Dòng sông Pô Cô từ lâu đã chứng kiến bao câu chuyện nghĩa tình giữa nhân dân hai nước Việt Nam và Campuchia. Trong kháng chiến chống Mỹ, người anh hùng lái đò A Sanh đã dùng thuyền độc mộc vượt sông chở bộ đội, vũ khí, lương thực. Người dân Campuchia ven sông âm thầm báo tin, chia sẻ thực phẩm và dẫn đường cho bộ đội Việt Nam. Những việc làm bình dị ấy đã góp phần làm nên sức mạnh đoàn kết, viết nên trang sử tình hữu nghị. Ngày nay, những ký ức ấy vẫn được truyền lại như biểu tượng đẹp, và người dân đang viết tiếp câu chuyện hòa bình.
Những mối tình không biên giới
Hơn 20 năm trước, bên bờ sông Pô Cô, chàng trai Siu Lăn (SN 1980, làng Phí, xã Sê San, huyện Oyadav, Campuchia) đã vượt dòng sông để trao lời hẹn ước cùng cô gái Gia Rai Ksor Ven (làng Bi, xã Ia O, tỉnh Gia Lai, Việt Nam). Ngay từ cái nhìn đầu tiên, anh đã "ưng cái bụng" cô gái Ven làm rẫy giỏi, sống thật lòng. Vượt qua rào cản địa lý, văn hóa và quốc tịch, hai người đã nghe theo tiếng gọi con tim, về chung một nhà. Cuộc sống của họ đầm ấm, hạnh phúc. Niềm vui lớn nhất là con trai vừa trúng tuyển nghĩa vụ quân sự, trở thành bộ đội Cụ Hồ vào tháng 3 vừa qua. Anh Siu Lăn tâm sự: “Từ nhỏ, tôi đã rất yêu quý người Việt Nam. Trong lần gặp Ven, tôi đã cảm mến ngay, vì cô ấy rất ngoan hiền. Ban đầu rất khó khăn, nhờ có sự giúp đỡ của chính quyền và các anh Bộ đội Biên phòng, tôi mới lấy được vợ Việt Nam. Đến bây giờ, bộ đội vẫn động viên, hướng dẫn gia đình phát triển kinh tế”.
Nơi núi rừng biên cương còn có chuyện tình của chị Siu H’Găng (SN 1987, trú làng Sơn, xã Ia Nan, tỉnh Gia Lai, Việt Nam) và anh Kpuih Bỗ (SN 1987, xã Bó Nhầy, huyện Oyadav, tỉnh Ratanakiri, Campuchia). Kpuih Bỗ được dân làng đánh giá là chàng trai vạm vỡ, chịu thương chịu khó. Nhiều cô gái trong làng muốn "bắt" làm chồng nhưng anh không ưng. Trong một lần tham gia ngày hội đua thuyền độc mộc trên sông Pô Cô, Kpuih Bỗ gặp Siu H’Găng. Cuộc gặp "định mệnh" đã se duyên hai người. Anh quyết tâm theo cô về làm chồng. Đến nay, họ có hai con mang hai dòng máu Việt Nam - Campuchia, sống hạnh phúc trong căn nhà khang trang tại xã Ia Nan. Anh Kpuih Bỗ chia sẻ: “Lần đầu tiên tôi gặp H’Găng, thấy cô ấy thật thà là thích rồi. Tôi rất hạnh phúc khi cô ấy đã yêu tôi thật lòng, cùng nhau cố gắng làm việc, xây dựng mái ấm gia đình. Tôi cảm ơn Đảng, Nhà nước Việt Nam đã quan tâm, hỗ trợ gia đình tôi. Tôi luôn coi Việt Nam là quê hương thứ hai của mình”.
Đồng hành cùng người dân Campuchia
Đồng hành trong hành trình “lập làng” của người dân gốc Campuchia là những cán bộ, chiến sĩ bộ đội Cụ Hồ. Gần 50 năm trước, bộ đội cùng cấp ủy, chính quyền và nhân dân Việt Nam đã cưu mang, giúp đỡ và đến nay vẫn thế. Khi mặt trời thức giấc, bộ đội lên nương giúp bà con lao động sản xuất; khi mặt trời lặn, bộ đội cùng già làng, trưởng thôn đến từng nhà tuyên truyền, động viên bà con làm ăn, phát triển kinh tế, chấp hành chủ trương của Đảng, pháp luật Nhà nước, cùng nhau xây dựng biên giới an toàn, bình yên.
Trung tá Nguyễn Thành Nhơn, Chính trị viên Đồn Biên phòng Ia Pnôn, Bộ đội Biên phòng tỉnh Gia Lai, cho biết: “Với phương châm ‘đến tận ngõ - gõ từng nhà’ để tuyên truyền cho bà con chấp hành nghiêm các quy định của Đảng, Nhà nước. Đồng thời, phối hợp với chính quyền, hội, đoàn thể địa phương hỗ trợ, hướng dẫn các gia đình khó khăn cũng như là gia đình người gốc Campuchia làm ăn để phát triển kinh tế hộ gia đình. Hầu hết các hộ gia đình đồng bào Gia Rai gốc Campuchia có kinh tế ổn định, bà con rất phấn khởi và yên tâm gắn bó, cùng Bộ đội Biên phòng bảo vệ vững chắc biên giới”.
Hiện nay, dọc biên giới tỉnh Gia Lai có khoảng 100 cặp người Việt Nam - Campuchia kết hôn, tập trung nhiều ở xã Ia O, Ia Nan và Ia Pnôn. Cùng với bộ đội, cấp ủy, chính quyền luôn quan tâm đến các gia đình có yếu tố kết hôn với người nước ngoài, không chỉ giúp phát triển kinh tế, ổn định cuộc sống mà còn tăng cường đối ngoại nhân dân, giúp người dân hiểu rõ phong tục tập quán, chia sẻ khó khăn, tạo sự gắn kết dài lâu.
Gần 50 năm sau ngày hòa bình, tình nghĩa Việt Nam - Campuchia tiếp tục được bồi đắp bằng những việc làm bình dị và những mái ấm xuyên biên giới. Những mối tình “đơm trái ngọt” là minh chứng rõ nét cho tình yêu, đồng thời thắt chặt hơn tình hữu nghị giữa hai nước.
