Quân đội Mỹ hôm 26/6 đã tiến hành không kích vào các mục tiêu quân sự của Iran quanh eo biển Hormuz, nhằm đáp trả vụ Iran bị cáo buộc tấn công tàu hàng tại khu vực này. Đây là sự cố đầu tiên kể từ khi Mỹ và Iran ký bản ghi nhớ (MOU) về mở cửa eo biển và đàm phán hạt nhân.
Chi tiết cuộc không kích
Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ (CENTCOM) cho biết: "Các máy bay của Mỹ đã không kích vào các địa điểm lưu trữ tên lửa, thiết bị bay không người lái (UAV) và các trạm radar ven biển của Iran." Thông cáo nhấn mạnh: "Hành vi gây hấn vô cớ của các lực lượng Iran nhắm vào tàu vận tải thương mại đã vi phạm rõ ràng thỏa thuận ngừng bắn."
Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) tuyên bố sẽ có phản ứng "nhanh chóng, mạnh mẽ và dứt khoát". IRGC cho biết họ đã đẩy lùi một cuộc tấn công của Mỹ vào Sirik, một khu vực trên bờ biển gần eo biển Hormuz.
Phản ứng của Tổng thống Trump
Tổng thống Donald Trump hôm 26/6 gọi vụ tấn công bằng UAV nghi của Iran nhằm vào một tàu hàng ở eo biển Hormuz là vi phạm thỏa thuận chấm dứt xung đột. Ông nói: "Tôi không thích việc họ nổ súng vào ngày hôm qua. Không phải tàu của đồng minh, nhưng là một con tàu. Một con tàu rất đắt tiền và nó vẫn ổn, dù bị tổn hại một chút. Họ không được phép làm điều đó."
Trên mạng xã hội Truth Social, ông Trump viết: "Iran đã phóng ít nhất 4 UAV vào các tàu đang băng qua eo biển Hormuz. Một trong số các UAV đã đâm trúng một tàu chở hàng lớn và rất đắt tiền. Tuy có thiệt hại xảy ra, nhưng con tàu vẫn có thể tiếp tục hành trình. Chúng ta đã bắn hạ 3 UAV còn lại. Rõ ràng, đây là một sự vi phạm đối với thỏa thuận ngừng bắn."
Bối cảnh thỏa thuận Mỹ - Iran
Thỏa thuận Mỹ - Iran quy định lưu lượng giao thông tại eo biển Hormuz sẽ trở lại mức tương đương trước khi chiến tranh bắt đầu, nhưng không đưa ra các điều kiện chi tiết. Iran coi việc kiểm soát eo biển là đòn bẩy then chốt trong đàm phán. Ngày 25/6, IRGC cảnh báo các tàu thuyền chỉ được phép qua lại an toàn thông qua các tuyến đường được Iran chỉ định, thách thức tuyên bố của Mỹ rằng eo biển đã tự do và rộng mở.
Mỹ và Iran thể hiện cách hiểu khác nhau về việc Iran có thể thu phí tàu qua lại hay không. Ông Trump khẳng định eo biển sẽ tiếp tục miễn phí, nhưng Tehran giữ lập trường sẽ có quyền thu phí.
Tác động và triển vọng
Ông Trump nhận định sự cố cho thấy Iran vẫn giữ lại được một phần năng lực quân sự, bất chấp cuộc chiến kéo dài nhiều tháng. Ông nói: "Chúng ta vẫn còn một cuộc chiến phía trước. Họ có một số năng lực, không nhiều. Họ không hề chiến thắng hay gì cả, nhưng họ có một số năng lực, họ vẫn có thể nổ súng." Tuy nhiên, ông đưa ra ít dấu hiệu sẵn sàng tái khởi động cuộc chiến, điều mà tuần trước ông thừa nhận có thể dẫn đến "thảm họa kinh tế" nếu vẫn tiếp diễn.
