Iran hôm 26/6 tái khẳng định quyền kiểm soát hoạt động vận chuyển hàng hải ở eo biển Hormuz và cảnh báo các quốc gia Vùng Vịnh "không nên đứng về phía Mỹ". Tuyên bố được đưa ra chỉ một ngày sau vụ một tàu hàng bị tấn công khi đang cố gắng đi qua eo biển Hormuz, gần bờ biển Oman.
Vụ tấn công tàu hàng và phản ứng của Iran
Cơ quan Điều hành Thương mại Hàng hải Vương quốc Anh (UKMTO) cho biết con tàu báo cáo đã bị một vật thể phóng trúng vào mạn phải, cách cảng Dahit của Oman 14 km về phía đông nam. Một nguồn tin an ninh hàng hải khác nói rằng con tàu có khả năng đã bị nhắm mục tiêu bởi một máy bay không người lái, mặc dù hiện chưa rõ bên nào thực hiện cuộc tấn công này.
Theo các chuyên gia, vụ tấn công làm nổi bật sự mong manh của thỏa thuận sơ bộ giữa Mỹ và Iran nhằm chấm dứt chiến tranh. Iran đáp trả tuyên bố chung mà họ gọi là "can thiệp, vô trách nhiệm và khiêu khích" của Mỹ và 6 quốc gia Vùng Vịnh, bác bỏ yêu cầu của Tehran về việc có thể thu phí đối với các tàu thuyền đi qua eo biển.
Thứ trưởng Ngoại giao Iran cảnh báo
Thứ trưởng Ngoại giao Kazem Gharibabadi cho biết: "Việc đi lại an toàn qua eo biển Hormuz không thể được đảm bảo theo các thỏa thuận mơ hồ, các tuyến đường song song hoặc các quyết định không tính đến vai trò của Iran với tư cách là một quốc gia ven biển."
Đài truyền hình nhà nước Iran đưa tin 3 tàu chở dầu nước ngoài đang cố gắng thực hiện cái gọi là "việc đi lại trái phép" qua eo biển Hormuz đã bị buộc quay đầu sau khi nhận được cảnh báo từ Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC). Tehran không cung cấp thêm chi tiết về vụ việc này.
Tác động đến thị trường dầu mỏ
Giá dầu đã giảm hơn 3% vào ngày 26/6, hướng tới mức giảm mạnh trong tuần bất chấp những diễn giải trái ngược về thỏa thuận tạm thời tuần trước giữa Iran và Mỹ và việc giao thông qua eo biển Hormuz chậm lại. Tập đoàn dầu khí Saudi Aramco đã nối lại hoạt động bốc dỡ dầu thô vào ngày 26/6 tại cảng Ras Tanura ở Vùng Vịnh, cảng dầu lớn nhất thế giới, sau gần 4 tháng tạm ngừng, theo dữ liệu vận chuyển.
Phản ứng của Mỹ và GCC
Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio, vừa kết thúc chuyến công du Vùng Vịnh để trấn an các đồng minh khu vực lo ngại về thỏa thuận tạm thời, nói với các phóng viên rằng nếu Iran đe dọa hoặc chặn tàu thuyền đi qua eo biển thì "chúng ta sẽ gặp vấn đề". Trong tuyên bố chung, ông Rubio và Hội đồng Hợp tác vùng Vịnh (GCC) kêu gọi "tự do, vô điều kiện và không hạn chế" hoạt động hàng hải trong eo biển mà không thu phí hoặc "nỗ lực giành quyền kiểm soát", đồng thời cho biết một nền hòa bình lâu dài phải giải quyết vấn đề tên lửa đạn đạo, máy bay không người lái và sự hỗ trợ của Iran cho các nhóm ủy nhiệm.
Bộ Ngoại giao Iran hôm 26/6 đã phản hồi bằng cách nói rằng sự hiện diện quân sự của Mỹ ở Vùng Vịnh là nguồn gốc của sự bất ổn và chia rẽ trong khu vực, và rằng eo biển Hormuz phải do Tehran và Oman quản lý theo các điều khoản của thỏa thuận tạm thời. "Chúng tôi cảnh báo chống lại việc tiếp tục các chính sách thù địch và can thiệp trong khu vực", tuyên bố nêu rõ.
