Ngày 12/5, Bộ trưởng Chiến tranh Pete Hegseth xác nhận sẽ tháp tùng Tổng thống Donald Trump trong chuyến công du tới Trung Quốc. Đây là lần đầu tiên sau 54 năm, người đứng đầu Lầu Năm Góc đồng hành cùng một tổng thống Mỹ trong chuyến thăm cấp nhà nước tới Bắc Kinh, đánh dấu một động thái hiếm thấy trong lịch sử ngoại giao song phương.
Tiền lệ lịch sử và ý nghĩa chính trị
Lần gần nhất một bộ trưởng Quốc phòng Mỹ tháp tùng tổng thống tới Trung Quốc là vào năm 1972, khi Tổng thống Richard Nixon thực hiện chuyến thăm lịch sử mở đường cho bình thường hóa quan hệ Mỹ - Trung. Kể từ đó, các bộ trưởng Quốc phòng Mỹ thường có các chuyến thăm riêng biệt, nhằm tránh tạo cảm giác quân sự hóa các cuộc tiếp xúc ngoại giao cấp cao.
Việc ông Hegseth xuất hiện trên chuyên cơ Không lực Một cùng Tổng thống Trump nhanh chóng làm dấy lên dự đoán về khả năng Washington và Bắc Kinh đang tìm cách khôi phục các kênh liên lạc quân sự cấp cao vốn bị đình trệ. Dù quan hệ song phương vẫn bị phủ bóng bởi cạnh tranh chiến lược gay gắt, cả hai bên đều nhận thức rõ nguy cơ tính toán sai lầm quân sự trong bối cảnh căng thẳng gia tăng tại nhiều điểm nóng khu vực.
Phân tích từ chuyên gia
Chuyên gia quân sự Trung Quốc Song Zhongping nhận định với SCMP: “Tiếp xúc trực tiếp giữa quân đội hai bên có thể giúp xây dựng lòng tin và ngăn ngừa những đánh giá sai lầm. Trung Quốc và Mỹ cần tăng cường trao đổi cũng như thiết lập các cơ chế quản lý khủng hoảng hiệu quả hơn. Tuy nhiên, việc xây dựng sự đồng thuận sau khi thiết lập các kênh liên lạc sẽ là một quá trình không hề dễ dàng.”
Bối cảnh ngân sách quốc phòng
Chỉ vài giờ trước khi lên đường tới Bắc Kinh, ông Hegseth đã tham gia phiên điều trần tại Thượng viện Mỹ để bảo vệ đề xuất ngân sách quốc phòng kỷ lục trị giá 1.500 tỷ USD của Nhà Trắng. Tại đây, ông nhấn mạnh mục tiêu tăng cường năng lực răn đe và duy trì ưu thế chiến lược của Mỹ trước Trung Quốc. Gói ngân sách bao gồm kế hoạch phục hồi ngành đóng tàu quân sự, tăng cường năng lực tác chiến không gian và hiện đại hóa kho vũ khí hạt nhân - những lĩnh vực Washington coi là then chốt để duy trì ưu thế.
Khả năng gặp gỡ song phương
Hiện vẫn chưa rõ liệu ông Hegseth có cuộc gặp chính thức với Bộ trưởng Quốc phòng Trung Quốc Đổng Quân trong chuyến thăm này hay không. Hai bên mới chỉ gặp trực tiếp một lần bên lề Hội nghị Bộ trưởng Quốc phòng ASEAN Mở rộng (ADMM+) tại Malaysia vào ngày 31/10 năm ngoái. Khi đó, ông Hegseth khẳng định Washington không tìm cách gây xung đột với Bắc Kinh, trong khi phía Trung Quốc kêu gọi Mỹ có “hành động cụ thể” để chứng minh rằng nước này không theo đuổi chính sách kiềm chế Trung Quốc.
Chuyến thăm của Tổng thống Trump tới Bắc Kinh diễn ra trong bối cảnh quan hệ Mỹ - Trung đang ở giai đoạn phức tạp, với nhiều thách thức nhưng cũng mở ra cơ hội cho đối thoại và hợp tác.
