ tất cả các lệnh trừng phạt trước khi quay lại đàm phán.
Trong khi đó, Tổng thống Iran Hassan Rouhani cảnh báo rằng nếu Mỹ không thay đổi chính sách, Iran sẽ tiếp tục giảm các cam kết hạt nhân. Theo số liệu từ Cơ quan Năng lượng Nguyên tử Quốc tế (IAEA), Iran hiện đã làm giàu uranium ở mức 60%, vượt xa giới hạn 3,67% theo JCPOA.
Kết luận
Tuyên bố của Tổng thống Trump cho thấy lập trường cứng rắn của Mỹ trong vấn đề hạt nhân Iran. Việc ông Trump 'ghi nhớ' thỏa thuận có thể là một nỗ lực để chấm dứt các cáo buộc từ Tehran, nhưng đồng thời cũng làm gia tăng bất đồng giữa hai nước. Tương lai của thỏa thuận hạt nhân Iran vẫn còn bỏ ngỏ, với nhiều thách thức từ cả hai phía.
